III KO 125/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Dnia 28 maja 2026 r.
w sprawie D. B. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 28 maja 2026 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Wadowicach,
zawartego w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2026 r., II K 1/26,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario,
p o s t a n o w i ł
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2026 r., II K 1/26, Sąd Rejonowy w
Wadowicach wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy
innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadniając wniosek Sąd Rejonowy wskazał, że przedmiotowa sprawa
została już raz przekazana przez Sąd Najwyższy w trybie art. 37 k.p.k. z Sądu
Rejonowego w Chrzanowie do Sądu Rejonowego w Wadowicach, z uwagi na fakt,
że pokrzywdzonymi w tej sprawie są określeni sędziowie Sądu Rejonowego w
Chrzanowie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2025 r., III KO
184/25).
Sąd Rejonowy w Wadowicach podkreślił, że aktualnie zaistniały inne
okoliczności uzasadniające ponowne rozpoznanie sprawy. Podniósł, że oskarżony
III KO 125/26
2
podważa możliwość orzekania w tej sprawie przez wyznaczonego do jej
rozpoznania asesora sądowego, z uwagi na posiadany przez niego status „ucznia
na sędziego” . Jednocześnie podkreślił, że w ocenie oskarżonego powiązania
pokrzywdzonych w tej sprawie z innymi sędziami, jak również pomiędzy sędziami
okręgu krakowskiego, uniemożliwiają rozpoznanie sprawy bez urągania
bezstronności, obiektywizmowi i rzetelności procesu. Sąd Rejonowy wyraził obawę,
że każde rozstrzygnięcie wydane przez którykolwiek sąd okręgu krakowskiego
będzie przez oskarżonego kwestionowane.
Sąd Rejonowy zaznaczył, że oskarżony składał wniosek o wyłączenie
sędziego referenta, który nie został uwzględniony (postanowienie k. 117 akt
głównych).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie jest zasadny i nie zasługiwał na uwzględnienie.
Odstąpienie od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy
miejscowo może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie
świadczącej o tym, że pozostawienie konkretnej sprawy w gestii tego sądu
sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Takich okoliczności
uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k. Sąd wnioskujący nie
wykazał.
Nie ulega wątpliwości, że zainicjowanie procedury zmiany właściwości
miejscowej sądu w trybie art. 37 k.p.k. nastąpiło na skutek inicjatywy oskarżonego
(jego pisma – k. 106 i k. 120 akt głównych). Sąd Rejonowy wywiódł ze stanowiska
oskarżonego, że obiektywne i bezstronne rozpoznanie sprawy nie jest możliwe w
żadnym sądzie okręgu krakowskiego. Nie można się z takim stanowiskiem zgodzić.
Kolejna zmiana właściwości miejscowej w tej sprawie byłaby w rzeczywistości
podyktowana stanowiskiem strony procesowej i jej nieuzasadnionymi twierdzeniami
co do braku możliwości bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy w sądzie
do tego wyznaczonym. Instytucja z art. 37 k.p.k. nie może prowadzić do zmiany
właściwości miejscowej sądu z uwagi na wolę jednej ze stron procesu. Co więcej, w
tej sprawie wyrazem braku obawy o możliwość rozpoznania sprawy w sądzie
III KO 125/26
3
właściwym i w składzie do tego wyznaczonym jest postanowienie o
nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego referenta – ASR X.Y..
Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie, podstawy do przekazania sprawy nie
mogą stanowić subiektywne odczucia stron dotyczące oceny bezstronności sądu,
zwłaszcza gdy do tego sprowadzają się ich procesowe stanowiska, skutkujące
następnie skierowaniem wniosku do Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 12 marca 2025 r., IV KO 32/25). Jakakolwiek „aktywność”
procesowa strony postępowania, przejawiająca się nieraz w instrumentalnym
wykorzystywaniu przysługujących jej uprawnień, a zatem podejmowaniu czynności
mających wyłącznie na celu odsunięcie od orzekania konkretnego sędziego lub
zmianę sądu właściwego, nie może jednak uzasadniać ani wyłączenia sędziego,
ani przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2025 r., III KO 21/25).
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
