III KO 201/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 kwietnia 2025 r.
SSN Dariusz Świecki
w sprawie M. T., P. Z., E. K., M. P., M. L., D. S., M. B., A. P., J. S. (uprzednio B.),
M. B., G. B., B. B., D. B., J. B.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 24 kwietnia 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Dębicy, zawartego w postanowieniu tego Sądu z dnia
6 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 561/24, o przekazanie sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę M. T., P. Z., E. K., M. P., M. L., D. S., M. B., A.
P., J. S. (uprzednio B.), M. B., G. B., B. B., D. B., J. B. do
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowie.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy podał, że w sprawie, w której wystąpiono z niniejszą
inicjatywą, doszło do wyłączenia od jej rozpoznania jedenastu sędziów tegoż Sądu
orzekających w Wydziale Karnym, w Sekcji Wykonywania Orzeczeń Sądowych
oraz w Wydziale Cywilnym. Z uwagi zaś na to, że Sąd właściwy stanowi małą
jednostkę, a sędziowie w nim orzekający pozostają ze sobą we wzajemnych
relacjach służbowych i koleżeńskich, przesłanki skutkujące tymi wyłączeniami
mogą w odbiorze społecznym powodować przekonanie o braku zaistnienia
III KO 201/24
2
warunków do bezstronnego i rzetelnego rozpoznania tej sprawy w Sądzie
właściwym z uwagi na przekazywanie poglądów co do prowadzonych już w tym
Sądzie spraw z udziałem tych stron postępowania, a opartych częściowo na
tożsamym materiale dowodowym, przez co zachowanie możliwości obiektywnej
oceny sprawy może być utrudnione.
Jak podkreślił Sąd właściwy, już samo wyłączenie od rozpoznania tej sprawy
większości sędziów tego Sądu, w tym wszystkich orzekających w sprawach
karnych, stwarza wątpliwość co do istnienia warunków do obiektywnego,
sprawnego i rzetelnego jej rozpoznania. Sprawa ta ma bowiem charakter
skomplikowany pod względem faktycznym i prawnym, a przydzielono ją sędziemu
orzekającemu w Wydziale Rodzinnym i Nieletnich, który jak dotąd nie orzekał w
sprawach karnych, co może poważnie ograniczyć jej sprawne rozpoznanie, gdyż
będzie wymagało od tego sędziego ogromnego nakładu pracy w związku z
koniecznością zapoznania się z przepisami prawa karnego oraz poglądami
doktryny i orzecznictwa. Ponadto, sędzia referent w październiku 2025 r.
przechodzić będzie w stan spoczynku i nie zdoła zakończyć tej sprawy przed tym
terminem.
Zdaniem Sądu właściwego dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga więc,
aby sprawę tę rozpoznawał sędzia specjalizujący się w sprawach karnych, gdyż
daje to gwarancję rzetelnego i sprawnego procesu. Dobro wymiaru sprawiedliwości
wymaga zatem, aby niniejsza sprawa została rozpoznana przez inny równorzędny
sąd. Pozostawienie zaś niniejszej sprawy do rozpoznania Sądowi właściwemu
mogłoby doprowadzić do podważenia zaufania i autorytetu wymiaru
sprawiedliwości oraz osłabienia zaufania społeczeństwa do sądów oraz sędziów.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego jest zasadny i dlatego został uwzględniony.
Za takim rozstrzygnięciem przemawiał splot szczególnych okoliczności
sprawy zasygnalizowanych w niniejszym wystąpieniu. W pierwszym rzędzie chodzi
tu o okoliczność, że doszło już do wyłączenia od rozpoznania tej sprawy większości
sędziów Sądu właściwego, w tym co szczególnie istotne - wszystkich sędziów
orzekających na co dzień w sprawach karnych. Tym samym nie ma już możliwości,
aby sprawa ta została rozpoznana przez sędziów specjalizujących się w sprawach
III KO 201/24
3
karnych, a jest możliwe jedynie jej rozpoznanie z udziałem sędziego orzekającego
w sprawach rodzinnych (por. postanowienie SN z dnia 4 października 2023 r., III
KO 106/23). Taka sytuacja w odczuciu stron, jak i opinii społecznej, może zostać
potraktowana jako budząca wątpliwości z punktu widzenia możliwości zapewnienia
standardu rzetelnego i sprawnego procedowania. W konsekwencji, z uwagi na
szczególne realia tej sprawy – uwzględniając tu jej przedmiot i wieloosobowy
charakter oraz materiał dowodowy, który podlegał będzie ocenie – nie powinna ona
pozostać w Sądzie właściwym.
W ocenie Sądu Najwyższego przez „dobro wymiaru sprawiedliwości” o jakim
mowa w art. 37 § 1 k.p.k., należy rozumieć także konieczność zagwarantowania
stronom sprawnego i rzetelnego procesu karnego w ujęciu konstytucyjnym i
konwencyjnym. A to zapewnić może jedynie przekazanie tej sprawy innemu sądowi
równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k., skoro jej charakter przemawia za tym, że
powinna być ona rozpoznana przez sędziów specjalizujących się w sprawach
karnych.
Dlatego też orzeczono, jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
