III PSK 52/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z powództwa W. K.
przeciwko Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w Siedlcach
o ustalenie stażu pracy,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18
marca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt IV Pa 22/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącej na rzecz pozwanego kwotę 240 zł
(dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 14 grudnia 2023 r., IV Pa 22/23, oddalił apelację powódki W. K. od
wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z 19 lipca 2023 r., IV P 14/23, oddalającego
jej powództwo skierowane przeciwko Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w
Siedlcach o ustalenie stażu pracy.
III PSK 52/24
2
Powódka wniosła skargę kasacyjną zaskarżając ten wyrok w całości. We
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że w sprawie
występuje konieczność rozważenia istotnego zagadnienia prawnego: czy „objęcie
gospodarstwa rolnego”, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca
1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do
pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oznacza czynność
prawną wywołującą skutki o charakterze rzeczowym (przeniesienie prawa
własności), czy też chodzi o przeniesienie posiadania części lub całości
gospodarstwa rolnego?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie
postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od
pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi
do rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
III PSK 52/24
3
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Skarżąca wskazała, że w sprawie istnienie potrzeba odpowiedzi przez Sąd
Najwyższy na sformułowane przez nią zagadnienie prawne. Zagadnieniem
prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został
do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla
rozwikłania, którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające. W
przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, skarżący ma
obowiązek w pierwszej kolejności nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie
art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w
taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego
wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów
prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy
ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy
tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w
podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14, LEX nr
2630721).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że
skarżąca nie wykazała istnienia wskazanej przesłanki przedsądu.
W uzasadnieniu uchwały z 8 czerwca 1993 r., I PZP 20/93 (OSNCP 1994
z. 1 poz. 9) Sąd Najwyższy podkreślił, że "objęcie gospodarstwa" nie musi
następować podczas czy bezpośrednio po okresie pracy w gospodarstwie rodziców
III PSK 52/24
4
lub teściów, gdyż według zasad wykładni językowo-logicznej przepisu art. 1 ust. 1
pkt 2 ustawy z 20 lipca 1990 r., wystarczającym warunkiem zaliczenia okresów
pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy jest ustalenie, że
osoba zainteresowana wykonywała pracę w gospodarstwie rodziców lub teściów, a
następnie doszło do objęcia gospodarstwa rodziców lub teściów i rozpoczęcia jego
prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem (podobnie w wyrokach Sądu
Najwyższego: z 14 października 1994 r., I PRN 82/94, OSNAPiUS 1995 nr 2,
poz. 23 i z 7 września 1999 r., I PKN 250/99, OSNAPiUS 2001 nr 1, poz. 10 oraz w
postanowieniu Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2020 r., II PK 172/19, LEX nr
3088821).
Zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze akcentuje się, iż przejęcie
gospodarstwa rolnego musi nastąpić od rodziców lub teściów, przy czym
dopuszcza się różne formy, na podstawie których dochodzi do jego objęcia. Zwraca
się uwagę, że objęciem gospodarstwa rolnego jest nie tylko nabycie jego własności,
można bowiem prowadzić gospodarstwo będąc właścicielem, posiadaczem
samoistnym lub posiadaczem zależnym. Przepis art. 1 ust. 1 pkt ustawy z 20 lipca
1990 r. nie zawiera warunku, aby rodzice lub teściowie byli właścicielami
gospodarstwa objętego następnie przez ich dzieci, wymaga jedynie, by je
prowadzili. Skoro przekazywane gospodarstwo nie musi być własnością rodziców
lub teściów, to tym samym nie można rozumieć objęcia tego gospodarstwa przez
dzieci wyłącznie jako nabycia własności. Z tych względów objęcie gospodarstwa
rolnego rodziców lub teściów w samoistne posiadanie na podstawie nieformalnej
umowy darowizny spełnia warunki z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy (A. Rzetecka - Gil (w:)
Ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do
pracowniczego stażu pracy. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2022, art. 1 oraz
postanowienie Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2020 r., II PK 172/19, LEX nr
3088821; uchwała Sądu Najwyższego z 16 stycznia 1996 r., I PZP 36/95,
OSNAPiUS 1996 nr 13, poz. 181, LEX nr 23826).
Takie stwierdzenie zawiera także wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia
1994 r., I PRN 115/94 (OSNAPiUS 1995 nr 16, poz. 205), z którego wynika że z
hipotezy art. 1 ust. 1 pkt 2 powoływanej wyżej ustawy koniecznym elementem
uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy jest objęcie
III PSK 52/24
5
gospodarstwa rodziców lub teściów. Sąd Najwyższy zwracał uwagę, że w
wymienionym przepisie tylko o te dwie grupy osób chodzi, i że tylko przejęcie ich
gospodarstwa rodzi możliwość wliczenia do stażu pracowniczego okresu pracy w
ich gospodarstwie rolnym w sytuacji opisanej w tymże przepisie.
Ważne jest to, by przejęciu podlegało gospodarstwo rodziców (lub teściów),
a nie innych osób. Z tego rodzaju konstrukcji przepisu można łatwo odczytać
zamiar ustawodawcy. Jest nim z jednej strony preferowanie sytuacji, w której
następuje przejście gospodarstwa rolnego z pokolenia na pokolenie, a z drugiej
strony - uprzywilejowanie w zakresie prawa pracy tych, którzy zdecydowali się
kontynuować prowadzenie gospodarstwa przodków. Rozciągnięcie przepisu na
inne strony faktyczne, w których osoba zainteresowana obejmuje gospodarstwo
rolne (lub jego część) stanowiącą w przeszłości własność rodziców, lecz w chwili
objęcia nie należące już do nich od wielu lat - jest nieuprawnione (por. wyrok Sądu
Najwyższego z 19 marca 2024 r., I PSKP 50/23, LEX nr 3714327).
Tymczasem powódka nie przejęła części gospodarstwa rolnego
bezpośrednio od rodziców lub teściów, a od szwagra, któremu to teściowa powódki
darowała w całości to gospodarstwo kilka lat wcześniej, i który dalej je prowadził.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach
postępowania orzekając na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.
[SOP]
