III KK 490/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 czerwca 2025 r.
SSN Małgorzata Bednarek
w sprawie skazanego D. Ł.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej 12 czerwca 2025 r.
na posiedzeniu bez udziału stron
wniosku obrońcy o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka i SSN Stanisława
Stankiewicza
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł
wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego SSN
Antoniego Bojańczyka i SSN Stanisława Stankiewicza
pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy
ustawy.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego D. Ł. o
wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka i SSN Stanisława Stankiewicza od udziału
w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt III KK 490/24, z uwagi na istnienie obawy co do
ich bezstronności, bowiem powołani zostali na urząd sędziego Sądu Najwyższego
na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. Orzekanie w składzie ww. sędziów, w ocenie
III KK 490/24
2
wnioskodawcy, prowadzi do naruszenia art. 6 EKPC, art. 47 Karty Praw
Podstawowych UE, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy
ustawy.
Analiza treści wniosku, wskazuje, że jedynym argumentem uzasadniającym
przedmiotowy wniosek obrońcy skazanego jest fakt powołania SSN Antoniego
Bojańczyka i SSN Stanisława Stankiewicza na urząd sędziego w trybie
przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Przytoczone przez obrońcę okoliczności nie mogły jednak zostać
rozpoznane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie
podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być
wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to
niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze
nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. postanowienie SN z 21 czerwca 2023
r., IV KK 460/19; postanowienie SN z 31 października 2023 r., V KK 358/23).
Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić
się do całych grup powołanych sędziów (zob. postanowienie SN z 10 sierpnia 2023
r., V KK 162/22).
Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 w
związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania
karnego, w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie
sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której
wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o
Krajowej Radzie Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3
pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym, dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o
III KK 490/24
3
Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259)
wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie
mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z
udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
Skoro zatem ustawa o Sądzie Najwyższym w sposób szczególny reguluje badanie
kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących
powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (zob. art. 29 ustawy o
Sądzie Najwyższym), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41
§ 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej
procedurze (zob. postanowienie SN z 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21;
postanowienie SN z 3 grudnia 2024 r., III KO 164/24).
Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż
niedopuszczalne jest zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści
wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych
w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie.
Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem okoliczności dotyczące powołania SSN
Antoniego Bojańczyka i SSN Stanisława Stankiewicza, a de facto kwestie związane
z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa, ukształtowaną
na drodze nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Takie procedowanie zmierzałoby do
obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym bezwzględnego
zakazu, który nie dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z
udziałem sędziego Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i
bezstronności wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego
sędziego.
Wbrew również twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu przedmiotowego
wniosku, w rozpatrywanej sprawie nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, jakoby
miała zostać naruszona zasada nemo iudex in causa sua. Należy w pełni podzielić
pogląd, iż wniosków o wyłączenie usadowionych tylko na podnoszeniu okoliczności
o charakterze ustrojowym nie wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko
powodu, iż przedmiot sprawy znajduje zastosowanie także do osób ją
rozstrzygających (zob. postanowienie SN z 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23;
postanowienie SN z 11 lipca 2024 r., IV KK 142/24). Bez zindywidualizowania
III KK 490/24
4
podnoszonych okoliczności w aspekcie konkretnych faktów poddających się ocenie
sądu, pozostają one w warstwie wyłącznie teoretycznej, niepowiązanej
odpowiednio ani z konkretną sprawą, od udziału w której wniosek o wyłączenie
zostaje złożony, ani z określonym sędzią, którego wniosek ten dotyczy (zob.
postanowienie SN z 11 października 2024 r., II KO 110/24).
Mając powyższe okoliczności na uwadze orzeczono jak w części
dyspozytywnej niniejszego postanowienia.
[PŁ]
[r.g.]
