III SA/Łd 817/23

Dnia 11 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agata Zarychta, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 16 października 2023 roku nr 1001-IUCKOD-3.4812.68.2023.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.

Decyzją z 16 października 2023 r. nr 1001-IUCKOD-3.4812.68.2023.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po ponownym rozpatrzeniu sprzeciwu J. K. od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, utrzymał w mocy własną decyzję z 2 czerwca 2023 r. nr o odmowie uwzględnienia sprzeciwu.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Pismem z 17 kwietnia 2023 r. organ wezwał J. K., na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm.), do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Wezwanie wystosowano w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą płatną A4, zarejestrowanym na odcinku węzeł Wrocław Wschód w dniu 8 stycznia 2023 r., godz. 19:52 pojazdem o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o numerze rejestracyjnym [...], którego skarżąca była właścicielem w dniu odnotowania naruszenia.

W sprzeciwie skarżąca poniosła, że 8 stycznia 2023 r. pojazdem o numerach rejestracyjnych [...] kierował jej syn M. K., który jest współwłaścicielem samochodu. Syn w dniach 05 - 08.01.2023 r. wyjeżdżał na weekend z Krakowa w Karkonosze. Skarżąca wskazała, że syn na co dzień korzysta z aplikacji [...] przez aplikację bankową [...]. Po powrocie z weekendu w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawdził przelewy w historii banku i okazało się, iż pobrane były tylko opłaty za przejazd na odcinku Kraków - Katowice. Przy zakupie 10 stycznia 2023 r. biletu za przejazd autostradą w dniu 8 stycznia 2023 r. doszło jednak do pomyłki - została wybrana data tydzień później - 15 stycznia (identyfikator biletu [...]). Do sprzeciwu skarżąca dołączyła dowód zakupu biletów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 2 czerwca 2023 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.662.2023.2 odmówił uwzględnienia sprzeciwu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. K. - jako pełnomocnik J. K. i użytkownik pojazdu w dniu naruszenia wskazał, że zachodzi podejrzenie, iż system do poboru opłat działał wadliwie – poprosił zatem o wykazanie, że błędna data przy zakupie biletu za dzień 8 stycznia 2023 r. była wynikiem jego niestaranności, a nie wadliwie działającego systemu. Zaznaczył, że posiadał prawidłowo funkcjonujące urządzenie, ponieważ przejeżdżał odcinkiem tej samej autostrady A4 Katowice - Kraków i opłata została wtedy pobrana prawidłowo. Problemem nie było zatem niedziałające urządzenie, a wprowadzenie go w błąd co do usługi [...] - ta sama autostrada (A4), ta sama usługa ([...]). Wyjaśnił, że po zorientowaniu się, iż opłata nie została pobrana, dokonał 10 stycznia 2023 r. zapłaty za przejazdy Sośnica-Wrocław w dniu 05.01.2023 oraz Wrocław-Sośnica w dniu 08.01.2023 (z błędną datą 15.01.2023). W kalendarzu te dwa dni (8 i 15) są tuż obok siebie, więc nietrudno o pomyłkę. Szczególnie, że zbliżał się termin do kiedy mógł wykupić bilet wstecz i konieczny był pośpiech (nie z jego winy, został wprowadzony w błąd co do usługi [...]). Podniósł, że został zakupiony bilet na 15.01.2023 r., na który nie został wykonany przejazd. Co więcej, ani przed tym wyjazdem, ani po, nie jeździł tamtym odcinkiem autostrady w przeciągu kilku miesięcy w ogóle. Oba bilety zostały kupione w dniu 10 stycznia 2023 r. w odstępie kilku minut, co świadczy o tym, że płacił wtedy za konkretnie przejazdy w dniu 5 i 8 stycznia 2023 r.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w rozstrzygnięcie z 2 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści, art. 37a, art. 37ge i art. 37gf ustawy o autostradach. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 13i ust. 3a ustawy o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.) na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych (...). W myśl art. 13i ust. 4aa cyt. ustawy o drogach, kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie mobilne albo urządzenie pokładowe jest obowiązany zapewnić działanie tego urządzenia mobilnego wraz z oprogramowaniem, o którym mowa w ust. 3d, albo urządzenia pokładowego. Zgodnie z art. 13i ust. 4c ww. ustawy o drogach, właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu są obowiązani wyposażyć pojazd samochodowy w prawidłowo funkcjonujący zewnętrzny system lokalizacyjny, albo prawidłowo funkcjonujące urządzenie pokładowe albo urządzenie mobilne wraz z oprogramowaniem i zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych z tego urządzenia, przez okres przejazdu po drogach, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6.

DIAS wyjaśnił, że od 01-12-2021 do 30-06-2023 za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 (Konin - Stryków) i A4 (Wrocław - Sośnica), zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), obsługiwanych w systemie e-TOLL, można było zapłacić za pomocą:

• e-biletu autostradowego - wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL (lista partnerów dostępna na stronie etoll.gov.pl/lekkie/ w zakładce Partnerzy - Sieć dystrybucji e-biletu autostradowego) albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPY LOTOS S.A.),

• przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU - opłata naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które transmitowane były do systemu e-TOLL.

Organ podniósł, że z materiału dowodowego wynika, iż podczas przejazdu autostradą w dniu 8 stycznia 2023 r. korzystano z aplikacji [...], która jak zarzucono w sprzeciwie i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zadziałała poprawnie. Organ zaznaczył, że instalując aplikację i zakładając w niej konto, należało potwierdzić fakt zapoznania się z warunkami i zasadami jej funkcjonowania zawartymi w regulaminie. Chcąc wykonać przejazd z użyciem aplikacji, należało przed wjazdem na autostradę prawidłowo ją uruchomić, co było obowiązkiem użytkownika i zapewniałoby poprawny zakup biletu za przejechany odcinek autostrady. Dodatkowo wyjaśniono, że na stronie internetowej www. [...].pl, przedstawiony był schemat działania aplikacji [...] w usłudze e-TOLL, mającej zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą A2 na odcinku Konin-Stryków i A4 na odcinku Wrocław-Sośnica w okresie 01.12.2021 – 30.06.2023.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej materiał dowodowy wskazuje, że mając świadomość niezadziałania aplikacji [...], skorzystano z innej formy wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady tj. z usługi e-biletu autostradowego, dostępnej w aplikacji e-TOLL PL BILET. Aplikacja ta umożliwiała uiszczenie opłaty za przejazd zgodnie z wymogami określonymi w ustawie o autostradach, zgodnie z którą manualny system poboru opłat za przejazd odcinkami państwowych autostrad płatnych A2 i A4 został z dniem 1 grudnia 2021 zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat e-TOLL.

E-bilet autostradowy - bilet autostradowy w rozumieniu ww. ustawy stanowi potwierdzenie wniesienia opłaty za przejazd autostradą i uprawnia do przejazdu autostradą tylko gdy spełnione są warunki określone w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach. A zatem w celu zakupu e-biletu autostradowego należało podać w aplikacji e-TOLL PL BILET numer rejestracyjny pojazdu, kategorię pojazdu, wskazanie węzła początkowego i końcowego lub całej autostrady gdzie będzie odbywał się przejazd oraz datę i godzinę początku okresu ważności e-biletu autostradowego (czyli datę i godzinę rozpoczęcia przejazdu). Każdy wydany e-bilet autostradowy powinien zawierać co najmniej ww. dane oraz datę i godzinę końca okresu ważności e-biletu autostradowego (okres ważności trwał 48 godzin od planowanej daty i godziny rozpoczęcia podróży), liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd, numer indywidualny e-biletu autostradowego.

Organ wyjaśnił, że do sprzeciwu załączono dwa e-bilety autostradowe wykupione na samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...]. Zgodnie z e-biletem o numerze [...], w dniu 10-01-2023 (godzina 11:59) opłacono przejazd na odcinku Gliwice Sośnica - Bielany Wrocławskie ze wskazaniem daty ważności od 05-01-2023 14:55 do 07-01-2023 14:55. Natomiast zgodnie z drugim załączonym e-biletem zakupionym 10-01-2023 (godzina 12:11) o numerze [...] opłacony został przejazd na odcinku Bielany Wrocławskie -Gliwice Sośnica ze wskazaną datą ważności od 15-01-2023 12:10 do 17-01-2023 12:10. Wystosowane natomiast przez organ wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej z 17 kwietnia 2023 r. dotyczy przejazdu w dniu 8 stycznia 2023 r. o godzinie 19:52:00.

Organ podkreślił, że za poprawność informacji podawanych w momencie zakupu e-biletu autostradowego odpowiada użytkownik aplikacji. Instalując aplikację potwierdzono fakt zapoznania z warunkami i zasadami jej funkcjonowania zawartymi w regulaminie aplikacji e-TOLL PL, gdzie jednoznacznie wskazano, że każdy wydany e-bilet autostradowy zawiera, cyt.: "datę i godzinę początku okresu ważności e-biletu autostradowego (czyli datę i godzinę planowanego rozpoczęcia przejazdu)". Zdaniem organu żaden z załączonych przez stronę biletów nie odnosił się do dnia i godziny naruszenia zgodnie z ww. wezwaniem, tj. 8 stycznia 2023 r. godzina 19:52:00.

Zakupione przez stronę w dniu 10 stycznia 2023 r. bilety - ważne 48 godzin - dotyczą planowanego rozpoczęcia przejazdu 5-01-2023 o godzinie 14:55 (e-bilet o nr [...]) i przejazdu 15-01-2023 o godzinie 12:10 (e-bilet o nr [...]). Przejazd autostradą przed zaplanowaną datą i godziną rozpoczęcia przejazdu lub po zaplanowanej dacie i godzinie zakończenia przejazdu jest traktowany jak przejazd autostradą bez wniesienia opłaty za przejazd. Zdaniem organu załączone zatem e-bilety z okresem ważności przed i po godzinie przejazdu wskazanej w wezwaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie potwierdzają opłaty za przejazd w dniu 8 stycznia 2023 r.

Wobec powyższego, organ uznał, że za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą skarżąca winna uiścić opłatę dodatkową na podstawie art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach, zgodnie z którym za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.

Pełnomocnik J. K. - syn M. K. - wyjaśnił w skardze, że w dniach 05 - 08.01.2023 r. odbył podróż z Krakowa w Karkonosze, korzystając z odcinków Sośnica - Wrocław dnia 05.01.2023 r. oraz Wrocław - Sośnica w drodze powrotnej 08.01.2023 r. Podkreślił, iż nie korzysta na co dzień z tych odcinków, nie korzystał z nich na kilka miesięcy przed, jak i po wspomnianej podróży. Za ww. przejazdy, próbę zapłacenia podjął dwukrotnie: w czasie podróży korzystał z usługi [...], natomiast po powrocie i sprawdzeniu stanu konta bankowego okazało się, że aplikacja nie pobrała opłaty. Opłacił więc oba przejazdy korzystając z systemu etoll.gov.pl. Bilet Sośnica - Wrocław został zakupiony z poprawną datą (05.01.2023), natomiast bilet powrotny Wrocław - Sośnica z datą przesuniętą o tydzień (15.01.2023 zamiast 08.01.2023). Błędna data może być wynikiem jego pośpiechu - kratki obu dat na kalendarzu formularza sąsiadują ze sobą, ale może też być wynikiem błędu aplikacji e-toll. Jest prawdopodobne, że wybierając datę kliknął omyłkowo w kratkę obok (15.01.2023), następnie zauważając błąd poprawił na kratkę z datą 08.01.2023 i zatwierdziłem wybór, natomiast formularz w wyniku błędu aplikacji nie zaktualizował się i wysłał błędne dane. Zdaniem autora skargi, nie jest zatem możliwe wykazanie, że zła data jest wynikiem jego błędu czy niedokładności, co organ stara się mu wmówić.

Podniósł, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 16.06.2023 wykazał, że system działa nieprawidłowo, gdyż w załączonym przez niego bilecie nie ma podanej kategorii pojazdu, mimo że różnicowanie stawki opłaty za przejazd autostradą ze względu na tę kategorię miało zastosowanie.

Strona podniosła, że abstrahując od tego, czy błędna data jest wynikiem jej pomyłki, czy błędu systemu, jest rzeczą oczywistą, że przejazd został opłacony i nikt nie uchylał się od tego obowiązku. Pełnomocnik skarżącej ponownie podkreślił, iż nie korzysta na co dzień z tych odcinków autostrady, nie korzystał z nich na kilka miesięcy przed, jak i po wspomnianej podróży. W przeciągu tego czasu wykonał jedynie te dwa przejazdy, co może udowodnić udostępniając historię lokalizacji w Google Maps. W materiale dowodowym widać również wyraźnie, że oba bilety zostały opłacone po powrocie z wyjazdu, w tym samym czasie (z różnicą 12 minut - 11:59 oraz 12:11). Nie ma zatem wątpliwości, że mogą dotyczyć jakiegoś innego przejazdu.

Decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, pomimo udowodnienia przez korzystającego z autostrady niewinności i uczciwości, jest w ocenie strony naruszeniem art. 7 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z 9 stycznia 2024 r. J. K. podtrzymała skargę na decyzję z 16 października 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Tym samym więc sąd bada zaskarżone doń orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem - zarówno materialnym jak i procesowym – i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 16 października 2023 r., utrzymująca w mocy własną decyzję tego organu o nieuwzględnieniu sprzeciwu J. K. od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.

Z przyjętych za podstawę wyrokowania niespornych ustaleń faktycznych, stanowiących jednocześnie podstawę wydania zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 8 stycznia 2023 r. godz. 19:52 został zarejestrowany przejazd autostradą płatną A4 na odcinku węzeł Wrocław Wschód, pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o numerze rejestracyjnym [...], którego skarżąca była właścicielem w dniu odnotowania naruszenia, jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą płatną. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że w dniu 10 stycznia 2023 r., korzystając z systemu etoll.gov.pl., strona uiściła opłatę za przejazd w dniu 5 stycznia 2023 r. płatnym odcinkiem autostrady A4 na odcinku Gliwice Sośnica - Bielany Wrocławskie oraz na odcinku Bielany Wrocławskie - Gliwice Sośnica, jednak bilet na tym drugim odcinku został wykupiony z datą przesuniętą o tydzień tj. z datą przejazdu: 15.01.2023 r. zamiast 08.01.2023 r. Błędna data - jak podnosi pełnomocnik skarżącej, który był w tym dniu osobą korzystającą z autostrady, może być wynikiem jego pośpiechu, gdyż kratki obu dat na kalendarzu formularza sąsiadują ze sobą, ale może być również wynikiem błędu aplikacji e-toll, czego organ nie ustalił.

Wskazać należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie odnoszący się do okoliczności związanych z wymierzeniem opłaty dodatkowej za przejazd autostradą płatną nie jest sporny, w tym sensie, że przejazd taki miał miejsce i nie został prawidłowo opłacony (okoliczność przyznana przez pełnomocnika skarżącej). Strona skarżąca stanęła jednak na stanowisku, że nie powinna zostać obciążona opłatą dodatkową, gdyż jest rzeczą oczywistą, że przejazd został opłacony i nikt nie uchylał się od tego obowiązku. Podkreślono, iż w styczniu 2023 r. wykonano jedynie dwa przejazdy autostradą A4 tj. w dniu 5 i 8 stycznia 2023 r., co można sprawdzić w historii lokalizacji w Google Maps. W materiale dowodowym widać również zdaniem strony, iż oba bilety za przejazd autostradą w dniach 5 stycznia 2023 r. i 8 stycznia 2023 r. zostały opłacone po powrocie z wyjazdu (10 stycznia 2023 r.), w tym samym czasie z różnicą 12 minut - 11:59 oraz 12:11. Nie ma zatem wątpliwości, że dotyczą jakiegoś innego przejazdu.

W ocenie sądu stanowiska skarżącej nie można jednak podzielić.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach płatnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornego przejazdu, tj. 1 września 2022 r., za przejazd autostradą są pobierane opłaty. Do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:

1) właściciel pojazdu albo

2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, ze zm.), albo

3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

- zwany dalej "wnoszącym opłatę" (art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych). Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (art. 37a ust. 8 ustawy o autostradach płatnych). Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być również wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ww. ustawy).

Nadto, w myśl art. 37a ust. 28 ww. ustawy kierujący pojazdem:

1) nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:

a) ważnego biletu autostradowego lub

b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS;

2) podczas przejazdu autostradą lub jej odcinkiem nie może mieć w pojeździe zakrytych lub ozdobionych tablic rejestracyjnych lub nie może mieć z przodu lub z tyłu pojazdu znaków, napisów lub przedmiotów, które ograniczają czytelność tych tablic, oraz nie może umieszczać na pojeździe tablic rejestracyjnych w innych miejscach niż konstrukcyjnie do tego przeznaczone.

Natomiast zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.

Ponadto, jak wynika z art. 37ge ust. 5 ustawy, opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7.

W świetle powyższego trzeba więc podkreślić, że opłata za przejazd autostradą płatną została powiązana przez ustawodawcę z konkretną datą i godziną oraz konkretnym pojazdem, którym wykonywany jest przejazd. Przepisy ustawy o autostradach płatnych nie przewidują możliwości zaliczenia na poczet opłaty za przejazd, opłaty dokonanej za przejazd danym pojazdem w innym dniu - bilet autostradowy zawiera bowiem numer rejestracyjny pojazdu oraz datę i godzinę jego ważności (art. 37ge ust. 5 i art. 37a ust. 12 ww. ustawy). Twierdzenie zatem, że bezpodstawnie nałożono na skarżącą obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, nie zasługuje na akceptację i nie ma oparcia w przepisach prawa.

Z akt administracyjnych wynika bezspornie, iż do sprzeciwu załączono dwa e-bilety autostradowe wykupione na samochód osobowy o numerze rejestracyjnym [...]. Zgodnie z e-biletem o numerze [...], w dniu 10-01-2023 r. (godzina 11:59) opłacono przejazd na odcinku Gliwice Sośnica - Bielany Wrocławskie wskazując datę ważności od 05-01-2023 14:55 do 07-01-2023 14:55. Natomiast zgodnie z drugim załączonym e-biletem zakupionym 10-01-2023 r. (godzina 12:11) o numerze [...] opłacony został przejazd na odcinku Bielany Wrocławskie - Gliwice Sośnica ze wskazaną datą ważności od 15-01-2023 12:10 do 17-01-2023 12:10. Wystosowane natomiast przez organ wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej z 17 kwietnia 2023 r. dotyczy przejazdu w dniu 8 stycznia 2023 r. o godzinie 19:52:00.

Zakupione zatem przez stronę bilety - ważne 48 godzin - dotyczą planowanego rozpoczęcia przejazdu 5-01-2023 o godzinie 14:55 (e-bilet o nr [...]) i przejazdu 15-01-2023 o godzinie 12:10 (e-bilet o nr [...]). Nie ulega natomiast wątpliwości, iż przejazd autostradą przed zaplanowaną datą i godziną rozpoczęcia przejazdu lub po zaplanowanej dacie i godzinie zakończenia przejazdu należy traktować jako przejazd autostradą bez wniesienia opłaty za przejazd. Załączone zatem e-bilety z okresem ważności przed i po godzinie przejazdu wskazanej w wezwaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, nie potwierdzają opłaty za przejazd w dniu 8 stycznia 2023 r.

Przywołane okoliczności faktyczne – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć na podstawie dotychczas przedstawionych argumentów – stanowiły więc usprawiedliwioną i dostateczną podstawę nałożenia na skarżącą opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą.

W tym miejscu wymaga zaakcentowania, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie do uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd, co nie jest przecież, ani niemożliwe, ani też nadmiernie utrudnione, ani też nieproporcjonalne, gdy chodzi o sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w przywołanych przepisach prawa (vide np.: wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1856/18, Lex nr 3339190).

Równocześnie należy podkreślić, że skoro ustawodawca nie przewidział możliwości zaliczenia na poczet przejazdu autostradą opłaty uiszczonej za przejazd w innym dniu niż ten, w którym strona faktycznie poruszała się po drodze, to nie sposób postawić organowi zarzutu naruszenia prawa. Tym bardziej, że organ - będąc związany zasadą praworządności (stanowiącą zarówno zasadę konstytucyjną, jak również zasadę ogólną postępowania administracyjnego) - ma obowiązek działać jedynie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.

W konsekwencji sąd przyznaje rację organowi, który wskazał, że strona nie dołożyła należytej staranności, by dokonać poprawnej analizy przejechanych odcinków płatnych autostrady i poprawnie opłacić przejazd. Po wykonaniu przejazdu po drodze płatnej oraz dokonując zapłaty za ten przejazd trybie następczym w oparciu o art. 37ge ust. 5 ustawy, strona tym bardziej powinna bowiem zweryfikować dane zawarte na zakupionym bilecie, zwłaszcza w zakresie daty i godziny przejazdu, za który wcześniej (tj. przed przejazdem) nie została wniesiona opłata. Jak wynika tymczasem z oświadczenia pełnomocnika skarżącej złożonego na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r., taka weryfikacja opłat wykonanych w dniu 10 stycznia 2023 r. nie została przez stronę przeprowadzona.

Zdaniem sądu, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje podnoszona przez stronę okoliczność, iż w załączonym przez nią bilecie - wbrew zapisom ustawy - nie ma podanej kategorii pojazdu, mimo że miało zastosowanie różnicowanie stawki opłaty za przejazd autostradą ze względu na tę kategorię. Fakt ten nie świadczy bowiem w żaden sposób o wadliwości działania aplikacji w dniu 10 stycznia 2023 r., ani nie zmienia oceny tego, że strona nie dokonała zapłaty za przejazd autostradą A4 na odcinku Bielany Wrocławskie - Gliwice Sośnica w dniu 8 stycznia 2023 r.

Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.

R.T-M.