III KO 148/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 września 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk
w sprawie M. T. i C. T.
oskarżonych o czyn z art. 212 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 19 września 2025 r.
wniosku Sądu Okręgowego w Szczecinie zawartego w postanowieniu z dnia 2
września 2025 r., sygn. akt IV Ka 2048/24, o przekazanie sprawy do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
postanowił
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu we
Wrocławiu w postępowaniu odwoławczym.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt IV Ka 2048/24, Sąd
Okręgowy w Szczecinie wystąpił do Sądu Najwyższego, w oparciu o przepis art. 37
§ 1 k.p.k., z wnioskiem o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu apelacji M. T. i C. T. od wyroku Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia
19 września 2024 r., sygn. akt II K 499/23, którym to wyrokiem oskarżeni zostali
uznani za winnych czynu z art. 212 § 1 k.k. popełnionego na szkodę oskarżyciela
prywatnego J. B. asesora Prokuratury Rejonowej w G.. Jak wskazał właściwy
miejscowo w tej sprawie sąd odwoławczy, oskarżeni inicjowali i inicjują liczne
III KO 148/25
2
postępowania przeciwko prokuratorom i sędziom okręgu szczecińskiego, a także w
szeregu pism w tym m.in. w apelacji złożonej w niniejszej sprawie podważają
bezstronność również sędziów Sądu Okręgowego w Szczecinie. Zdaniem sądu
występującego z inicjatywą także fakt, że stroną procesu jest prokurator
Prokuratury Rejonowej w Gryfinie, którego oskarżeni pomawiali o „tuszowanie
przestępstwa” w związku z jego czynnościami służbowymi tj. odmową wszczęcia
śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez
prokuratorów okręgu szczecińskiego, generuje ryzyko naruszenia zasady
bezstronności oraz podważa społeczne zaufanie do sądu jako organu
niezależnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Okręgowego należało uwzględnić.
Wprawdzie przepis art. 37 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i w związku z
tym nie może być interpretowany rozszerzająco, zwłaszcza w kontekście treści
przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie ulega wszakże
wątpliwości, że istnieją sytuacje, w których rozpoznanie sprawy przez sąd do tego
właściwy miejscowo, z uwagi na udział w postępowaniu określonych podmiotów,
może wzbudzić w odbiorze społecznych, i to niezależnie od sposobu
rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu, mające charakter realny wątpliwości, co do
obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy. Taka sytuacja jest bez wątpienia
niewskazana, stanowiąc zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości, które jest
jedyną przesłanką pozwalającą Sądowi Najwyższemu uwzględnić stosowną
inicjatywę sądu, przed którym dana sprawa zawisła.
Gdyby na inicjatywę Sądu Okręgowego w Szczecinie spojrzeć wyłącznie
przez pryzmat pism oskarżonych kierowanych do różnych organów na szczeblu
regionalnym lub krajowym, w których podważają oni bezstronność i obiektywizm
sędziów tego Sądu, wniosek o przekazanie niniejszej sprawy w oparciu o przepis
art. 37 § 1 k.p.k. należałoby uznać za nieskuteczny. Jak to wskazuje Sąd
Najwyższy w swoim orzecznictwie, podważanie autorytetu konkretnego sądu czy
pomawianie sędziów lub uwłaczanie ich godności nie może jeszcze skutkować
zmianą właściwości miejscowej, bo mogłoby to prowadzić do sytuacji, w której
oskarżony, przez najróżniejsze insynuacje, uzyskiwałby zmianę tej właściwości
III KO 148/25
3
niemającą nic wspólnego z dobrem wymiaru sprawiedliwości (zob. m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1995 r., II KO 51/95, OSNKW
1996, z. 1-2, poz. 56).
Rzecz w tym, że w niniejszej sprawie oskarżycielem prywatnym jest asesor
Prokuratury Rejonowej, który podejmował niekorzystne z punktu widzenia
oskarżonych czynności procesowe, a związane ze składanymi przez nich
zawiadomieniami o popełnianiu przestępstw przez prokuratorów regionu
szczecińskiego, którzy z kolei mieli „tuszować” przestępstwa popełniane przez
innych prokuratorów tego okręgu oraz sędziów sądów różnego szczebla z terenu
właściwości apelacji szczecińskiej.
W takiej konfiguracji podmiotowej trudno odrzucić możliwość, pojawienia się
u strony postępowania, jaką są oskarżeni, ale też w odbiorze społecznym (u
postronnego obywatela) – wprawdzie bez wątpienia nieuprawnionych – lecz jednak
prawdopodobnych wątpliwości, i to niezależnie od ostatecznego rozstrzygnięcia,
czy przedmiotowy sprawa rozpoznana została w sposób obiektywny i bezstronny,
bez jakichkolwiek poza procesowych wpływów. Zagrożenie dla dobra wymiaru
sprawiedliwości jest w takim wypadku ze wszech miar realne, a nie tylko
hipotetyczne.
Z tych względów, w interesie wymiaru sprawiedliwości, a więc dla
przeciwdziałania mylnemu odbiorowi społecznemu o braku bezstronności sądu, jest
rozpoznanie apelacji oskarżonych przez inny sąd równorzędny i to spoza okręgu
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie.
Uwzględniając powyższe postanowiono jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
III KO 148/25
4
