III KO 16/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Świecki
Dnia 23 lipca 2026 r.
w sprawie J.C.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 23 lipca 2026 r.,
z urzędu,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
postanowił:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.B. od udziału w
sprawie o sygnaturze akt III KO 16/25.
UZASADNIENIE
W dniu 4 lutego 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła sygnalizacja
wnioskodawczyni I.M. dotycząca konieczności wznowienia z urzędu postępowania
zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2023 r.,
sygn. akt II AKz 523/22. Sprawę tę zarejestrowano pod sygn. akt III KO 16/25.
Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 12 marca 2026 r. do rozpoznania tej
sprawy został wyznaczony następujący skład orzekający: SSN W.W.
(przewodniczący, sprawozdawca), SSN R.W. i SSN M.B.
W zarządzeniu z dnia 25 marca 2026 r. SSN W.W. wskazał m.in., że
sygnalizacja wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II AKz 523/22
dotyczy orzeczenia wydanego przez sędziego powołanego w takim samym trybie
III KO 16/25
2
co SSN M.B., a nadto orzekanie w składzie z udziałem osoby powołanej na urząd
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie
określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), prowadzi do
pozbawienia strony prawa do sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz oraz art. 45
ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym w zarządzeniu tym stwierdzono
zaistnienie okoliczności dających podstawę do wyłączenia z urzędu SSN M.B.
(uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22) oraz zarządzono przedstawić
odpis tej decyzji Przewodniczącemu Wydziału w celu zarejestrowania sprawy o
wyłączenie z urzędu wskazanego sędziego, z odwołaniem się w tym względzie do
powyższej uchwały Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Rzeczywiście należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.B. od
udziału w rozpoznaniu sprawy dotyczącej przedmiotowej sygnalizacji wznowienia
postępowania z urzędu, podobnie jak to uczyniono uprzednio w stosunku do SSN
R.W.
W myśl art. 41 § 1 k.p.k. sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. W sposób oczywisty z tego rodzaju sytuacją mamy
do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
Sędzia M.B. została powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego z
udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ustalony w trybie
wspomnianej ustawy. Biorąc zatem udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy,
wypowiadałaby się odnośnie do okoliczności, która i jej bezpośrednio dotyczy. Tego
rodzaju sytuacja w odbiorze zewnętrznym mogłaby zostać odczytana jako
postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach
bezstronności.
Sąd Najwyższy w składzie niniejszym popiera ponadto ten kierunek
wykładni, stosownie do którego przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być intepretowany w
taki sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez
niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Uwzględnić więc należy to, czy
rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji
III KO 16/25
3
standardu niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw
Podstawowych (por. np. postanowienie SN z dnia 16 września 2022 r., III KK
339/22).
Nie może budzić wątpliwości, że udział SSN M.B. w składzie sądu
rozstrzygającym przedmiotową sprawę prowadzić może do naruszenia wskazanych
standardów, właśnie z uwagi na to, że została ona powołana na urząd sędziego
Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę
Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Na wadliwość
tej procedury wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym
w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz
w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I
KZP 2/22. Nadto, w świetle pierwszej z przywołanych uchwał nienależyta obsada
sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu
bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami
wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Podkreślić również trzeba, że każdy polski sąd jest związany dokonaną
przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a to
nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do
tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym
naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny
sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz. Prowadzi też do
naruszenia standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Wyłączenie SSN M.B. od udziału w rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy
spowoduje więc wyeliminowanie wszelkich mogących powstać wątpliwości w
zakresie zapewnienia stronie prawa do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły i
niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art.
47 Karty Praw Podstawowych i art. 6 ust. 1 EKPCz (por. np. postanowienia SN: z
dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21 czy z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.
III KO 16/25
4
[WB]
[a.ł]
