III KO 15/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 lutego 2025 r.
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie z zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonej X. Y.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wlkp.
z 25 września 2024 r.
o umorzeniu śledztwa w sprawie [...] o czyny z art. 286 § 1 k.k. i inne,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 lutego 2025 r.
wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Okręgowego w Koszalinie
z 31 stycznia 2025 r. sygn. akt II Kp 932/24
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu
p o s t a n o w i ł:
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 37 k.p.k. sprawę Sądu
Okręgowego w Koszalinie o sygn. akt II Kp 932/24, przekazać do
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Słupsku.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Okręgowym w Koszalinie, zawisła pełnomocnika
pokrzywdzonej X. Y. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w
Gorzowie Wlkp. z 25 września 2024 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie [...] o czyny
z art. 286 § 1 k.k. i inne.
III KO 15/25
2
Zdaniem Sądu Okręgowego w Koszalinie okoliczność, iż w przedmiotowej
sprawie pokrzywdzoną jest była prokurator Prokuratury Rejonowej w Koszalinie, X.
Y., która z racji wykonywanych obowiązków służbowych wielokrotnie występowała
w charakterze oskarżyciela publicznego przed Sądem Okręgowym w Koszalinie, a
jej pełnomocnikiem jest małżonek pokrzywdzonej, adw. X.1 Y.1 , który jest czynnym
adwokatem i swoją praktykę adwokacką wykonuje w okręgu Sądu Okręgowego w
Koszalinie, a co za tym idzie bardzo często występuje w sprawach toczących się w
Sądzie Okręgowym w Koszalinie jako obrońca lub pełnomocnik, w konsekwencji
czego zarówno wszyscy sędziowie II Wydziału Karnego, jak i V Wydziału Karnego
Odwoławczego Sądu Okręgowego w Koszalinie, złożyli do akt oświadczenia o
wyłączeniu ich od rozpoznawania przedmiotowej sprawy, co zainicjowało
przedłużającą się procedurę orzekania w przedmiocie wyłączenia sędziów, mogą
wywołać zarówno wśród opinii publicznej oraz innych uczestników postepowania,
których dotyczy to postępowanie, w tym i samego Skarżącego, przekonanie o
braku warunków rozpoznania sprawy w sposób obiektywny przez Sąd Okręgowy w
Koszalinie. Zasadność tej tezy wzmacnia zdaniem Sądu Okręgowego w Koszalinie
także to, iż postępowanie przygotowawcze prowadzone w przedmiotowej sprawie,
zainicjowane zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa złożonym przez X. Y.,
dotyczy czynów, których mieli się dopuścić członkowie rodziny X. Y., którym bez
wątpienia znany jest fakt, że była ona prokuratorem wykonującym swoje obowiązki
w okręgu Sądu Okręgowego w Koszalinie, tak jak obecnie wykonuje jej małżonek,
będący jej pełnomocnikiem, jak również dotyczy czynów, których mieli dopuścić się
notariusze, także prowadzący swoje Kancelarie Notarialne w K.. Wnioskodawca
zwrócił również uwagę na to, że aktywność zawodowa pokrzywdzonej, jak i jej
męża, nie ograniczała się wyłącznie do pionu karnego Sądu Okręgowego w
Koszalinie, wskazując, iż wskazane okoliczności były podstawą do powierzenia
prowadzenia postępowania przygotowawczego Prokuraturze Rejonowej w
Gorzowie Wlkp.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
III KO 15/25
3
Zgodnie z art. 37 k.p.k. powodem przekazania sprawy przez Sąd Najwyższy
innemu sądowi równorzędnemu może być tylko dobro wymiaru sprawiedliwości.
Jest to przesłanka o charakterze ogólnym i wybitnie ocennym.
Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie przyjmuje, że przekazanie sprawy do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu mogą uzasadniać powody wiązane
z ujemnym wpływem na swobodę orzekania lub które mogą stwarzać przekonanie
o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 lipca 1995 r. sygn. akt III KO 34/95,
OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; z 17 maja 2001 r. sygn. akt IV KO 21/01, OSNKW
2001, z. 7-8, poz. 58). Dobro wymiaru sprawiedliwości może także uzasadniać
uruchomienie trybu, określonego w art. 37 k.p.k., wtedy, gdy w następstwie
konkretnych okoliczności może powstać w społecznym odbiorze przekonanie
(nawet błędne), że sprawa nie zostanie bezstronnie rozpoznana (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 stycznia 2001 r. sygn. akt III KO 105/00; z
12 lutego 2002 r. sygn. V KO 3/02). Tak jest między innymi, gdy konfiguracja
zawodowych powiązań uczestników postępowania z sądem miejscowo właściwym
może wywoływać u zewnętrznych obserwatorów obawy, czy ta sprawa będzie
rozpoznana w warunkach wolnych od wszelkiego rodzaju nacisków, nawet tylko
tych będących następstwem samej świadomości istnienia służbowych powiązań
sędziów tego sądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2010 r. sygn. akt V KO 66/10; z 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV KO 26/21). Poza
sporem jest, że dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia przekazanie sprawy do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu m.in. wówczas, gdy w następstwie
konkretnych okoliczności może powstać w społecznym odbiorze przekonanie
(nawet błędne), iż ta konkretna sprawa nie zostanie bezstronnie rozpoznana.
W niniejszej sprawie kwestie podniesione w uzasadnieniu postanowienia
Sądu Okręgowego w Koszalinie z 31 stycznia 2025 r. sygn. akt II Kp 932/24, mogą
być postrzegane jako okoliczności, które nie sprzyjają obiektywnemu i
bezstronnemu rozpoznaniu tej sprawy. Wprawdzie nie sposób przypuszczać, aby
mogły one w najmniejszym nawet stopniu wpłynąć na bezstronność orzekania
III KO 15/25
4
przez sąd właściwy do rozpoznania sprawy , ale w odbiorze zewnętrznym taka
sytuacja mogłaby stanowić podstawę do dokonywania ocen i wyciągania wniosków,
nawet oczywiście bezzasadnych, lecz godzących w powagę i autorytet sądu.
Mając na względzie tak rozumiane pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości,
Sąd Najwyższy uznał, iż okoliczności, które przedstawiono w uzasadnieniu
postanowienia Sądu Okręgowego w Koszalinie, mogą powodować powstanie
w odbiorze zewnętrznym przekonania o braku warunków do bezstronnego jej
rozpoznania przez ten Sąd Okręgowy. Kierując się tym, Sąd Najwyższy postanowił,
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Słupsku, tj. Sądowi
spoza obszaru objętego właściwością apelacji szczecińskiej do której należy Sąd
Okręgowy w Koszalinie.
[J.J.]
r.g.
