III SA/Łd 333/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a : umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne.

W dniu 8 lutego 2021 r. B. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

W dniu 20 maja 2021 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika organu administracji publicznej z dnia 14 maja 2021 r., w którym podał, że skarżący zmarł w dniu 23 marca 2021 r. Wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministrtacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a.

W dniu 10 czerwca 2021 r., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do akt sprawy wpłynął odpis skrócony aktu zgonu B. J., z którego wynika, że skarżący zmarł w dniu 23 marca 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Postępowanie w sprawie należało umorzyć.

Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3. Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (art. 124 § 3 p.p.s.a.).

Stosownie natomiast do art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją wydaną m.in. w oparciu o art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 266), dale u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie) na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzja została wydana po rozważeniu stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego do uiszczenia należności. Okoliczności sprawy nie dotyczą zatem interesu prawnego innych osób.

Z tego względu zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest prawem o charakterze osobistym, ściśle związanym z osobą skarżącego, a wydawana decyzja oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego.

Prawo domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (zindywidualizowane i skonkretyzowane w postępowaniu administracyjnym) jest ściśle związane z osobą dłużnika i nie podlega dziedziczeniu przez spadkobierców na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325) w zw. z art. 31 i art. 32 u.s.u.s. (por. m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1216/99, ONSA 2001/3/133 oraz glosa S. Babiarza do tego wyroku, Glosa 2002/2/22). Odrębną natomiast kwestią jest, że spadkobiercy w zakresie nabytych praw i obowiązków majątkowych (w tym zaległości z tytułu składek), a więc już jako dłużnicy mogą domagać się umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia, w szczególności w powołaniu na swój własny (a nie spadkodawcy) ważny interes (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA/Po 1069/02).

W konsekwencji, skoro przedmiot niniejszego postępowania dotyczył wyłącznie uprawnienia skarżącego do domagania się umorzenia zaległości z tytułu składek w warunkach ściśle związanych z osobą zmarłego, to postępowanie sądowoadministracyjne nie podlegało zawieszeniu, lecz umorzeniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.

d.j.