III SA/Kr 1691/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi M. Ł. i W. Ł. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 września 2023 r., znak: IG-II.7221.118.2023.PS, w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków skargę oddala.

Decyzją z dnia 11 września 2024 r. znak: IG-II.7221.1.118.2023.PS Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752, z późn. zm., dalej: p.g.k.), utrzymał w mocy decyzję Starosty Tatrzańskiego z dnia 14 czerwca 2023 r. znak: GG-RDG.6620.2.3.2023 o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków polegającej na uwidocznieniu w tej ewidencji małżonków M. i W. Ł. (dalej: skarżący) jako władających gruntem na zasadach samoistnego posiadania, w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr 1 obr. P., j. ewid. P., w miejsce J. C. s. J.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r., Starosta Tatrzański orzekł o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, polegającej na uwidocznieniu w tej ewidencji małżonków M. i W. Ł. jako władających gruntem na zasadach samoistnego posiadania, w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr 1 obr. P., j. ewid. P., w miejsce J. C. s. J.

Starosta Tatrzański szczegółowo opisał przebieg postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżących z dnia 8 marca 2023 r. oraz okoliczności faktyczne i prawne wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności organ I instancji wskazał, że w dniu 29 kwietnia 1975 r. do ewidencji w składnicy geodezyjnej wpisano operat techniczny nr [...] (nr ewidencyjny materiału zasobu [...]) powstały w ramach prac geodezyjnych, mających na celu założenie w skali 1:2000 dla obrębu P. mapy zasadniczej wraz z opracowaniem rzeźby terenu oraz założenie w tej samej skali mapy ewidencyjnej. Obszar będący przedmiotem opracowania został objęty pomiarem sytuacyjnym z zastosowaniem metod: biegunowej, ortogonalnej oraz stereofotogrametrycznej, przy czym pomiarowi temu podlegały granice faktycznego stanu władania gruntem.

Ponadto organ podkreślił, że w pozycji nr 1204 protokołu jako współwładających gruntem oznaczonym jako działka ewid. nr 1 wykazano: W. B., B. C., J. C.1 s. M., W. C., J. C. s. W. i S. C. Z kolei w szczegółowym rejestrze pomiarowo - klasyfikacyjnym, pod pozycją nr 1518 z datą 26.04.1984 r. jako współposiadaczy działki ewid. nr 1 wyszczególniono: J. C. s. J., B. C. s. S. i M. oraz J. C. 1 s. J. i M. Stan ten został ostateczne wykazany również w rejestrze gruntów, w jednostce rejestrowej gruntów nr [...] i figuruje w niezmienionej postaci do dnia dzisiejszego.

Powyższe informacje potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów dla jednostki rejestrowej [...], z którego wynika, iż ww. osoby, tj. B. C., J. C.1 oraz J. C. są ujawnieni jako władający na zasadach samoistnego posiadania w udziałach wynoszących po 1/3. W aktach sprawy znajduje się także postanowienie Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 5 lutego 2015r. sygn. akt [...], z którego wynika, iż spadek po zmarłym 24 września 2014 r. J. C. nabyli: wdowa J. C. oraz dzieci: J. M. C., D. I. C., D. J. C., K. P. C. i C. M. C. Organ I instancji na podstawie danych z bazy PESEL ustalił również, iż pozostałe 2 osoby ujawnione w jednostce rejestrowej [...] nie żyją.

Starosta Tatrzański uzasadniając odmowę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków we wnioskowanym zakresie, wskazał na okoliczność, iż w dniu 27 kwietnia 2021 r. do powiatowej części państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, pod numerem [...] przyjęty został operat techniczny autorstwa geodety uprawnionego mgr inż. P. M. pn. "Inne opracowanie geodezyjne do celów prawnych działka ewid. nr 1". Częścią tego opracowania jest wykaz synchronizacyjny, według którego działce ewidencyjnej nr 1 obr. P. odpowiadają: fragment parceli gruntowej l. kat. 2/4, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], fragment parceli gruntowej l. kat. 2/6, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz fragment parceli gruntowej l. kat. 3 objętej Spisem 2 - dobro publiczne (wykaz hipoteczny utracił moc prawną).

W konkluzji uzasadnienia organ wskazał, iż działka ewidencyjna nr 1 zawiera w sobie trzy nieruchomości, z czego dla dwóch z nich prowadzone są księgi wieczyste z wykazanymi w nich właścicielami (...). W przypadku gdy stan prawny nieruchomości jest uregulowany (tj. możliwy do ustalenia jest choćby jeden z jej współwłaścicieli) ujawnienie w ewidencji władania nie jest możliwe.

Odwołanie od tej decyzji złożyli skarżący oraz J. C., zarzucając decyzji naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. W uzasadnieniu odwołania podniesiono m.in., że udział w działce 1 nie mógł być formalnie w akcie notarialnym nabyty przez małżonków Ł. z uwagi na jej nieuregulowany stan prawny. Mianowicie działka ta nie ma założonej księgi wieczystej, a w ewidencji gruntów, co do tej działki wpisani są posiadacze samoistni, w tym J. C., s. J. i M.

Skarżący zarzucili organowi I instancji niezasadne przyjęcie, że dla działki ewidencyjnej nr 1 można ustalić jej właścicieli w oparciu o dokumenty, a w szczególności o treść księgi wieczystej. Skarżący zwrócili uwagę, że w ewidencji gruntów nigdy nie byli wpisani właściciele działki ewidencyjnej nr 1, ale jej posiadacze samoistni, i tak jest po dzień dzisiejszy. Było zapewne tak dlatego, że już przy zakładaniu ewidencji gruntów brak było podstaw do czerpania informacji o właścicielach tej działki na podstawie wpisów prawa własności co do parcel gruntowych, z których ona powstała. Zdaniem skarżących niezasadny jest argument organu I instancji, że nie można zaktualizować ewidencji gruntów poprzez wpisanie aktualnych posiadaczy samoistnych, skoro w ewidencji gruntów widnieją posiadacze samoistni i nigdy nie byli wpisani żadni właściciele.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Organ wyjaśnił na wstępie, że podstawowymi przepisami prawa materialnego regulującymi kwestie prowadzenia przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków są przepisy ustawy p.g.k.

Zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g.k., aktualizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej (m.in. na podstawie wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych) lub w drodze decyzji administracyjnej. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).

Z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania (ujawnienie w stosunku do działki ewidencyjnej nr 1 M. Ł. i W. Ł. jako władających na zasadach samoistnego posiadania w miejsce J. C. w udziale 1/3 części) organ odwoławczy podkreślił, że ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków podmiotu władającego gruntem na zasadach samoistnego posiadania jest instrumentem o charakterze wyjątkowym i znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy dotycząca gruntu dokumentacja formalnoprawna nie pozwala na ustalenie osoby właściciela. Władającego ujawnia się zatem wtedy, gdy prawny status danego gruntu jest nieuregulowany, a jedyną relacją, jaką można stwierdzić pomiędzy osobą fizyczną lub jednostką organizacyjną, a tym gruntem, jest relacja faktyczna polegająca na władaniu. Z powyższego wynika, że zasadą jest dążenie do wykazywania w ewidencji osób, którym przysługuje do gruntu prawo własności (ewentualnie inne prawo rzeczowe, stosownie do przepisów rozporządzenia), natomiast ujawnienie władającego stanowi wyjątek od tej zasady.

Następnie wyjaśniono, że organ ewidencyjny, stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 1b p.g.k., w postępowaniu wyjaśniającym jest zobowiązany przede wszystkim do zbadania stanu prawnego nieruchomości oraz stanu faktycznego polegającego na jej posiadaniu. Pojęcie posiadania samoistnego nie jest zdefiniowane w przepisach materialnych regulujących kwestie ewidencji gruntów i budynków. Z art. 336 Kodeksu cywilnego wynika, że posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel.

W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, w związku z tym należy ją utrzymać w mocy. Wbrew temu, co skarżący podnieśli w odwołaniu od decyzji, Starosta Tatrzański prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie i szczegółowo wyjaśnił, co było przyczyną odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z żądaniem wnioskodawców.

Organ odwoławczy wskazał, że zarówno ze względu na potwierdzoną śmierć dotychczas ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działki ewidencyjnej nr 1 podmiotów ewidencyjnych (władających na zasadach samoistnego posiadania w udziałach po 1/3 części), jak i ze względu na ustalenia dotyczące stanu prawnego tej działki, obecny wpis w jednostce rejestrowej [...] jest nieaktualny. Nie oznacza to jednak, iż wniosek skarżących, zmierzający do zmiany podmiotu władającego na zasadach samoistnego posiadania, mógł zostać przez organ ewidencyjny rozpoznany pozytywnie.

Z obowiązujących przepisów ustawy p.g.k., jak również rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 - dalej: e.g.b.), nie wynika możliwość ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków posiadaczy samoistnych z ustaloną wielkością udziałów w przysługujących im i ujawnianych w ewidencji uprawnieniach do nieruchomości.

W § 11 pkt 2 e.g.b. przewidziano ujawnienie posiadaczy samoistnych łącznie z opisem stanu posiadania, natomiast wykazanie wielkości udziałów przewidziano w stosunku do właścicieli oraz podmiotów wskazanych w § 12 pkt 1 e.g.b. Skoro powołane przepisy nie przewidują możliwości ujawnienia samoistnego posiadania w ułamkowej części nieruchomości, żądanie wnioskodawców, polegające na ujawnieniu ich jako władających na zasadach samoistnego posiadania w miejsce ujawnionego aktualnie J. C. (w udziale 1/3 części) w odniesieniu do działki nr 1 nie mogło zostać uwzględnione.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, iż kluczowymi okolicznościami w niniejszej sprawie są ustalenia dotyczące stanu prawnego działki ewidencyjnej nr 1 ujawnionej w jednostce rejestrowej [...], obręb P., jednostka ewidencyjna P., w której obecnie jako podmiot władający ujawniony jest m.in. zmarły J. C. w udziale 1/3 części. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono bowiem, iż działce ewidencyjnej nr 1 obręb P. odpowiadają: fragment parceli gruntowej l. kat. 2/4, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], fragment parceli gruntowej l. kat. 2/6, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz fragment parceli gruntowej l. kat. 3 objętej Spisem 2 - dobro publiczne (wykaz hipoteczny utracił moc prawną). Informacje takie wynikają ze znajdującego się w aktach sprawy wykazu synchronizacyjnego, będącego częścią operatu technicznego autorstwa geodety uprawnionego mgr inż. P. M. pod nazwą "Inne opracowanie geodezyjne do celów prawnych działka ewid. nr 1", przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] w dniu 27 kwietnia 2021 r.

Z przytoczonego art. 20 ust. 2b ustawy p.g.k. jednoznacznie wynika, iż w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania w stosunku do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom odwołania, nie mamy do czynienia z sytuacją, która wypełniałaby dyspozycję wymienionej wyżej normy prawnej, tj. nie można mówić o braku dokumentacji pozwalającej na ustalenie właściciela.

Zarówno dla pgr. l. kat 2/4 jak również dla pgr. l. kat. 2/6, których części stanowią aktualnie ujawnioną w ewidencji gruntów i budynków działkę nr 1, prowadzone są księgi wieczyste, na podstawie których można ustalić właścicieli. Sporządzony przez geodetę wykaz synchronizacyjny zawiera jednoznaczne informacje w tym zakresie.

Organ podkreślił, że przepisy nie przewidują wykazania podmiotu władającego na zasadach samoistnego posiadania nawet w przypadku, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza fakt posiadania samoistnego, ale jednocześnie dany grunt ma już właściciela.

W rozpatrywanej sprawie nie było zatem konieczności przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego w zakresie twierdzeń wnioskodawców na okoliczność samoistnego posiadania, ponieważ z mocy przepisów uregulowany stan prawny nie pozwala na ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków podmiotu władającego na zasadach samoistnego posiadania w przypadkach innych niż wskazane w art. 20 ust. 2 pkt 1a p.g.k., to jest nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Bez znaczenia w niniejszej sprawie są zatem okoliczności podnoszone w odwołaniu, dotyczące dowodów wskazujących na faktyczne władanie działką ewidencyjną nr 1 przez wnioskodawców (w tym protokoły z zeznań świadków w sprawie dotyczącej służebności gruntowej).

W ocenie organu również podnoszone przez skarżących kwestie związane z następstwem prawnym J. C. po zmarłym J. C. nie przesądzają o zasadności żądania skarżących. Jak wskazano, posiadanie samoistne jest stanem faktycznym, a nie stanem prawnym. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, to właśnie fakt, iż jest ono stanem faktycznym, a nie ograniczonym prawem rzeczowym, sprawia że nie podlega ono dziedziczeniu. Z tego powodu ustalenie spadkobierców zmarłego władającego nie przesądza automatycznie o tym, że to oni faktycznie danym gruntem władają. Możliwe jest co prawda kontynuowanie władania po swoim poprzedniku prawnym, jednak fakt ten powinien zostać każdorazowo zbadany przez organ ewidencyjny prowadzący postępowanie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucili naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, a to art. 20 ust. 2 pkt 1b prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez niezasadne przyjęcie, że przepis ten wyklucza aktualizację ewidencji gruntów w zakresie działki ewidencyjnej nr 1, poprzez wpisanie nowych posiadaczy w miejsce dotychczasowego posiadacza samoistnego ujawnionego w ewidencji gruntów, w sytuacji kiedy, dwie z trzech parcel gruntowych, z których historycznie powstała przedmiotowa działka mają założone księgi wieczyste;

2. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 140 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności objętych treścią art. 20 ust. 2 pkt 1b prawa geodezyjnego i kartograficznego, co miało istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, a w szczególności poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, że dla działki ewidencyjnej nr 1 istnieją dokumenty, w tym księgi wieczyste, które pozwalają na ustalenie jej właścicieli.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy niezasadnie przyjęły, że dla działki ewidencyjnej nr 1 można ustalić jej właścicieli w oparciu o dokumenty, a w szczególności o treść księgi wieczystej. Skarżący podnieśli, że nie można utożsamiać działki ewidencyjnej z przeszło "stuletnimi" parcelami gruntowymi, z których kilkadziesiąt lat temu powstała działka nr 1, tak jak to uczynił organ I instancji. Parcele gruntowe już nie istnieją. Zastąpiły je kilkadziesiąt lat temu działki ewidencyjne. Wymienione przez organ I i II instancji parcele i działka ewidencyjna nr 1 to zupełnie inne ciała geodezyjne. Działka ewidencyjna nr 1nie ma założonej księgi wieczystej i uregulowanego stanu prawnego. Dlatego nie można w niniejszej sprawie mówić o możliwości ustalenia właścicieli przedmiotowej działki ewidencyjnej na podstawie treści ksiąg wieczystych czy innych dokumentów. Niezależnie od powyższego skarżący podnieśli, że księgi wieczyste parcel gruntowych zawierają wpisy prawa własności na 167 właścicieli, a podstawą wpisów do działu II w tych księgach wieczystych są dokumenty nierzadko sprzed ponad 100 lat. A zatem zasadnie można przypuszczać, że wypisane do działu II tych ksiąg wieczystych osoby już dawno nie żyją. Kolejną istotną kwestią jest fakt, że w ewidencji gruntów nigdy nie byli wpisani właściciele działki ewidencyjnej nr 1, a jej posiadacze samoistni i tak jest po dzień dzisiejszy. Było zapewne tak dlatego, że już przy zakładaniu ewidencji gruntów brak było podstaw do czerpania informacji o właścicielach tej działki na podstawie wpisów prawa własności co do parcel gruntowych, z których ona powstała. Zdaniem skarżących niezasadny jest argument organu I i II instancji, że nie można zaktualizować ewidencji gruntów poprzez wpisanie aktualnych posiadaczy samoistnych, skoro w ewidencji gruntów widnieją posiadacze samoistni i nigdy nie byli wpisani żadni właściciele.

Skarżący podkreślili, że ich intencją było zaktualizowanie informacji w ewidencji gruntów w zakresie jednego z posiadaczy samoistnych, a to J. C., którego posiadanie działki 1, z mocy prawa, na podstawie samego dziedziczenia przeszło na jego żonę i spadkobierczynię J. C.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z powyższego przepisu, tj. pkt 1 lit. b jednoznacznie i bezspornie wynika, że ujawnienie w ewidencji gruntów, osób, czy też innych podmiotów, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania, możliwe jest tylko wówczas gdy dla gruntów tych ze względu na brak księgi wieczystej lub zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. Zgodnie zaś z pkt 1 lit. a, jeżeli nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w ewidencji oprócz właściciela ujawnia się inne podmioty, ale tylko takie, które mają te nieruchomości w swoim władaniu lub gospodarowaniu w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Jednym słowem w przypadku gdy nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ujawnieniu w ewidencji, obok właściciela, podlega tylko taki podmiot, który włada taką nieruchomością zgodnie z zasadami i formami prawnymi władania uregulowanymi w przepisach o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Osoba, czy podmiot, który włada nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego nie jest i nie może być ujawniona w ewidencji gruntów.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: pkt 2 na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine ustawy koresponduje z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy, który dopuszcza wpis do ewidencji gruntów samoistnych posiadaczy gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów lub innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. Stąd też art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine ustawy tworzy nową jakość, nową podstawę, dającą szczególne uprawnienie podmiotom, które twierdzą, że są samoistnymi posiadaczami i nie są wpisani do rejestru - do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji i wpisania ich jako posiadaczy samoistnych, ale ten wniosek o wpisanie ich jako posiadaczy samoistnych będzie mógł być uwzględniony wówczas, gdy będą to posiadacze o jakich mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy.

Podkreślenia wymaga zatem, że w zakresie podmiotowym regułą jest ujawnianie w ewidencji gruntów i budynków właścicieli nieruchomości. Odstępstwo stanowią nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Tylko bowiem w przypadku tych nieruchomości, dla których nie można ustalić właściciela ze względu na brak odpowiednich dokumentów (m.in. księgi wieczystej czy zbioru dokumentów), ujawnia się osoby lub inne podmioty władające tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b P.g.k. i § 10 ust. 2 e.g.b.).

Z takim odstępstwem w zakresie podmiotowym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Konieczne jest bowiem zwrócenie uwagi na okoliczności faktyczne i prawne, w jakich skarżący wystąpili z wnioskiem o ujawnienie ich jako władającego na zasadach samoistnego posiadania. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż działce ewidencyjnej nr 1 obręb P. odpowiadają: fragment parceli gruntowej l. kat. 2/4, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], fragment parceli gruntowej l. kat. 2/6, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz fragment parceli gruntowej l. kat. 3 objętej Spisem 2 - dobro publiczne (wykaz hipoteczny utracił moc prawną).

Z przytoczonego art. 20 ust. 2b p.g.k. jednoznacznie natomiast wynika, iż w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania w stosunku do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli.

Zasadnie zatem organy przyjęły, iż z mocy przepisów uregulowany stan własności choćby części nieruchomości, nie pozwala na ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków podmiotu władającego na zasadach samoistnego posiadania w przypadkach innych niż wskazane w art. 20 ust. 2 pkt 1a p.g.k., to jest nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Prawidłowo też organ przyjął, że w § 11 pkt 2 e.g.b. przewidziano ujawnienie posiadaczy samoistnych łącznie z opisem stanu posiadania, natomiast wykazanie wielkości udziałów przewidziano tylko w stosunku do właścicieli oraz podmiotów wskazanych w § 12 pkt 1 e.g.b. Skoro powołane przepisy nie przewidują możliwości ujawnienia samoistnego posiadania w ułamkowej części nieruchomości, żądanie wnioskodawców, polegające na ujawnieniu ich jako władających na zasadach samoistnego posiadania w miejsce ujawnionego aktualnie J. C. (w udziale 1/3 części) w odniesieniu do działki nr 1, także z tego powodu nie mogło zostać uwzględnione.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.