III PSK 30/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 marca 2025 r.
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z powództwa M. M.
przeciwko C. S.A. w K.
o zadośćuczynienie i ustalenie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27
marca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w
Świdnicy
z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt VII Pa 34/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od pozwanej C. S.A. w K. na rzecz powoda M. M.
1.350 (jeden tysiąc i trzysta pięćdziesiąt) z odsetkami z art. 98 §
11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w
postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z 7 września 2023 r. oddalił apelację
strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z 23 marca 2023 r. w
sprawie z powództwa M. M. przeciwko C. S.A. w K. o zadośćuczynienie i ustalenie,
zasądzającym od strony pozwanej na rzecz powoda 50.000 zł tytułem
zadośćuczynienia wraz z odsetkami od 4 czerwca 2018 r. oraz ustalił, że strona
III PSK 30/24
2
pozwana ponosi odpowiedzialność wobec powoda za skutki choroby zawodowej,
które ujawnią się w przyszłości.
Sąd Okręgowy rozpoznając apelację oparł się na ustaleniach Sądu I
instancji, które jako poczynione prawidłowo przyjął za własne. Praca powoda
odbywała się w dużym zapyleniu, braku właściwych środków ochrony osobistej
wskutek braku masek lub też posiadania masek będących w dyspozycji
pracowników, ale nie spełniających wymagań ochrony dróg oddechowych przed
przedostawaniem się do układu oddechowego pyłu wolnej krzemionki krystalicznej,
niezidentyfikowania czynnika szkodliwego pyłu wolnej krzemionki krystalicznej w
okresie do 2010 r., niezapoznania powoda z informacją o ryzyku zawodowym,
braku w skierowaniach na badania lekarza medycyny pracy informacji o
zapewnieniu o czynnikach szkodliwych i nie wykonaniu w tym kierunku żadnych
badań, występowania w zakładzie pracy szkodliwych warunków pracy w tym
narażenia na pył krzemionki o stężeniach przekraczających NDS i stanu narażenia
powoda na ekspozycję pyłu wolnej; krystalicznej krzemionki i pyłu respirabilnego
krystalicznej krzemionki w stężeniu przekraczającym NDS, sporządzania
niewiarygodnych pomiarów poziomu zapylenia pyłem krystalicznej krzemionki w
pomieszczeniach, w których były wykonywane pomiary, wykonywania pracy przez
powoda bez środków ochrony indywidualnej z winy pozwanego, wielokrotnego
przekraczania norm NDS.
Z opinii biegłego z zakresu BHP wynika, że strona pozwana nie zapewniła
pracownikom należytej ochrony ani należytego szkolenia w zakresie zagrożenia
pyłami krzemionki. Powód pracował w ekspozycji – na stanowisku pracy do którego
był emitowany całkowity pył wolnej krystalicznej krzemionki i pył respirabilny
krystalicznej krzemionki, który przenika przez oskrzela do płuc, zaś do roku 2010
pracodawca nie dokonał identyfikacji czynnika szkodliwego pyłu wolnej krystalicznej
krzemionki dla zdrowia i życia pracowników narażając pracowników na ekspozycje
pyłu wolnej krzemionki; Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na skargę
pracowników dokonał pomiarów, które wykazały przekroczenie najwyższych
dopuszczalnych stężeń, pracownicy skarżyli się, na złe warunki pracy i podnosili, że
były nieprawidłowo przeprowadzane pomiary - np. w miejscach gdzie zapylenie jest
III PSK 30/24
3
najmniejsze, dochodziło do zasłaniania podczas pomiarów watą wlotów do
urządzeń mierzących.
W ocenie biegłego pulmonologa procentowy uszczerbek na zdrowiu w
związku z chorobą zawodową - pylicą płuc wynosi 20%, a aktualnie choroba
zawodowa nie ogranicza powoda w codziennym funkcjonowaniu. W badaniu
fizykalnym bez cech niewydolności układu oddechowego. Pylica krzemowa płuc
może w przyszłości prowadzić do upośledzenia wydolności układu oddechowego,
mimo zaprzestania ekspozycji. Co istotne biegły wskazał, iż palenie tytoniu nie
przyczyniło się do wystąpienia krzemicy płuc, a kwestionowanie tego faktu przez
pozwanego, jest po raz kolejny polemiką z ustaleniami faktycznymi negującymi
bezzasadnie opinie specjalisty z dziedziny chorób płuc.
Zasądzone zadośćuczynienie jest wyważone, adekwatne do stopnia krzywdy
doznanej przez powoda oraz uwzględnia okoliczności rozpoznawanej sprawy.
Zadośćuczynienie przyznawane na podstawie art. 445 § 1 k.c. ma charakter
kompensacyjny, stanowi sposób naprawienia szkody niemajątkowej wyrażającej się
krzywdą w postaci doznanych cierpień fizycznych i psychicznych. O rozmiarze
należnego zadośćuczynienia pieniężnego powinien zatem decydować w zasadzie
rozmiar doznanej krzywdy: stopień cierpień (ich intensywność, czas trwania,
nieodwracalność następstw i inne podobne okoliczności). Niewymierny w pełni
charakter tych okoliczności sprawia, że sąd przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym
samym sumy zadośćuczynienia ma pewną swobodę. Zasądzenie
zadośćuczynienia oparte jest na przepisie prawa pozostawiającym sądowi sferę
dyskrecji, czyli możliwość oceny, jaka kwota kompensacji krzywdy jest w danym,
indywidualnym przypadku odpowiednia. Zadośćuczynienie nie powinno prowadzić
do wzbogacenia pokrzywdzonego. Powinno jednak przedstawiać odczuwalną
ekonomicznie wartość, a jego wysokość nie może sprowadzać się do kwoty
symbolicznej. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej Sąd Rejonowy uzasadnił
wysokość przyznanego zadośćuczynienia wskazując, że wziął pod uwagę zeznania
powoda i świadka M. M.1 - odnośnie samopoczucia powoda i odczuwanych
obecnie dolegliwości, a także opinię biegłej pulmonolog, wiek powoda, okoliczność,
że w chwili zabiegu operacyjnego miał dwoje małych dzieci, które wymagały uwagi i
sprawności rodziców, a powód w związku z tym, że nie mógł wielu rzeczy z dziećmi
III PSK 30/24
4
robić miał problemy emocjonalne, podobnie jak i fakt, że jako jedyny żywiciel
rodziny został pozbawiony możliwości zarobkowania, pogarszający się stan
zdrowia. Natomiast odnosząc się do zarzutu, iż ZUS wypłacił wnioskodawcy
jednorazowe odszkodowanie w kwocie 16.000 zł wskazał, iż w/w okoliczność nie
ma znaczenia dla wysokości przyznanego powodowi zadośćuczynienia. Zgodnie z
orzecznictwem Sądu Najwyższego wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2023 r.,
I PSKP 30/2 nie ma podstaw do obniżenia zadośćuczynienia należnego
poszkodowanemu (art. 445 § 1 k.c.) o otrzymane z ubezpieczenia społecznego
jednorazowe odszkodowanie, jeżeli zostało ono zużyte na pokrycie kosztów
wynikłych z uszkodzenia ciała, co spowodowało zmniejszenie odszkodowania (art.
444 § 1 k.c.), ponieważ taka przede wszystkim jest funkcja jednorazowego
odszkodowania.
Z analizy motywów zaskarżonego orzeczenia nie wynika, by Sąd Rejonowy
wadliwie określił przesłanki decydujące o rozmiarze odpowiedniej sumy
zadośćuczynienia lub doprowadził do dysonansu między poprawnie
sformułowanymi przesłankami w ujęciu ogólnym, a zindywidualizowanymi
przesłankami dotyczącymi powoda, arbitralnie i dowolnie kształtując wysokość
zadośćuczynienia. Skarżący mimo postawienia zarzutu w tym przedmiocie, nie
przedstawił natomiast bliższej argumentacji przekonującej, że zadośćuczynienie
zostało przyznane w kwocie nieadekwatnej do doznanej krzywdy i istotnie
zawyżonej.
Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na
fakt, iż: „jest ona oczywiście uzasadniona wobec rażących naruszeń przez Sąd
Okręgowy w Świdnicy przepisów prawa materialnego oraz przepisów
postępowania, jakie legły u podstaw zaskarżonego wyroku, skutkujących wydaniem
rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem oraz rzeczywiście istniejącym stanem
faktycznym, które to uchybienia w niewątpliwy sposób wpłynęły na wynik
przedmiotowej sprawy. W szczególności. Sąd wyrokował w oparciu o materiał
dowodowy zebrany i oceniony w sposób skrajnie jednostronny, wybiórczy z
pominięciem wielu istotnych dowodów przedstawionych lub wnioskowanych przez
Pozwanego, w sprawie brak jest podstaw do wyrokowania wobec błędów w
zakresie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do norm przepisów prawa
III PSK 30/24
5
materialnego, braku jest podstaw do orzeczenia o skutkach wydanego wyroku dla
przyszłych, mogących wystąpić skutków choroby zawodowej powoda
powodujących zwolnienie powoda z obowiązku wykazania przynajmniej znaczącej
części podstaw prawnych i/lub faktycznych dotyczących zasadności ewentualnego
przyszłego roszczenia wobec pozwanego, a to wobec niebudzących wątpliwości
ustaleń, że powód był lub nawet nadal jest nałogowym palaczem papierosów co
może skutkować wieloma negatywnymi konsekwencjami zdrowotnymi dla powoda
mogącymi w sposób znaczący wpłynąć na zakres zmian chorobowych u powoda”.
Powód wniósł o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie
kosztów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia
zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.
Skargę kasacyjną wnosi się od prawomocnego wyroku (art. 3981 § 1 k.p.c.),
co tłumaczy wymagania stawiane podstawom przedsądu.
Należy zatem odróżnić zakresowo i przedmiotowo podstawy kasacyjne od
szczególnej podstawy przedsądu (art. 3983 § 1 k.p.c. i art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).
Są to odrębne elementy skargi kasacyjnej.
Podstawy kasacyjne (art. 3983 § 1 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu dopiero po
przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, dlatego nie zastępują podstawy
przedsądu, nawet tej szczególnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., która jako jedyna ma
na uwadze indywidualny interes strony w przyjęciu jej skargi kasacyjnej do
rozpoznania. O ile zasadne podstawy kasacyjne mogą prowadzić do uwzględnienia
skargi kasacyjnej (art. 39814 k.p.c. a contrario), to od szczególnej podstawy
przedsądu, wymaga się samodzielnego wskazania naruszenia prawa i wykazania,
iż objęty skargą wyrok jest oczywiście wadliwy i dlatego skarga kasacyjna powinna
zostać przyjęta do rozpoznania jako oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.).
Brak jest tego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
III PSK 30/24
6
Pozwany oczywistą zasadność skargi kasacyjnej łączy z podniesionymi
zarzutami podstaw kasacyjnych z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. - „wobec rażących
naruszeń przez Sąd Okręgowy w Świdnicy przepisów prawa materialnego oraz
przepisów postępowania jakie legły u podstaw zaskarżonego wyroku, skutkujących
wydaniem rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem oraz rzeczywiście istniejącym
stanem faktycznym, które to uchybienia niewątpliwie wpłynęły na wynik
przedmiotowej sprawy”.
Nie jest to wystarczające do stwierdzenia oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej, czyli podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Oceny tej nie zmienia również dalsza treść wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Na etapie przedsądu, w ocenie zarzutów materialnych wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania wiążą ustalenia faktyczne na których oparto
zaskarżony wyrok. Związanie w tym zakresie wynikające z art. 39813 § 2 k.p.c. ma
odpowiednie zastosowanie na etapie przedsądu, gdyż w przeciwnym razie
zachodziłby dysonans między etapem przedsądu i późniejszym rozpoznaniem
zarzutów materialnej podstawy kasacyjnej z ograniczeniami wynikającymi z tego
przepisu a także z art. 3983 § 3 k.p.c. Z mocy tego przepisu art. 233 § 1 k.p.c. nie
może być podstawą zarzutu kasacyjnego, gdyż wprost dotyczy ustalania faktów lub
oceny dowodów (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). Konsekwentnie nie może też składać
się na podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Ustalenia dotyczące szkody,
w tym krzywdy pracownika należą do sfery faktów. Ustalenia Sądu powszechnego
w tym zakresie wiążą Sąd Najwyższy. Identyczne związanie wynika z ustaleń w
kwestii związku przyczynowego (art. 361 k.c.). Przeprowadzenie postępowania
dowodowego to zadanie sądu powszechnego. Granicę ustaleń stanu faktycznego
stanowi dwuinstancyjne postępowanie przed sądem powszechnym. Sąd Najwyższy
związany jest zatem ustaleniem, że powód doznał krzywdy jako przesłanki do
ustalenia zadośćuczynienia na podstawie art. 445 k.c.
Z tych względów wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej nie podważa ustaleń
faktycznych ani materialnej podstawy rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku. Nie
ma zatem podstaw do stwierdzenia, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona.
III PSK 30/24
7
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i § 3 k.p.c. w zw. z
art. 39821 k.p.c. oraz § 2 pkt 5, § 9 ust. 1 pkt 2, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (wpz 50.000 zł –
stawka minimalna 3.600 zł x 75% x 50%).
[SOP]
[a.ł]
