III KO 30/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 lutego 2026 r.
SSN Andrzej Stępka
w sprawie X.Y.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 24 lutego 2026 r.
wniosku Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi
w trybie art. 37 k.p.k. (sygn. akt II Kp 1086/25/S),
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu
w Opolu.
UZASADNIENIE
Niniejsza sprawa dotyczy zażalenia sędziego Sądu Okręgowego w Krakowie
X.Y. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu z dnia 30
maja 2025 roku, sygn. akt: […], o umorzeniu śledztwa w sprawie przekroczenia
uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych w osobach Prezesa Sądu
Okręgowego w Krakowie, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów
Powszechnych, Sędziów Sądu Najwyższego w Warszawie - Izby Dyscyplinarnej i
Izby Odpowiedzialności Zawodowej oraz członków Kolegium Sądu Okręgowego w
Krakowie, polegającego na wydaniu zarządzenia o natychmiastowej przerwie w
wykonywaniu czynności służbowych przez Sędziego Sądu Okręgowego w
III KO 30/26
2
Krakowie X.Y., wydaniu uchwały zawieszającej tego sędziego w czynnościach
służbowych, odmowie wstrzymania wykonania tej uchwały, wszczęciu
postępowania dyscyplinarnego przeciwko pokrzywdzonemu oraz zawiadomieniu
prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez niego przestępstwa, czym działano na
szkodę interesu publicznego i prywatnego X.Y.- t.j. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.
Podstawą umorzenia był przepis art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec stwierdzenia
braku znamion czynu zabronionego.
Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem przez pokrzywdzonego
X.Y., który zarzucił naruszenie art. 231 § 1 k.k. oraz art. 17 § 1 k.p.k. poprzez
uznanie, że działania osób wymienionych w zawiadomieniu pokrzywdzonego nie
wypełniły znamion czynu zabronionego.
Po wpływie zażalenia do Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego dla
Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, sędziowie tego Wydziału wyłączyli się od
rozpoznawania sprawy ze względu na istnienie przesłanek wynikających z art. 41 §
1 k.p.k. Zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w
Krakowie przekazano sprawę do rozpoznania przez jednoosobowy skład
sędziowski ustalony zgodnie z zasadą losowego przydziału spraw wśród sędziów
VIII Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych.
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2026 r., II Kp 1086/25/S, Sąd Rejonowy
dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu
Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy innemu sądowi
równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu tego
postanowienia wskazano, że w ocenie Sądu, istnieją okoliczności, które w
przypadku rozpoznania sprawy przez tutejszy Sąd mogłyby budzić uzasadnione
wątpliwości co do bezstronności Sądu w aspekcie zewnętrznym i braku
postrzegania go jako takiego w odbiorze społecznym. Na uzasadnienie wniosku
Sąd Rejonowy podniósł między innymi - „Zarówno skarżący Sędzia jak i niektóre
osoby wskazane w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa, tj. Prezes Sądu
Okręgowego w Krakowie i członkowie Kolegium Sądu Okręgowego w Krakowie są
osobami znanymi osobiście przez wielu Sędziów orzekających w Sądach
Rejonowych Okręgu krakowskiego i pozostającymi w stosunkach koleżeńskich i
służbowych. Nadto sprawa zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego
III KO 30/26
3
sędziego była szeroko komentowana w tut. środowisku sędziowskim i wiele osób
ma w tej sprawie wyrobiony pogląd. Część sędziów udzielała także sędziemu X.Y.
publicznego wsparcia w ramach protestów przeciwko działaniom ówczesnych
władz Sądu Okręgowego w Krakowie. W ocenie tut. Sądu, biorąc pod uwagę
przedstawione okoliczności, pozostawienie niniejszej sprawy do rozpoznania w
Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie (lub innym sądzie
rejonowym we właściwości Sądu Okręgowego w Krakowie) może skutkować
wytworzeniem przekonania zarówno u skarżącego, osób wskazanych w
zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa jak i u opinii publicznej o braku
możliwości rozpoznania sprawy w sposób bezstronny i obiektywny”.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego zasługiwał na uwzględnienie.
Należy oczywiście podkreślić, że instytucja z art. 37 k.p.k. ma charakter
wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo
właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie
świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się
dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może
nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą
stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i
bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Za takie okoliczności należy
uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać
nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o racjonalne przesłanki, że w
sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania
sprawy w sposób w pełni obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z
dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, OSNKW – R 2008, poz. 2280; z dnia 29
sierpnia 2012 r., V KO 48/12, Lex Nr 1220979).
Należy stwierdzić, że tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie w
sposób oczywisty, zaś okoliczności faktyczne wskazane przez wnioskujący Sąd
przemawiają za jej przekazaniem do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
Występujący w sprawie kontekst sytuacyjny powoduje, że z uwagi na dobro
wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą niepożądaną, aby w przedmiotowej sprawie
orzekali sędziowie wnioskującego Sądu. Szczególny wzgląd na ocenę zewnętrzną
III KO 30/26
4
bezstronności sądu należy zachować właśnie w sprawach dotyczących
postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko osobom powiązanym
ze środowiskiem prawniczym, w tym zwłaszcza dotyczących sędziów, które to
sprawy zazwyczaj budzą szczególne zainteresowanie społeczne.
Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, iż rozpoznanie sprawy przez tutejszy Sąd
mogłoby budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego Sądu w
aspekcie zewnętrznym i braku postrzegania go jako takiego w odbiorze społecznym.
Zaistniała w sprawie sytuacja z racji swego charakteru mogłaby nie tylko wpływać
na swobodę orzekania sędziów wnioskującego Sądu, ale także rodzić w
społecznym odbiorze racjonalne – w tych warunkach – przekonanie o niezdolności
Sądu do rozstrzygnięcia sprawy w sposób wolny od wszelkiego rodzaju nacisków.
Te okoliczności faktyczne w istocie rzeczy mogłyby prowadzić w konsekwencji do
ograniczenia w sposób obiektywny niezawisłości orzekania, co nie służy dobru
wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu w/w przepisu, chociaż wypada podkreślić,
że Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, iż wnioskujący Sąd byłby w stanie
rozpoznać przedmiotową sprawę całkowicie obiektywnie i w sposób niezawisły.
W rezultacie wystąpienia okoliczności opisanych przez wnioskujący Sąd, a
także wziętych pod uwagę z urzędu, Sąd Najwyższy uznał, że w zaistniałej sytuacji,
przekazanie sprawy winno nastąpić do sądu rejonowego na obszarze właściwości
innego sądu okręgowego, niż właściwy dla Sądu Rejonowego dla Krakowa -
Śródmieścia w Krakowie. Z tych względów uznając, że dobro wymiaru
sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego w
Opolu.
[WB]
[a.ł]
