III KO 218/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 stycznia 2026 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie J.G.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 21 stycznia 2026 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 430/25,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. a contrario,
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025 r., sygn.
akt II K 430/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu
sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając
swój wniosek wskazał na problemy organizacyjne Sądu Rejonowego i spór
służbowy sędziego sprawozdawcy z prezesem Sądu dotyczący podziału
obowiązków orzeczniczych.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Inicjatywa Sądu Rejonowego nie zasługuje na uwzględnienie.
III KO 218/25
2
Należy podkreślić, że instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter
wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego
względu jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy
przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru
sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla
kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy
przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w
odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku
warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169). W
orzecznictwie wskazuje się jednak, że „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości
wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w
zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego
procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się
pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym
wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw,
ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w
związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji
sprawiedliwego procesu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października
2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010/2/20, LEX nr 551465).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego od dawna wskazuje się również, że
„przepis ten nie może być traktowany jako sposób rozwiazywania problemów
organizacyjnych sądów, których rozwiązanie nie jest zadaniem Sądu Najwyższego,
lecz kierownictwa sądu, a w szczególności jego prezesa, który dysponuje
odpowiednimi instrumentami ustawowymi (art. 47a, art. 47b, art. 99 § 9 ustawy z
dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych)” (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2025 r., III KO 55/25, LEX nr 3862041).
Podzielając powyższe zapatrywanie również na gruncie niniejszej sprawy należy
zauważyć, że niezależnie od sygnalizowanej we wniosku kwestii bezczynności
prezesa Sądu Rejonowego w Rzeszowie przekazanie tej oraz konsekwentnie
zapewne w przyszłości kolejnych spraw do innego Sądu równorzędnego
III KO 218/25
3
prowadziłoby w istocie do ominięcia problemu a nie jego rozwiązania, a ponadto –
skutkowałoby bezzasadnym dodatkowym obciążeniem pobliskich sądów
rejonowych, czego nie sposób uznać za sprzyjające dobru wymiaru sprawiedliwości.
Wzgląd na szersze konsekwencje rozstrzygnięcia inicjatywy Sądu Rejonowego w
Rzeszowie, pomimo dalszego trwania w tym Sądzie swoistego rodzaju sporu,
przemawia przeciwko skorzystaniu przez Sąd Najwyższy z instytucji określonej w
art. 37 k.p.k. Na marignesie wolno zauważyć, że postanowieniem z dnia 16
września 2025 r. Sąd Rejonowy nie uwzględnił wniosku sędziego sprawozdawcy o
jego wyłączenie od rozpoznania sprawy II K 430/25.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
[a.ł]
