III KZ 18/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Dnia 10 lipca 2025 r.
w sprawie P.M.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 10 lipca 2025 r.,
zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 8 kwietnia 2025 r., IV Ka 1844/23,
o nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku
o uzasadnienie wyroku,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2024 r., IV Ka 1844/23, Sąd Okręgowy w
Krakowie zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Miechowie z dnia 20 września 2023 r.,
II K 424/21, co doprowadziło do prawomocnego skazania P.M. za przestępstwa z
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. z 2023 r.,
poz. 1939 ze zm.; dalej: u.p.n.) na karę łączną 2 lat i 9 miesięcy pozbawienia
wolności.
Na rozprawę apelacyjną oskarżony nie stawił się (protokół k. 435), będąc
prawidłowo zawiadomionym o jej terminie – zawiadomienie o terminie rozprawy
apelacyjnej P.M. odebrał osobiście w dniu 11 grudnia 2023 r., co potwierdził
własnoręcznym podpisem (k. 434). Natomiast na rozprawie obecny był jego
III KZ 18/25
2
obrońca z urzędu adw. M.Ł. (k. 435). Żadna ze stron nie złożyła wniosku o
sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego.
Pismem z dnia 20 marca 2024 r. skazany zwrócił się z wnioskiem o zwrot
wszystkich zatrzymanych rzeczy. W treści tego wniosku wskazał, że „obecnie już
nie toczy się wobec mnie żadne postępowanie” (k. 414).
Następnie, pismem z dnia 8 maja 2024 r. skazany zwrócił się do Sądu
Okręgowego w Tarnowie o „przysłanie odpisu postanowienia wyroku Sądu
Rejonowego w Miechowie z dnia 20 września 2023 r. zmienionego przez Sąd
Okręgowy w Krakowie, sygn. akt II K 424/21 SR Miechów” (k. 425). W odpowiedzi
na ten wniosek Sąd Rejonowy w Miechowie doręczył skazanemu odpis
prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego wraz z odpisem wyroku Sądu
Okręgowego w Krakowie (k. 428).
Kolejno, pismem z dnia 14 listopada 2024 r. skazany zwrócił się do Sądu
Okręgowego w Krakowie o „ponowne wydanie wyroku” z uwagi na fakt nienależytej
obsady sądu w postępowaniu apelacyjnym i orzekanie przez sędziego powołanego
do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w
trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa
nowelizująca KRS) – SSO X. Y.. W tym piśmie zawarł też wniosek o wyznaczenie
obrońcy z urzędu (k. 444). Skazany został poinformowany, że wyrok wydany w jego
sprawie jest prawomocny i nie podlega zaskarżeniu (k. 449).
Ponadto, do Sądu Okręgowego w Krakowie zostało przekazanie
adresowane do Sądu Najwyższego pismo skazanego, w którym ten wnosi o
kasację wyroku wydanego w tej sprawie i o wyznaczenie obrońcy z urzędu (pismo z
dnia 14 listopada 2024 r., k. 455).
Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2025 r., IV Ka 1844/23, Zastępca
Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w
Krakowie wyznaczył skazanemu obrońcę z urzędu celem ewentualnego
sporządzenia i podpisania kasacji (k. 465).
Wyznaczony obrońca z urzędu przedłożył opinię o braku podstaw do
wniesienia kasacji. W tej opinii zawarł także wniosek o przywrócenie terminu do
III KZ 18/25
3
złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia i doręczenie wyroku
Sądu odwoławczego z uzasadnieniem (k. 475).
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, IV Ka
1844/23, nie uwzględnił wniosku obrońcy skazanego o przywrócenie terminu do
złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2025 r. skazany złożył na to postanowienie
zażalenie. Wskazał w nim, że kwestionuje niesporządzenie „wniosku o kasację”
wyroku Sądu odwoławczego z uwagi na fakt, że w składzie Sądu odwoławczego
zasiadał SSO X. Y. Skazany podniósł, że przedkładając opinię o braku podstaw do
wniesienia kasacji obrońca działał na jego niekorzyść. W tym piśmie skazany
zawarł także wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu celem sporządzenia
zażalenia.
W aktach sprawy znajduje się także pismo skazanego, w którym ten zwrócił
się do Sądu Okręgowego w Krakowie o nadesłanie odpisu wyroku tego Sądu z dnia
19 stycznia 2024 r., IV Ka 1844/23, celem zweryfikowania procedury, w której do
pełnienia urzędu zostali powołani sędziowie tworzący skład Sądu orzekającego. Na
tym piśmie znajduje się adnotacja (zarządzenie), aby doręczyć skazanemu odpis
wyroku w trybie art. 157 § 1 k.p.k. (k. 494).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie okazało się niezasadne, dlatego też Sąd Najwyższy utrzymał w
mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie.
Należy w pełni podzielić argumentację Sądu Okręgowego. W zaskarżonym
postanowieniu została ona przedstawiona dwutorowo: po pierwsze, poprzez
wskazanie na niedotrzymanie 7-mio dniowego terminu do złożenia wniosku o
przywrócenie terminu, liczonego od ustania przeszkody; po drugie, poprzez
powołanie się na zawinienie skazanego w uchybieniu terminu. Odnosząc się do
tego pierwszego zagadnienia należy wskazać, że ma rację Sąd odwoławczy
podając, że ww. termin nie został zachowany. Moment ustania przeszkody
niewątpliwie należy wiązać z powzięciem przez skazanego informacji o wydaniu
wyroku przez Sąd odwoławczy. Abstrahując w tym miejscu od okoliczności
związanych z udziałem w rozprawie odwoławczej (o czym w dalszej części),
III KZ 18/25
4
skazany niewątpliwie posiadał wiedzę o zapadłym wyroku dużo przed złożeniem
przez obrońcę wniosku o przywrócenie terminu. Sąd Okręgowy trafnie zwraca
uwagę na to, że skazany już w marcu 2024 r. (w piśmie na k. 414) wprost wskazał,
że nie toczy się obecnie przeciwko niemu żadne postępowanie, a więc miał
świadomość, że niniejsze postępowanie zostało już prawomocnie zakończone.
Nawet gdyby przyjąć, że jest to okoliczność niewystarczająca, to w maju 2024 r.
skazanemu doręczono odpisy obu wyroków wydanych w sprawie, wraz z
informacją, że wyrok pierwszoinstancyjny jest prawomocny (pismo k. 428,
datowane na 23 maja 2024 r.). Ponadto, pismem z dnia 26 listopada 2024 r.
skazany został poinformowany o tym, że wyrok zapadły w jego sprawie jest
prawomocny (pismo k. 449). Nie można zatem uznać, aby ustanie przeszkody,
wyznaczające początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu,
nastąpiło w ciągu 7-miu dni przed dniem złożenia wniosku przez obrońcę
skazanego, tj. 5 marca 2025 r. (data nadania opinii o braku podstaw do wniesienia
kasacji, zawierającej wniosek o przywrócenie terminu).
Ma także rację Sąd Okręgowy, że to z winy skazanego doszło do uchybienia
terminowi. Skazany nie stawił się na rozprawę odwoławczą pomimo osobistego
odebrania zawiadomienia o jej terminie, przesłanego na adres domowy (k. 434). W
rozprawie brał udział jego obrońca. Skazany miał więc pełnię możliwości, aby
podjąć czynności zmierzające do zaskarżenia wyroku – czy to działając z własnej
inicjatywy i stawiając się na rozprawie, gdzie byłby pouczony o możliwości
wnioskowania o uzasadnienie wyroku Sądu odwoławczego, czy też poprzez
kontakt z obrońcą i podjęcie decyzji o złożeniu przez swojego reprezentanta
procesowego takiego wniosku. Takich czynności skazany nie podjął przez
kolejnych kilka miesięcy. Wola zaskarżenia wyroku kasacją z powodu nienależytej
obsady sądu została przez skazanego wyrażona dopiero w listopadzie 2024 r., co
słusznie odnotował Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu, przy czym, jak
wynika z korespondencji prowadzonej przez skazanego z organami procesowymi,
co najmniej od marca 2024 r. skazany wiedział, że postępowanie w jego sprawie
zostało prawomocnie zakończone.
Nie sposób nie zauważyć, że procesowa aktywność skazanego skupia się
na dążeniu do zweryfikowania prawidłowości wydanego w jego sprawie wyroku
III KZ 18/25
5
Sądu odwoławczego z punktu widzenia składu tego sądu. Trzeba więc podkreślić,
że pisma skazanego z dnia 14 listopada 2024 r. zostały potraktowane jako
sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania karnego z urzędu. W aktach
sprawy znajduje się pismo Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2025
r., w którym Sąd ten zwraca akta sprawy po służbowym wykorzystaniu –
rozpoznaniu kwestii wznowienia postępowania – i wskazuje, że nie znalazł podstaw
do wznowienia postępowania z urzędu, o czym poinformowano skazanego (k. 452).
Podsumowując – Sąd Najwyższy rozpoznał merytorycznie zażalenie
skazanego i zaaprobował rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w przedmiocie
wniosku obrońcy skazanego przywrócenie terminu do złożenia wniosku o
sporządzenie uzasadnienia na piśmie i doręczenie skazanemu wyroku z dnia 19
stycznia 2024 r., IV Ka 1844/23, wraz z tym uzasadnieniem, oraz przedstawioną na
jego poparcie argumentację. Należy także zwrócić uwagę na objęcie rozpoznaniem
w postępowaniu wznowieniowym kwestii, której zbadania skazany stale się
domaga, tj. prawidłowości składu Sądu odwoławczego. W tej sytuacji nie
znaleziono żadnych podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia, a więc
należało utrzymać w je w mocy.
Na marginesie należy dodać, że w uzasadnieniu swego pisma skazany
wnosił także o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu do sporządzenia zażalenia. Nie
jest jasne, czego konkretnie miało dotyczyć to zażalenie, bowiem z treści pisma
wynika, że skazany nie zgadza się także z treścią opinii przedłożonej do akt sprawy
przez obrońcę z urzędu. Zakładając jednak, że skazanemu chodziło o sporządzenie
zażalenia na postanowienie z dnia 8 kwietnia 2025 r., to jego pismo z dnia 22
kwietnia 2025 r. zostało potraktowane jako takie właśnie zażalenie, następnie
zostało przekazane do Sądu Najwyższego i rozpoznane niniejszym
postanowieniem. Wobec tego wniosek skazanego o wyznaczenie obrońcy jest
bezprzedmiotowy.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
niniejszego postanowienia.
[WB]
[r.g.]
III KZ 18/25
6
