III KK 617/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 marca 2025 r.
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu bez udziału stron
w sprawie A. M. w przedmiocie wyroku łącznego
wniosku obrońcy skazanego A. M. - adwokata J. J. -
o wyłączenie SSN Anny Dziergawki
od rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 617/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Annę Dziergawkę od
rozpoznania w sprawie III KK 617/24 kasacji obrońcy skazanego.
UZASADNIENIE
W dniu 4 grudnia 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy skazanego
A. M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa
115/23, utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 30
czerwca 2023 r., w sprawie II K 127/22. Zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2024 r. do
rozpoznania tej sprawy została wyznaczona SSN Anna Dziergawka. W dniu 3 lutego 2025 r.
obrońca złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego Anny
Dziergawki z uwagi na wątpliwości co do jej bezstronności, wynikające z uzyskania statusu
sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą
Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. W ocenie wnioskodawcy,
orzekanie przez sędziego SN Annę Dziergawka w przedmiocie wniesionej w niniejszej
sprawie kasacji spowoduje wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1
III KK 617/24
2
pkt 2 k.p.k. Powołując się na motywy zawarte w uchwale trzech połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 oraz szeroko przedstawione
orzecznictwo TSUE i ETPC, w konkluzji obrońca wskazał, że SSN Anna Dziergawka nie
spełnia wymogu instytucjonalnej bezstronności w rozumieniu wskazanych tam
argumentów, która to okoliczność wywołuje uzasadnioną wątpliwość także co do
bezstronności Sędziego przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego
rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej
sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi
ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności,
które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Orzeczenie wydane przez sąd z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w
procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie
ukształtowanej na podstawie w/w ustawy, jest obciążone wadą traktowaną przez ETPC
jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności.
Złożony przez obrońcę wniosek opiera się na okolicznościach związanych z
powołaniem sędziego Anny Dziergawki na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z
2018 r., poz. 3). Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego
Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w tym trybie
prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała
Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/20;
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Z dotychczasowego
orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika natomiast, że tego rodzaju
wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu
Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach
złożonych w przyszłości do Trybunału (por. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19,
Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-
Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z
o.o. przeciwko Polsce).
Bezsporne jest, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu
Najwyższego przez sędziego Annę Dziergawkę, w następstwie brania udziału w konkursie
przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby sędzia
III KK 617/24
3
rozstrzygała niniejszą sprawę, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu
konstytucyjnego i także do przyjęcia, że sąd z jej udziałem będzie sądem nienależycie
obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Problematyka związana z procedurą
powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co
uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawki od udziału w
przedmiotowej sprawie. Jest to tym bardziej uzasadnione, jeśli zważy się dodatkowo na
fakt, że w kasacji obrońca podniósł zarzut dotyczący niewłaściwej obsady Sądu
Apelacyjnego wobec całego trzyosobowego jego składu. W takiej sytuacji sędzia Anna
Dziergawka, w przypadku rozpoznania niniejszej sprawy, orzekałaby z naruszeniem zasady
nemo iudex idoneus in propria causa.
Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Annę
Dziergawkę od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. III KK 617/24.
[J.J.]
[a.ł]
