Uchwała SN z 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69 - jak powołują ją inne sądy

„… ujawnić się dopiero w przyszłości (por. m.in. wyrok SN z dnia 5 grudnia 2002 r., I PKN 629/01, Wokanda 2003, nr 9, poz. 24; uchwała składu siedmiu sędziów SN – zasada prawna z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC 1970, nr 12, poz. 217; wyrok SN z dnia 17 maja 1966 r., I CR 109/66, OSNC 1967, nr 3, poz. 52).”

„… prawnego wypływa lub może wypłynąć - jak w rozpoznawanej sprawie - jeszcze więcej roszczeń (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna – z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC 1970, nr 12, poz. 217 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1966 r., I CR 109/66, OSNC 1967, nr 3, poz. 52, i z dnia 5 grudnia 2002 r., I PKN 629/01, Wokanda 2003, nr 9, poz. 24).”

„… to w razie przyczynienia się poszkodowanego sąd określa również w sentencji stopień tego przyczynienia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia 17 kwietnia 1979 r., III PZP 34/69, OSNC 1970, Nr 12, poz. 217).”

„W tej kwestii wypowiedział się już Sąd Najwyższy w punkcie drugim (2.) uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, której nadano moc zasady prawnej (OSNC 1970, nr 12, poz. 217).”

„… zarówno w stanie prawnym przed, jak i po wejściu w życie art. 442 1 § 3 k.p.c. (por. m. in. uchwała Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów - zasada prawna z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC 1970, nr 12, poz. 217 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP 2/09, OSNC 2009, nr 12, poz. 168).”

„W żadnym zaś przypadku możliwość ta odnosiła się do szkód o charakterze majątkowym (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 roku, sygn. akt III PZP 34/69).”

„W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, wpisanej do księgi zasad prawnych, wyraźnie stwierdzono, że z reguły interes prawny nie zachodzi, gdy osoba zainteresowana może uzyskać w pełni ochronę swych praw, np. w procesie o świadczenie albo o …”

„… wykonywania, wyjaśniając i stabilizując pozycję stron, należy przyjąć, że interes prawny w żądaniu ustalenia występuje (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNCP 1970/12/173, postanowienie tego Sądu z dnia 8 czerwca 1998 r., I CKN 636/97, OSNC 1999/1/14, czy wyrok z dnia 12 kwietnia 2004 r., II CK 125/03, OSP 2005/2/23).”

„Nie musi to być interes majątkowy i istnieje on np. pomimo możliwości dochodzenia świadczenia z danego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub nie jest na razie aktualne (por. uchwałę siedmiu sędziów – zasadę prawną – Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC 1970, nr 12, poz. 217).”

„Sąd Okręgowy przypomniał, że, zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69 (OSNCP 1970, nr 12, poz. 217), w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w …”

„… (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2004 r., II CK 387/02 i z 2 lutego 2006 r., II CK 395/05, niepubl., uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSN 1970/12/217).”

„Aktualność uchwały składu siedmiu sę- dziów Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69 (OSNCP 1970 nr 12, poz. 217) stwierdzającej, że w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłą- cza jednoczesnego …”

„… (...) Takie stanowisko było prezentowane wielokrotnie w doktrynie, a także w orzecznictwie (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., zasada prawna, III PZP 34/69, OSNCP 1970, nr 12, poz. 217).”

„W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, wpisanej do księgi za- sad prawnych, wyrażono pogląd, że: „W sprawie o naprawienie szkody wynikającej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świad- czenia nie …”

„Dlatego w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się istnienie interesu prawnego w takich sytuacjach (por. np. uchwała z dnia 11 maja 1994 r., II PZP 1/94, OSNAPiUS 1994 nr 6, poz. 96 czy uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNCP 1970 z.”

„… ciała bądź rozstroju zdrowia jest tego rodzaju, że dalsze ujemne skutki mogą w przyszłości powstać (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z dnia 17 kwietnia 1970r., sygn. akt III PZP 34/69).”

„W takiej sytuacji, zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, mającą moc zasady prawnej - można żądać, obok konkretnych świadczeń, także ustalenia odpowiedzialności za szkody, jakie z danego zdarzenia (będącego podstawą już dochodzonego świadczenia) mogą wyniknąć w przyszłości (tak, SN w uchwale z dnia 17 kwietnia 1970 r., sygn. III PZP 34/69, opubl. w OSN z 1970 roku, nr 12, poz. 217).”

„Ustalenie odpowiedzialności na przyszłość umożliwia poszkodowanemu dochodzenie kolejnych roszczeń, nawet gdy owe dalsze skutki wystąpią po upływie terminu przedawnienia (tak Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 17 kwietnia 1970, III PZP 34/69, OSNC 1970 r., nr 12, poz. 217).”

„… są znane Sądowi Apelacyjnemu w składzie rozpoznającym sprawę, jednak ten ich nie podziela i uważa, że nadal zachowuje aktualność pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1970 r. (III PZP 34/69, OSNCP 1970/12/217), iż w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w sentencji …”

„… z czynu niedozwolonego, czy też dotyczące ustalenia stopnia przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody (uchwały SN (7): z 17.06.1963 r., III CO 38/62, OSNCP 1965/2, poz. 21; z 17.04.1970 r., III PZP 34/69, OSNCP 1970/12, poz. 217; wyrok SN z 8.04.1965 r., III CR 324/64, LEX nr 5770; wyroki SN: z 8.08.2012 r., I CSK 40/12, LEX nr 1228579; z 11.01.2019 r., V CSK 558/17, LEX nr 2604670).”

„Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 17 kwietnia 1970 r. (sygn. akt III PZP 34/69, OSNC 1970, nr 12, poz. 217) w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w …”

„Sąd Okręgowy uznał za zasadne ustalenie odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z 20.10.2018r., któremu uległ powód, mogące ujawnić się w przyszłości i wyjaśnił, że na temat możliwości takiego orzeczenia o charakterze ustalającym (art. 189 k.p.c.), zwłaszcza, że w sprawach tego rodzaju, jednoznacznie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów SN z 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69.”

„Dzieje się tak zawsze, gdy z wadliwego stosunku prawnego wypływa więcej roszczeń (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., sygn. akt III PZP 34/69, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1966 r., sygn. akt I CR 109/66, z dnia 5 grudnia 2002 r., sygn. akt I PKN 629/01, z dnia 21 września 2018 r., sygn. akt V CSK 514/17).”

„… za którego skutki odpowiada pozwany, pomimo poważnych wątpliwości w tym względzie, że przecież judykatura i doktryna zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów SN z dnia 17.04.1970 r., sygn. akt III PZP 34/69 opublikowaną w OSNC z 1970 r. nr 12, poz. 217, Lex nr 1099, mającą moc zasady prawnej w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju ciała, zasądzenie określonego …”

„… (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 roku, III PZP 34/69 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 maja 1966 roku, I CR 109/66, z dnia 5 grudnia 2002 roku, I PKN 629/01 i z dnia 21 września 2018 roku, V CSK 540/17).”

„… przypadku domagania się ustalenia nieważności umowy, gdy z naruszonego stosunku prawnego wypływa lub może wypłynąć jeszcze więcej roszczeń (por. uchwała Sądu Najwyższego: z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC x 1970/12/217, wyroki: z dnia 17 maja 1966 r., I CR 109/66.OSNC z 1967/3/52, z dnia 5 grudnia 2002 r., I PKN 629/01, Wokanda 2003/9/21, z dnia 21 września 2018 r., V CSK 514/17, Legalis).”

„Powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r. (zasada prawna, sygn. III PZP 34/69, OSNCP nr 21, poz. 217) Sąd I instancji zauważył, że w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia zasądzenie świadczenia odszkodowawczego nie wyłączało ustalenia w …”

„… przypadku domagania się ustalenia nieważności umowy, gdy z naruszonego stosunku prawnego wypływa lub może wypłynąć jeszcze więcej roszczeń (por. uchwała Sądu Najwyższego: z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC 1970/12/217, wyroki: z dnia 17 maja 1966 r., I CR 109/66.OSNC z 1967/3/52, z dnia 5 grudnia 2002 r., I PKN 629/01, Wokanda 2003/9/21, z dnia 21 września 2018 r., V CSK 514/17, Legalis).”

„… za wcześniejszy okres nie usunie niepewności w zakresie wszystkich skutków prawnych mogących wyniknąć z tego stosunku w przyszłości (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 roku, III PZP 34/69 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 maja 1966 roku, I CR 109/66, z dnia 5 grudnia 2002 roku, I PKN 629/01 i z dnia 21 września 2018 roku, V CSK 540/17).”

„Przez długi okres w judykaturze dominował pogląd [vide uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 roku, III PZP 34/69, OSNC 1970/12/217], że w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w sentencji …”

„… czynności stron w związku ze spłacaniem kredytu przez powoda (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2018 r., I ACa 623/17, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC z 1970/12/217, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 maja 1966 r., I CR 109/66, OSNC 1967/3/52, z dnia 5 grudnia 2002 r., I PKN 629/01, Wokanda 2003/9/24, z dnia 21 września 2018 r., V CSK 540/17, …”

„… 54376), ale nie w każdym wypadku wyrok w sprawie o świadczenie usuwa wszystkie niejasności mogące wynikać z określonego stosunku w przyszłości (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNC z 1970/12/217 czy wyroki: z dnia 17 maja 1966 roku, I CR 109/66, OSNC z 1967/3/52, z dnia 5 grudnia 2002 r., I PKN 629/01, Wokanda 2003/9/24, z dnia 21 września 2018 r., V CSK 540/17, Legalis).”

„Ma to miejsce w przypadku domagania się ustalenia nieważności umowy, gdy z naruszonego stosunku prawnego wypływa lub może wypłynąć jeszcze więcej roszczeń (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 roku, III PZP 34/69, czy wyroki: z dnia 17 maja 1966 roku, I CR 109/66, I PKN 629/01 z dnia 21 września 2018 roku, V CSK 540/17).”

„Ma to często miejsce w przypadku domagania się ustalenia nieważności umowy, gdy z naruszonego stosunku prawnego wypływa lub może wypłynąć jeszcze więcej roszczeń (por. uchwała Sądu Najwyższego -z dnia 17 kwietnia 1970 roku, III PZP 34/69, czy wyroki: z dnia 17 maja 1966 roku, I CR 109/66, I PKN 629/01 z dnia 21 września 2018 roku, V CSK 540/17).”

„Ma to często miejsce w przypadku domagania się ustalenia nieważności umowy, gdy z naruszonego stosunku prawnego wypływa lub może wypłynąć jeszcze więcej roszczeń (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 roku, III PZP 34/69 czy wyroki: z dnia 17 maja 1966 roku, I CR 109/66, z dnia 5 grudnia 2002 roku, I PKN 629/01, z dnia 21 września 2018 roku, V CSK 540/17).”

„Sąd podzielił stanowisko wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, według którego zasądzenie określonego świadczenia z art. 444 § 1 i 2 k.c. nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w sentencji wyroku odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia (tak SN w uchwale składu 7 sędziów z dnia 12 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNCP 1970, nr 12, poz. 217, zasada prawna).”

„Dodatkowo należy mieć także na uwadze, że wzgląd na złagodzenie skutków upływu terminu przedawnienia był tylko jednym z dwóch zasadniczych argumentów wspierających tezę powoływanej uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69.”

„… że pozwany winien w oparciu o art. 189 k.p.c. odpowiadać na przyszłość za skutki wypadku powódki, które mogą ujawnić się w przyszłości, ograniczając się do zacytowania uchwały SN z 17.04.1970, III PZP 34/69 bez przeniesienia motywów wydania tej uchwały na konkretne warunki niniejszego postępowania, w szczególności braku jakiegokolwiek zawinienia pozwanego w zaistniałym zdarzeniu, braku poinformowania …”

„Powyższy pogląd prezentowany m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r. w sprawie III PZP 34/69 (OSNC z 1970 r., Nr 12, poz. 217) nie stracił na aktualności mimo nowelizacji przepisów o przedawnieniu i wprowadzenia nowej regulacji art. 442 1 k.c. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że drugi, …”

„Zatem w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w sentencji wyroku odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia (tak Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 17 kwietnia 1970 roku, III PZP 34/69, OSNCP 1970, nr 12, poz. 217).”

„… obowiązywaniem nowego przepisu art. 442 1 k.c. (w wyniku uchylenia art. 442 k.c.), w konsekwencji czego powstały wątpliwości co do aktualności uchwała SN (7) z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69 (OSN 1970, nr 12, poz. 217), mającej moc zasady prawnej, która w pkt I stanowiła, iż w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie świadczenia …”

„… art. 189 k.p.c. – domagać się ustalenia odpowiedzialności pozwanego za ewentualną szkodę, jaka może wyniknąć dlań w przyszłości (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1970r., III PZP 34/69, OSN 1970/12/217).”

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że w zakresie powództw odszkodowawczych o ustalenie odpowiedzialności na przyszłość interes prawny istnieje, gdy wystąpienie negatywnych skutków następstw jest możliwe do przewidzenia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, SIP LEX OSNC 1970/12/217).”

„W obliczu ugruntowanego już w tym przedmiocie stanowiska judykatury (m. in. w dalszym ciągu aktualna uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1970 roku, sygn. akt III PZP 34/69, OSNC 1970/12/217 – mająca moc zasady prawnej), a także w świetle ustaleń dotyczących stanu zdrowia podwoda i rokowań w tym nie budzi wątpliwości Sądu, iż powód ma interes prawny w ustaleniu …”