III KO 244/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 lutego 2026 r.
SSN Jacek Błaszczyk
po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2026 r. na posiedzeniu bez udziału stron
w sprawie M.D.
jego wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego M.B.
od udziału w sprawie o sygn. akt III KO 244/25,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.B. od udziału w
sprawie o sygn. akt III KO 244/25.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 16 lutego 2026 r. M.D. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie
sędziego Sądu Najwyższego: M.B. od rozpoznania sprawy o sygnaturze akt III KO
244/25.
Uzasadniając wniosek M.D. podniósł, że powołanie wskazanego sędziego
do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło w wyniku rekomendacji
Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie nowelizacji z
dnia 8 grudnia 2017 r., w odniesieniu do sędziego objętego wnioskiem, aktualizuje
się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności.
Autor wniosku powołał się także na poglądy wyrażone w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i trybunałów międzynarodowych.
III KO 244/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Powody uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego
M.B. w tej sprawie są oczywiste.
Przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając w polu widzenia
szczególny aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, tj. szerzej niż tylko
w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; mianowicie
słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania
karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. W takim razie wykładnia
wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej
sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności
sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Jak to
zaznaczono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., V KO
37/22, celowe może być posłużenie się przewidzianą przez ustawodawcę instytucją
procesową minimalizującą, albo znoszącą takie zagrożenie w sprawie, która
dopiero ma zostać rozpoznana przez sąd. Konsekwentnie, jak w tymże
postanowieniu, również m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, nie tracąc z pola widzenia faktu
wydania w dniu 20 kwietnia 2020 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie
U 2/20, należy opowiedzieć się za aktualnością mającą moc zasady prawnej i
wiążącą każdy skład Sądu Najwyższego uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej,
Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23
stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (zob. także postanowienia SN z dnia 16 września
2021 r., I KZ 29/21, i z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21). W jej pkt 1.
stwierdzono, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…)
zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3)”. Należy także, potwierdzając stanowisko o związaniu sądów
krajowych interpretacją przyjętą przez Europejski Trybunał Praw Człowieka,
przywołać – podobnie jak we wspomnianych judykatach Sądu Najwyższego –
III KO 244/25
3
wyrok tego Trybunału z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko
Polsce (skarga nr 43447/19), w którym stwierdzono, że z uwagi na udział w
procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada
Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ
ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) – osoba powołana
na urząd sędziego orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego i
bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Celowe będzie zaznaczyć, że tak postanowienie V KO 37/22, jak i uchwałę I KZP
2/22 Sąd Najwyższy podjął po wydaniu w dniu 10 marcu 2022 r. przez Trybunał
Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/21, dotyczącego zgodności z Konstytucją RP
art. 6 ust. 1 EKPC. W pkt 2. wymienionej uchwały zanegowano spełnianie
standardu bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego, który uzyskał
nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą
Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., a w uzasadnieniu wskazano, że „jako
bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału
Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do
badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów, w tym w oparciu o normy
art. 41 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”
Wymaga podkreślenia, że autor wniosku wątpliwości co do bezstronności
sędziego M.B., powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa,
sygnalizuje nie w aspekcie personalnym, ale w aspekcie instytucjonalnym, co
trudno odrzucić, mając na uwadze wspomniany szeroki aspekt gwarancyjny
instytucji wyłączenia sędziego, powołane wcześniej (i to tylko przykładowo spośród
innych) judykaty, jak też argumentację przedstawianą w piśmiennictwie prawniczym
[m.in. J. Giezek, Zarys modelowego ujęcia bezstronności sędziego w aspekcie
instytucjonalnym; P. Kardas, Instytucjonalne aspekty bezstronności sędziego. O
proceduralnych podstawach i sposobach rozpoznawania wniosków dotyczących
wyłączenia sędziego z uwagi na brak instytucjonalnych gwarancji bezstronności –
oba opracowania (w:) P. Wiliński, R. Zawłocki (red.), Bezstronność sędziego w
sprawach karnych w świetle zarzutu wadliwości jego powołania, Warszawa 2022].
III KO 244/25
4
Jest zrozumiałe, by każdą sprawę rozpoznał sąd instytucjonalnie bezstronny, za
czym, jak wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego, V KO 37/22, przemawia
też potrzeba zapobieżenia wystąpieniu skutków wyrażonych w uchwale trzech
połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz ewentualnej
skardze strony do ETPC, której wysoce prawdopodobne uwzględnienie stwarzałoby
podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k., jak też
prowadziłoby do odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa.
Kierując się powołanymi względami orzeczono jak w części dyspozytywnej.
[WB]
[a.ł]
