III KO 106/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik
Dnia 9 lipca 2025 r.
w sprawie z zażalenia J.M.
na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie
o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 9 lipca 2025 r.,
wystąpienia Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie
z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Kp 408/25,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu
w Gorzowie Wielkopolskim.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r., sygn. akt [...], prokurator
Prokuratury Rejonowej Szczecin – Śródmieście w Szczecinie odmówił wszczęcia
śledztwa „w sprawie mającego miejsce w bliżej nieokreślonym czasie, ale nie
później niż do dnia 10 lipca 2018 roku, w Szczecinie przekroczenia uprawnień i
niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego sędziego Sądu
Okręgowego w Szczecinie w toku postępowania o sygn. III K 21/17, poprzez
wydanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność z prawdą orzeczenia
III KO 106/25
2
lustracyjnego z określeniem jego błędnej kwalifikacji prawnej, czym działano na
szkodę interesu prywatnego J.M.”, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. – wobec
stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, tj. na odstawie art.
17 § 1 pkt 2 k.p.k. (ze złożonego przez J.M. wniosku o wszczęcie śledztwa wynika,
że miałoby ono dotyczyć czynu popełnionego przez sędzię Sądu Okręgowego w
Szczecinie X. Y.).
Orzeczenie to zaskarżone zostało zażaleniem wniesionym przez J.M.. Sąd
właściwy do rozpoznania tego środka odwoławczego, tj. Sąd Rejonowy Szczecin –
Centrum w Szczecinie, postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., IV Kp 408/25,
wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania opisanej sprawy innemu
sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. W
uzasadnieniu postanowienia wskazano, że czyn dotyczy zachowania Wiceprezesa
Sądu Okręgowego w Szczecinie, „któremu to Sądowi podlega Sąd Rejonowy
Szczecin – Centrum w Szczecinie”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Rozpoznawanie sprawy przez sąd właściwy miejscowo ma charakter
gwarancyjny, co oznacza, iż przepisy umożliwiające odstępstwo od tej zasady
winny być wykładane ściśle i stosowane z należytą wstrzemięźliwością. Przepis art.
37 § 1 k.p.k. przewiduje możliwość przekazania sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Do
przesłanki tej należy zaliczyć sytuację, w której, w realiach konkretnego układu
procesowego, mogą u postronnego i obiektywnego obserwatora zaistnieć
wątpliwości co do możliwości bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd
właściwy. Wprawdzie przedmiotem kontroli odwoławczej jest decyzja procesowa
prokuratora, nie można jednak nie dostrzec, że zarzut odnosi się wprost do
zachowania Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie. Przywoływana w
uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego podległość sądu właściwego
odnosi się do nadzoru administracyjnego prezesa sądu wyższego rzędu nad
podległymi mu sądami, nie powinna więc mieć znaczenia dla sfery orzeczniczej
poszczególnych sędziów uczestniczących w sprawowaniu wymiaru
sprawiedliwości. Nie ma zresztą żadnych przesłanek, by twierdzić, że sędziowie
Sądu właściwego nie są w realiach sprawy zdolni do wydania bezstronnego
III KO 106/25
3
orzeczenia. Rzecz jednak w tym, że w odbiorze społecznym, rozstrzyganie przez
Sąd podległy administracyjnie, o dalszym toku postępowania karnego co do
ewentualnej odpowiedzialności, związanej zresztą z działalnością Sądu
Okręgowego, przez Wiceprezesa tego Sądu, może budzić wątpliwości związane z
warunkami do obiektywnego i bezstronnego orzekania (trudno przecież uznać, że
świadomość rozłączności nadzoru administracyjnego i orzeczniczego jest
społecznie powszechna i ugruntowana).
W świetle tych okoliczności uznać należało, że dobro wymiaru
sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu, poza obszar właściwości miejscowej Sądu Okręgowego w
Szczecinie.
[WB]
[r.g.]
