III KO 77/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
Dnia 22 maja 2025 r.
w sprawie z zażalenia M. D.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 22 maja 2025 r.
na posiedzeniu bez udziału stron,
wniosku Sądu Rejonowego w Olkuszu zawartego w postanowieniu
z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Kp 122/25,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę Sądu Rejonowego w Olkuszu o sygn. akt II
Kp 122/25 do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu –
Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Olkuszu w sprawie
o sygn. akt II Kp 122/25 wystąpił w trybie art. 37 § 1 k.p.k. do Sądu Najwyższego
z inicjatywą przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
Motywując to wystąpienie, wnioskodawca wskazał, że do przedmiotu
rozpoznania niniejszej sprawy należy zażalenie na postanowienie prokuratora
Prokuratury Rejonowej w Olkuszu o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie sygn.
akt […] dotyczącej wieloletniego sędziego Sądu Rejonowego
w Olkuszu o czyn z art. 231 § 1 k.k.
III KO 77/25
2
W tej sytuacji – w ocenie wnioskodawcy – orzekanie w przedmiocie
rzeczonego zażalenia przez Sąd Rejonowy w Olkuszu mogłoby godzić w dobro
wymiaru sprawiedliwości, ze względu na charakter sprawy oraz relacje sędziego X.
Y. z innymi sędziami orzekającymi w tym sądzie i na obszarze właściwości Sądu
Okręgowego w Krakowie.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego
sądu lub na wniosek prokuratora przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Przepis ten,
statuując wyjątek od reguły rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy,
nie podlega interpretacji rozszerzającej. Nie każda zatem okoliczność może
skutkować ewentualnym przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu. Za taką uznać należy sytuację, w której postronny
i niezainteresowany sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy obserwator procesu,
może powziąć podejrzenia co do braku bezstronności sądu właściwego
w rozpoznaniu tej sprawy. Ocenę wystąpienia przesłanki z art. 37 § 1 k.p.k.
powinny jednak determinować realia konkretnego przypadku.
Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie przyjmuje, że przekazanie sprawy do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu mogą uzasadniać powody wiązane
z ujemnym wpływem na swobodę orzekania lub które mogą stwarzać przekonanie
o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 lipca 1995 r. sygn. akt III KO 34/95,
OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; z 17 maja 2001 r. sygn. akt IV KO 21/01, OSNKW
2001, z. 7 – 8, poz. 58). Dobro wymiaru sprawiedliwości może także uzasadniać
uruchomienie trybu, określonego w art. 37 k.p.k., wtedy, gdy w następstwie
konkretnych okoliczności może powstać w społecznym odbiorze przekonanie
(nawet błędne), że sprawa nie zostanie bezstronnie rozpoznana (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 stycznia 2001 r. sygn. akt III KO 105/00;
z 12 lutego 2002 r. sygn. akt V KO 3/02). Tak jest między innymi, gdy konfiguracja
zawodowych powiązań uczestników postępowania z sądem miejscowo właściwym
może wywoływać u zewnętrznych obserwatorów obawy, czy ta sprawa będzie
III KO 77/25
3
rozpoznana w warunkach wolnych od wszelkiego rodzaju nacisków, nawet tylko
tych będących następstwem samej świadomości istnienia służbowych powiązań
sędziów tego sądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2010 r. sygn. akt V KO 66/10; z 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV KO 26/21). Dobro
wymiaru sprawiedliwości oznacza zatem potrzebę wyeliminowania sytuacji
mogących wywołać choćby subiektywne przekonanie opinii publicznej o braku
warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie (postanowienie
Sądu Najwyższego z 10 grudnia 1999 r. sygn. akt III KO 98/99, Prok. i Pr. 2000.
z. 3, poz. 7). Zaaprobowanie tej sytuacji godziłoby w dobro wymiaru
sprawiedliwości, bowiem podawałoby w wątpliwość naturalne i normatywnie
uzasadnione oczekiwanie, że postępowanie odwoławcze zostanie prowadzone
bezstronnie, wnikliwie i sprawnie.
Powyższe implikowało rozstrzygnięcie uwzględniające przedstawiony
wniosek, dlatego Sąd Najwyższy przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej, pozostającemu w obszarze
właściwości Sądu Okręgowego w Katowicach (apelacja katowicka).
Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu.
[J.J.]
[r.g.]
