III KO 59/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 czerwca 2025 r.
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie zażalenia J. M.
na postanowienie p.f. prokuratora Prokuratury Rejonowej w S.
z dnia 31 grudnia 2024 r., sygn. [...],
o odmowie wszczęcia śledztwa,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Końskich
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
zawartego w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2025 r., II Kp 93/25,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wniosek uwzględnić i sprawę przekazać do rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Skarżysku – Kamiennej.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Końskich
wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie
niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro
wymiaru sprawiedliwości. Sprawa dotyczy zażalenia pokrzywdzonego J. M. na
postanowienie p.f. prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z dnia 31 grudnia 2024
r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.,
którego mieli dopuścić się funkcjonariusze publiczni – sędziowie Sądu Rejonowego
III KO 59/25
2
w Końskich podczas prowadzonych postępowań o sygnaturach akt: II K 522/22, II
Ko 470/24 i II Ko 853/24, poprzez niezgodne z przepisami prawa procedowanie w
ramach wyżej wymienionych spraw oraz stronniczą ocenę zawartego w nich
materiału dowodowego i działania tym samym na szkodę interesu prywatnego J.
M. .
Uzasadniając potrzebę przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu
Sąd Rejonowy w Końskich wskazał m. in., że cyt.: „(…) funkcjonariuszami
publicznymi, którzy mieliby dopuścić się przekroczenia uprawnień służbowych są
sędziowie Sądu Rejonowego w Końskich w osobach: sędzi X. Y., sędzi X.1 Y.1
oraz sędzi X.2 Y.2, która dodatkowo jest Prezesem Sądu Rejonowego w Końskich.
Z tej racji w/wym. sędziowie mają ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z
innymi sędziami tut. Sądu. (…) Z powyższych przyczyn przekazanie niniejszej
sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zapewni możliwość
przeprowadzenia postępowania w sposób wolny od podejrzeń co do braku
bezstronności sędziów orzekających w sądzie właściwym miejscowo, będących
następstwem samej świadomości zawodowych i osobistych powiązań sędziów
orzekających w tym samym sądzie. Ugruntuje też u jego obserwatorów
przekonanie o tym, że wymiar sprawiedliwości realizuje swoje konstytucyjne funkcje
w sposób prawidłowy oraz w pełni niezawisły []”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Inicjatywa Sądu Rejonowego w Końskich zasługiwała na uwzględnienie
i sprawę należało przekazać do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z
uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Instytucja tzw. właściwości z delegacji, uregulowano w art. 37 k.p.k., ma
charakter wyjątkowy. Skorzystanie z niej możliwe jest tylko wtedy, gdy zaistnieją
tego rodzaju okoliczności, które stanowią podstawę do twierdzenia, że w
powszechnym odbiorze społecznym powstaną wątpliwości, co do obiektywnego i
bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. Właśnie takie okoliczności
zaistniały w niniejszej sprawie.
Istota złożonego przez J. M. pisemnego zawiadomienia o możliwości
popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., dotyczy bowiem sędziów Sądu
III KO 59/25
3
Rejonowego w Końskich w osobach: X. Y., X.1 Y.1 oraz X.2 Y.2, która dodatkowo
pełni funkcję Prezesa Sądu Rejonowego w Końskich. Skoro osobami posądzonymi
przez J. M. o popełnienie czynu zabronionego, w stosunku do których wydano
zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, są sędziowie, którzy
mają ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami (niewielkiego)
sądu miejscowo właściwego, a ponadto jeden z tych sędziów pozostaje
przełożonym - w sensie podległości administracyjnej - wszystkich sędziów
orzekających w ww. sądzie, w tym sędziego referenta sprawy, to sąd ten w takiej
sytuacji nie powinien rozpoznawać przedmiotowego zażalenia. W orzecznictwie
najwyższej instancji sądowej uznaje się, że jeżeli stroną procesu jest sędzia,
pracownik sądu lub inna osoba, która ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty
kontakt z sędziami - ten sąd nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw
dbałości o owo dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony
efektywność postępowania (zaistniałe wyłączenia poszczególnych sędziów od
rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, w którym
orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej
służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami (zob. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 28 marca 2023 r., II KO 30/23, LEX nr 3510832).
Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić zatem należy, że wzgląd
na dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem niniejszej sprawy
innemu sądowi równorzędnemu. Jako właściwy do rozpoznania przedmiotowej
sprawy należało wskazać na — nieodległy względem sądu właściwego — Sąd
Rejonowy w Skarżysku – Kamiennej. Sąd Najwyższy uwzględnił zatem wniosek
Sądu Rejonowego w Końskich i orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
III KO 59/25
4
