III OSK 2458/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 510/19 w sprawie ze skargi G. M. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w ramach zastępczej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 września 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 510/19, oddalił skargę G. M. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w ramach zastępczej służby wojskowej.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w dniu [...] listopada 2017 r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] wpłynął wniosek G. M., w którym zwrócił się o wydanie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1373) - dalej: "ustawa", bowiem jako poborowy w ramach ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie przepracował 20 miesięcy w Kopalni "[...]" w [...], co jest równoznaczne z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy.

Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji. Następnie, w wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 259/18, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Uzasadniając wyrok Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy nie przeprowadziły w sposób wnikliwy i wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w celu wydania zaświadczenia, naruszając przy tym przepisy K.p.a. Sąd wskazał, że w toku ponownego postępowania, organy wojskowe stosując się do dyrektyw K.p.a., powinny podjąć szersze działania dowodowe, a w szczególności wystąpić o opinię do Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników, do archiwum państwowego i innych instytucji oraz ustalić, czy istnieją ewentualni świadkowie mogący potwierdzić wykonywanie i warunki wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach przymusu.

Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...], uwzględniając w ponownym postępowaniu administracyjnym przedstawione rozważania prawne i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu ww. wyroku, postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2018 r. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Wskazał, że w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wojskowy organ I instancji zwrócił się zarówno do Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników, Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Wojskowego Biura Historycznego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], a także do wnioskodawcy celem wskazania ewentualnych świadków mogących potwierdzić wykonywanie i warunki wykonywania przez niego pracy w warunkach przymusu. Odpowiedzi otrzymane od wskazanych wyżej instytucji nie potwierdziły wykonywania i warunków wykonywania przez stronę pracy w warunkach przymusu, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. Potwierdziły natomiast fakt zatrudnienia wnioskodawcy w pełnym wymiarze czasu pracy na czas określony w KWK "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe od [...] sierpnia 1958 r. do [...] kwietnia 1960 r. jako robotnik pod ziemią. Z kolei z dokumentacji przesłanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wynika, że strona zawarła umowę o pracę w przemyśle węglowym jako ochotnik i przepracowała 20 miesięcy w kopalni. Praca ta była równoznaczna z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i po wykonaniu jej ochotnik został zaliczony do rezerwy na podstawie Zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 55/MON z dnia 29 sierpnia 1956 r. w sprawie niepowołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej poborowych i ponadkontyngentowych, którzy przystąpią do pracy w górnictwie węglowym. Również sam zainteresowany nie przedstawił ewentualnych świadków przymusowego zatrudnienia w kopalni węgla.

Od powyższego postanowienia strona w ustawowym terminie wniosła zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zebrany materiał dowodowy w ramach przeprowadzonego postępowania potwierdził, że strona nie odbywała służby w jednostkach Wojska Polskiego, czyli nie była żołnierzem i nie była przymusowo zatrudniona w kopalniach węgla. Taki stan potwierdza m.in. otrzymane pismo z Wojskowego Biura Historycznego z dnia [...] sierpnia 2018 r., w którym to stwierdza się, że [...] Wojskowy Batalion Górniczy (JW Nr [...]), w skład którego wchodziła kopalnia "[...]" w [...] (później KWK "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe), w której to rzekomo miał być przymusowo zatrudniony skarżący, został rozformowany w dniu [...] stycznia 1958 r., czyli jeszcze przed zatrudnieniem skarżącego. Innymi słowy, skarżący nie mógł być przymusowo zatrudniony w kopalni węgla, gdyż po pierwsze nie był żołnierzem odbywającym służbę w jednostkach Wojska Polskiego, i po drugie w tym czasie od [...] sierpnia 1958 r. do [...] kwietnia 1960 r. (zatrudnienie strony w KWK "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe), nie kierowano przymusowo żołnierzy zastępczej służby wojskowej do przedmiotowej kopalni, bowiem [...] Wojskowy Batalion Górniczy (JW Nr [...]), w którego skład wchodziła przedmiotowa kopalnia został rozformowany w dniu [...] stycznia 1958 r. Na marginesie organ zauważył, że nawet okres zatrudnienia strony (od [...] sierpnia 1958 r. do [...] kwietnia 1960 r.), tylko potwierdza pracę w kopalni jako ochotnik w zamian za odbycie zasadniczej służby wojskowej i nie pokrywa się z czasem określonym w ustawie dotyczącym przymusowego zatrudnienia żołnierzy zastępczej służby wojskowej, tj. lat 1949 - 1959 (art. 1 ust. 1 ustawy). Nadto organ podkreślił, że także dokumenty przesłane przez ZUS Oddział w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. potwierdzają, że strona w wymienionym wyżej okresie była zatrudniona na umowę o pracę w przemyśle węglowym w pełnym wymiarze czasu pracy w KWK "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe. Zatrudnienie skarżącego na podstawie umowy o pracę z kopalnią potwierdza zaświadczenie o pracy z dnia [...] sierpnia 2018 r. wydane przez [...] S.A. w [...] Oddział w [...]. Przymusowego zatrudnienia skarżącego nie potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w piśmie z dnia [...] września 2018 r., a także Związek Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników. W piśmie z dnia [...] września 2018 r. Okręgowy Zarząd tego Związku stwierdził, że z przeprowadzonych rozmów ze skarżącym i dokumentów nie wynika, jakoby odbywał on służbę w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowany do przymusowej pracy w kopalniach, kamieniołomach czy hucie.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy ogranicza możliwość przyznania świadczenia pieniężnego i pozostałych uprawnień dla osób, które w ramach werbunku ochotniczego zawarły umowę o pracę w górnictwie węglowym. W jego ocenie organy rozpoznające sprawę w I i II instancji oparły swe rozstrzygnięcia głównie o umowę o pracę, przedłożoną do akt sprawy przez samego wnioskodawcę, pomijając jednak stanowisko skarżącego, iż podjęcie przez niego pracy nie było dobrowolne, a do zawarcia owej umowy został zmuszony, jako syn tzw. "kułaka". Ponadto skarżący wskazał na fakt, że w okresie relewantnym dokumenty dotyczące pracy przymusowej nie były skrupulatnie archiwizowane, a wręcz niszczone przez władze państwowe. Jednocześnie powołano się na zmiany ustawy, na materiały prac Senatu oraz "stanowisko Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach rud uranu (...)", co miało na celu zwrócenie uwagi na to, że dokumenty oparte na danych pochodzących z lat 1949 - 1959 należy odczytywać w kontekście historycznym, a samo skierowanie skarżącego do odbycia służby zastępczej czyni prawdopodobnym twierdzenie, że odbyło się to przymusowo - bez jego woli.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...], wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż organ prawidłowo stwierdził, że skarżący nie odbywał służby w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowany do przymusowej pracy w kopalni węgla, tylko w ramach uchwały nr 496/56 Prezydium Rządu z dnia 10 sierpnia 1956 r. w sprawie ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie węglowym pod ziemią wśród poborowych i ponadkontyngentowych, zawarł w 1958 r. jako ochotnik, umowę o pracę w przemyśle węglowym z Przedsiębiorstwem Państwowym pod nazwą Kopalnia Węgla Kamiennego [...] w [...].

Nadto Sąd meriti podkreślił, że skarżący podczas przesłuchania w charakterze strony, również nie potwierdził jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za tym, że odbywał służbę wojskową będąc jednocześnie przymusowo zatrudnionym w kopalni. Przede wszystkim nie był w stanie potwierdzić, że składał przysięgę wojskową, a zapytany o skoszarowanie i warunki służby wskazał, że nie był skoszarowany, w odpowiedzi na pytanie o innych żołnierzy pełniących służbę w tym samym czasie w kopalni, stwierdził, że pracował sam lub z pracownikami kopalni. Nie przedstawił również nowych dokumentów ani świadków przymusowego zatrudnienia w trakcie służby wojskowej.

W konsekwencji za bezpodstawne uznał Sąd Wojewódzki zarzuty skargi sprowadzające się do tego, że organ wydał rozstrzygnięcie opierając się na dokumentach, głównie na treści umowy o pracę, przedłożonej przez skarżącego, a pominął jego twierdzenia w tej sprawie. Jak bowiem wynika z oświadczeń zawartych w protokole przesłuchania w charakterze strony, sam skarżący nie potwierdził okoliczności, które miałyby wskazywać, że odbywał służbę wojskową. W związku z tym, nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do dokonania przez organ ustaleń w kierunku zgodnym z treścią żądania skarżącego.

Wobec powyższego prawidłowo, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organ – w oparciu o materiał dokumentacyjny zebrany w sprawie – stwierdził, że skarżący nie odbywał służby w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowany do przymusowej pracy w kopalni węgla, tylko jako poborowy w ramach ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie przepracował 20 miesięcy w kopalni, co było równoznaczne z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy. W związku z tym, zasadnie organ odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia.

Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd Wojewódzki stwierdził, że zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej: "P.p.s.a.", skargę należało oddalić.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. M. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a to art. 151 P.p.s.a. w zw. z:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił wniesionej skargi pomimo, iż organ wojskowy wydający postanowienie nie działał zgodnie z prawem, bowiem nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie zbadania przesłanek przymusowego skierowania skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej w kopani węgla, przez co organ nie mógł zawrzeć w orzeczeniu uzasadnienia odpowiadającego art. 107 § 3 K.p.a. Powyższe w konsekwencji doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu za prawdziwe, że skarżący nie został skierowany przymusowo do odbycia zasadniczej służby wojskowej w kopalni węgla, a był jedynie ochotnikiem, a tym samym oddalenie skargi jako niezasadnej.

b) art. 218 § 1 i 2 K.p.a., z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił wniesionej skargi pomimo, iż organ wojskowy wydający postanowienie nie działał zgodnie z prawem, bowiem organ wojskowy w sposób niedostateczny przeprowadził postępowania wyjaśniające oraz odmówił wydania zaświadczenia, pomimo istnienia takiego obowiązku sprecyzowanego w art. 218 § 1 K.p.a. i niezaistnieniu przesłanek temu się sprzeciwiających,

c) art. 138 K.p.a. z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił wniesionej skargi pomimo, iż organ wojskowy błędne utrzymał w mocy postanowienie wydane przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...].10.2018 r. nr [...], mając na uwadze zarzuty powyżej wskazane;

2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., w zw. z art. 151 P.p.s.a, poprzez błędne nieuwzględnienie wniesionej skargi i zaakceptowanie jako zgodne z prawne zastosowania przepisu art. 1 ust. 2 ustawy do niniejszej sprawy, podczas gdy przepis został niewłaściwe zastosowany, a to zastosowanie prawidłowo odkodowanej normy prawnej do stanu faktycznego niepasującego do niej, tj. w zakresie wyłącznie stosowania ustawy z uwagi na istnienie umowy o pracę z 1958 r. i przyjęcie, że skarżący był jedynie ochotnikiem, wykonującym pracę dobrowolnie.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] wniósł o jej oddalenie.

Na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: "uCOVID-19", Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej sprawę skierowała do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 uCOVID-19, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Treść tych zarzutów, w powiązaniu z lekturą uzasadnienia zaskarżonego wyroku, sprawia, że zostaną one rozpoznane łącznie.

W pierwszej kolejności potwierdzić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] zostało wydane na podstawie właściwie zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, po zastosowaniu prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych przepisów prawa materialnego. Znaczenie decydujące w niniejszej sprawie odgrywa treść art. 1 ust. 1 i 2 ustawy. Otóż w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy, żołnierzom zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych przysługuje z zastrzeżeniem ust. 2, świadczenie pieniężne. Wymaga tu podkreślenia, że art. 1 ust. 2 ustawy wyklucza od świadczeń pieniężnych, żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza, jeżeli zostali odkomenderowani w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzy, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym. Powyższy przepis wyraża negatywną przesłankę wydania żądanego przez skarżącego zaświadczenia.

W odniesieniu do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący na podstawie art. 5 ust. 1 i 1a ustawy, wystąpił do organu wojskowego o wydanie zaświadczenia potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zstępczej służby wojskowej, o której mowa w art. 1 ust. 1 wyżej powołanej ustawy. Przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 z późn. zm.) - dalej "rozporządzenie", stanowi wyraźnie, że zaświadczenia wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w K.p.a. Powyższy przepis wyraźnie zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do zasięgnięcia opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a w razie potrzeby także Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, nie pozwalał wydać na rzecz skarżącego zaświadczenia o żądanej przez niego treści. Jak bowiem trafnie wskazał Sąd Wojewódzki skarżący nie odbywał służby w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowany do przymusowej pracy w kopalni węgla, tylko w ramach uchwały nr 496/56 Prezydium Rządu z dnia 10 sierpnia 1956 r. w sprawie ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie węglowym pod ziemią wśród poborowych i ponadkontyngentowych. Zawarł w 1958 r. jako ochotnik, umowę o pracę w przemyśle węglowym z Przedsiębiorstwem Państwowym pod nazwą Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" w [...].

Dodać do tego należy, że organ zapoznał się z opiniami Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników, Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Wojskowego Biura Historycznego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], które nie potwierdziły wykonywania i warunków wykonywania przez stronę skarżącą pracy w warunkach przymusu, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. Opinie te potwierdziły natomiast fakt zatrudnienia skarżącego w pełnym wymiarze czasu pracy na czas określony w KWK "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe od [...] sierpnia 1958 r. do [...] kwietnia 1960 r. jako robotnik pod ziemią. Z kolei z dokumentacji przesłanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wynika, że strona zawarła umowę o pracę w przemyśle węglowym jako ochotnik i przepracowała 20 miesięcy w kopalni. Praca ta była równoznaczna z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i po wykonaniu jej ochotnik został zaliczony do rezerwy na podstawie zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 55/MON z dnia 29 sierpnia 1956 r. w sprawie niepowołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej poborowych i ponadkontyngentowych, którzy przystąpią do pracy w górnictwie węglowym. Nadto sam zainteresowany nie przedstawił ewentualnych świadków przymusowego zatrudnienia w kopalni węgla. Jak zatem wynika z powyższego postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo z pełnym uwzględnieniem zasad i norm postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a., gdyż opiera się na materiałach ewidencyjnych oraz opiniach właściwych instytucji.

Za chybiony uznać należy również zarzut naruszenia art. 218 § 1 i 2 K.p.a. Należy mieć bowiem na uwadze, że organ administracyjny odmawia wydania zaświadczenia m.in. w sytuacji, gdy wnoszący podanie żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie wynikają z ewidencji i rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu tego organu (art. 218 § 1 K.p.a. a contrario), albo gdy żąda poświadczenia nieprawdy. Jeśli bowiem na podstawie posiadanych dokumentów (np. akt personalnych) nie można zaświadczyć o okoliczności, której potwierdzenia skarżący się domaga, to organ winien wydać postanowienie odmowne z argumentacją o braku w posiadanej dokumentacji dowodów, które mogłyby potwierdzać ową okoliczność, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Innymi słowy, aby organ mógł wydać zaświadczenie żądanej treści, okoliczności, czy fakty, o których ma zaświadczyć, muszą wynikać z dokumentacji znajdującej się w posiadaniu organu. Na tym bowiem polega istota zaświadczenia. Skoro, więc posiadana przez organy wojskowe dokumentacja nie potwierdzała faktów podanych przez skarżącego, organ zasadnie odmówił wydania dokumentów żądanej treści.

W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej za nietrafne, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.