III KO 23/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 4 kwietnia 2025 r.
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie z zażalenia D. K. i jego pełnomocnika
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w […]
z dnia 5 czerwca 2020 r., sygn. akt PR 1 Ds.[...],
o odmowie wszczęcia śledztwa,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 4 kwietnia 2025 r.,
inicjatywy wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w […]
z dnia 31 stycznia 2025 r., sygn. akt II Ko 107/24/S (II Kp 1491/20/S),
w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania innemu
równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
sądowi
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu
w Bielsku-Białej.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął postulat Sądu Rejonowego w […] o
przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z zażalenia D. K. i jego
pełnomocnika na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w […] z dnia 5
czerwca 2020 r., sygn. akt PR 1 Ds.[...], o odmowie wszczęcia śledztwa – z uwagi
na dobro wymiaru sprawiedliwości. We wniosku wskazano, że postępowanie to
III KO 23/25
2
dotyczyło m.in. czynu z art. 228 § 3 k.k. („przyjmowania w związku z pełnioną
funkcją publiczną w okresie od nieustalonego dnia 1996 r. do 2010 r. w […] i innych
miejscowościach woj. […], korzyści majątkowych w postaci pieniędzy w różnych
kwotach, faktur VAT, weksli przez prokuratorów oraz sędziów zatrudnionych w
prokuraturach oraz sądach na terenie […], w zamian za zachowanie stanowiące
naruszenie przepisów prawa), zaś odmowa nastąpiła „wobec braku znamion czynu
zabronionego”. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wprawdzie postanowieniem
Sądu Najwyższego z 27 lipca 2023 r. (III KO 76/23) odmówiono przekazania
powyższej sprawy, niemniej nowe okoliczności uzasadniają ponowne wystąpienie
w trybie art. 37 k.p.k. Mianowicie w toku dalszego postępowania od orzekania w
przedmiotowej sprawie wyłączeni zostali kolejni sędziowie Sądu wnioskującego,
gdyż sprawa dotyczy „sędziów wydziału karnego, a w tym m.in. SSR X. Y.”, który
„od 26 kwietnia 2024 r. pełni funkcję Prezesa Sądu Rejonowego w […]. Zdaniem
Sądu wnioskującego okoliczności te powodują, że „w odbiorze powszechnym mogą
powstać wątpliwości co do potencjału i możliwości tut. Sądu do rozpoznania
przedmiotowej sprawy w sposób w pełni obiektywny”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Instytucja określona w treści art. 37 § 1 k.p.k. stanowi wyjątek od zasady
rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie
powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne
względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego przyjmuje się, że do okoliczności uzasadniających skorzystanie z tej
instytucji zalicza się również i te wypadki, gdy sędzia (prezes) sądu właściwego jest
osobą wskazaną w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa, a rozstrzygnięciu w
postępowaniu sądowym, podlega kwestia zasadności odmowy wszczęcia
postępowania karnego. (zob. postanowienia SN: z 15 maja 2008 r, III KO 30/08; z
17 stycznia 2019 r., V KO 92/18; z 1 kwietnia 2021 r., IV KO 25/21; z 16 grudnia
2021 r., II KO 112/21; z 30 marca 2023 r., III KO 33/23; z 9 lipca 2024 r., IV KO
71/24; z 8 sierpnia 2024 r., V KO 74/24). Zauważyć trzeba, że skoro osobami
wskazanymi w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa byli m.in. sędziowie i
III KO 23/25
3
Prezes Sądu właściwego, to zgodzić się należało z argumentacją przedstawioną
we wniosku, iż za przeniesieniem rozpoznania wniesionych zażaleń do innego sądu
równorzędnego, przemawia dobro wymiaru sprawiedliwości, o jakim mowa w art.
37 § 1 k.p.k. Pozostawienie tej sprawy do rozpoznania Sądowi właściwemu, w
którym obowiązki pełnią sędziowie (prezes) wskazani w zawiadomieniu D. K.,
prowadziłaby do pojawienia się, mających cechę racjonalności uzasadnionych
opinii, poddających w wątpliwość zdolność tego Sądu do bezstronnego i
obiektywnego rozpoznania sprawy.
Wskazując Sąd mający rozpoznać niniejszą sprawę po przekazaniu, Sąd
Najwyższy doszedł do wniosku, że nie ma przeszkody w postaci zagrożenia dla
dobra wymiaru sprawiedliwości, aby została ona, na etapie postępowania
zażaleniowego, rozpoznana przez Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej. Na marginesie
powyższych rozważań pojawia się jednak kwestia, jakie przesłanki spowodowały
długotrwałość prowadzonego postępowania.
Z tych względów Sąd Najwyższy, orzekł jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
