III OZ 70/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 września 2024 r., sygn. akt II SAB/Bk 78/24 w sprawie ze skargi M.R. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 września 2024 r., sygn. akt II SAB/Bk 78/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę M.R. (dalej: skarżący) na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie informacji publicznej.

W uzasadnieniu wskazano, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 26 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej skargę.

Kolejnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 26 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Sąd I instancji wyjaśnił, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpisy ww. zarządzeń zostały doręczone skarżącemu 19 sierpnia 2024 r. (k. 30-31). W wyznaczonym terminie, który upłynął 26 sierpnia 2024 r. nie usunięto braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL strony wnoszącej skargę. W piśmie nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 26 sierpnia 2024 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę skarżący nie uzupełnił tego braku formalnego. W terminie uiszczony został natomiast wpis sądowy (k. 32).

W tym stanie rzeczy, w ocenie WSA, skarga podlegała odrzuceniu.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu, wnosząc o przeprowadzenie rozprawy oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił mu:

1) błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na:

a) nieprawidłowym uznaniu, że wniesiona skarga miała brak formalny w postaci braku podania numeru PESEL strony wnoszącej skargę, podczas gdy skarżący wniósł swoją skargę na bezczynność w dniu 15 lipca 2024 r. bezpośrednio do protokołu sporządzonego przez urzędnika, co wiązało się ze wskazaniem numeru PESEL, zatem ustalenia Sądu w zakresie braku formalnego skargi (poprzez niewskazanie numeru PESEL) są błędne, a brak formalny jest brakiem pozornym;

b) nieprawidłowym uznaniu, że w dniu 19 sierpnia 2024 r. skarżącemu doręczone zostało zarządzenie z 26 lipca 2024 r. wzywające skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL strony skarżącej, podczas gdy w dniu 19 sierpnia 2024 r. skarżącemu doręczone zostało zarządzenie z 26 lipca 2024 r. wzywające skarżącego do usunięcia braków fiskalnych skargi (poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi);

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, albowiem skarga wniesiona przez stronę nie była obarczona brakiem formalnym w postaci braku podania numeru PESEL strony wnoszącej skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku.

W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zasadnie został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2024 r. (vide k. 31 akt sądowych sprawy). W wyznaczonym terminie skarżący nie podał numeru PESEL. W związku z tym Sąd I instancji prawidłowo odrzucił wywiedzioną skargę, jako pismo którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu, rozstrzygnąć należy, że nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy twierdzenia skarżącego, że jego numer PESEL został okazany do protokołu na etapie postępowania administracyjnego. Po wnikliwej analizie zarówno akt administracyjnych, jak i akt sądowych Naczelny Sąd Administracyjny nie zidentyfikował na żadnym etapie postępowania numeru PESEL skarżącego.

Niezależnie jednak od powyższego, wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 stwierdził, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy, tym bardziej gdy w aktach administracyjnych brak numeru PESEL skarżącego, należy uznać, że niepodanie tego numeru w skardze, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu. W takiej sytuacji, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., zasadne było wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w omawianym zakresie pod rygorem jej odrzucenia.

Co więcej, skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nie może skutecznie powoływać się, że w nadesłanej z Sądu przesyłce poleconej brak było wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z treści ZPO, znajdującego się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że zawiera ona trzy wezwania – do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, uiszczenia opłaty kancelaryjnej oraz uzupełnienia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL. Co istotne, odbierający przesyłkę złożył podpis pod informacją o zawartości przesyłki oraz pod oświadczeniem: "Potwierdzam własnoręcznym podpisem, że w dniu dzisiejszym wyżej wymienioną przesyłkę otrzymałem".

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, wypełnione przez pracowników poczty, korzysta z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 477/13 17 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Domniemanie prawdziwości danych zawartych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przesyłek może zostać obalone przez stronę mającą w tym interes. W niniejszej sprawie skarżący nie obalił jednak skutecznie tego domniemania, nie przedstawił bowiem żadnych dowodów na okoliczność niedoręczenia wezwania. Niewystarczające jest zaś samo twierdzenie strony w tym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2018 r., sygn. akt I GZ 216/18).

Należy podkreślić, że to w interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. Osoba odbierająca przesyłkę w momencie odbioru, nie stwierdziła, by nie zawierała ona któregoś z dokumentów wskazanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru niewątpliwie wskazywało, że przesyłka zawierała trzy ww. wezwania (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II GZ 207/18). Zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Postępowanie Sądu I instancji było zatem uprawnione mimo twierdzeń skarżącego.

W sytuacji jedynie częściowego wykonania wezwania, tj. w istocie jego niewykonania i nieuzupełnienia braku formalnego przez podanie numeru PESEL, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi jest zgodne z prawem.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o przeprowadzenie rozprawy, wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym.