POSTANOWIENIE

Dnia 31 stycznia 2024 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jarosław Matras

po rozpoznaniu w Izbie Karnej

w dniu 31 stycznia 2024 r.,

wniosku skazanego D. F.

w przedmiocie wyłączenia sędziów Sądu Najwyższego: Anny Dziergawki i

Pawła Kołodziejskiego

od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 406/23,

na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.

p o s t a n o w i ł

wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego: Annę Dziergawkę i Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie o sygn. akt. III KK 406/23.

UZASADNIENIE

W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny w Krakowie w dniu 27 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 83/23, utrzymał w mocy wyrok łączny wydany w stosunku do D. F. przez Sąd Okręgowy w Krakowie w dniu 29 grudnia 2022 r., sygn. akt III K 75/22.

Po wniesieniu kasacji przez obrońcę skazanego, który to zaskarżył wyrok sądu odwoławczego w całości, akta sprawy przekazano Sądowi Najwyższemu. Sprawa ta zarejestrowana została pod sygnaturą III KK 406/23 i przydzielona do referatu sędziego Sądu Najwyższego Pawła Wilińskiego. Na skutek zarządzenia nr 21/2023 Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 11 września 2023 r. o aktualizacji listy sędziów orzekających w Izbie Karnej, sprawa ta trafiła do referatu sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawki.

Zarządzeniem z dnia 13 listopada 2023 r. (k. 51 akt SN) wyznaczono skład orzekający i termin posiedzenia kasacyjnego. Z dokumentu tego wynika, że do rozpoznania sprawy w dniu 24 stycznia 2024 r. wyznaczono sędziów Sądu Najwyższego: Dariusza Kalę (jako przewodniczącego), Annę Dziergawkę (sprawozdawcę) oraz Pawła Kołodziejskiego.

W piśmie datowanym na dzień 15 stycznia 2024 r. skazany wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy Sędziów Sądu Najwyższego: Anny Dziergawki i Pawła Kołodziejskiego, odwołując się przy tym do treści art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 4 k.p.k. W uzasadnieniu tego wniosku jego autor wskazał, że sędzia zarówno Anna Dziergawka jak i Paweł Kołodziejski zostali powołani na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3). Wybór i powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego wskazanych we wniosku osób, zdaniem wnioskodawcy, obarczone jest wadą proceduralną związaną z udziałem organu (Krajowej Rady Sądownictwa) pozbawionego przymiotu niezależności w procedurze wyboru. Procedura przeprowadzenia konkursu przez Krajową Radę Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadzi do sytuacji, w której sprawa nie będzie rozpoznawana przez bezstronny i niezależny sąd. Ponadto, sąd taki byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. co potwierdzać ma przywołane przez skazanego postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2023 r., II KK 393/23.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.   

Wniosek skazanego należało uwzględnić. Przepis art. 41 k.p.k. ustanawiający instytucję iudex suspectus przewiduje możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21 warto przypomnieć, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w tej sprawie.

Bez wątpienia, okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego SN przez A. Dziergawkę i P. Kołodziejskiego, w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3) prowadziłyby - gdyby sędziowie ci zasiadali w składzie rozstrzygającym sprawę - do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z ich udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja wynika zarówno z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jak i Sądu Najwyższego (por. orzeczenia ETPC w sprawach: Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska – Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga 1469/20; uchwała połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 13 października 2021 r. II KO 30/21; z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22; z dnia 27 lutego 2023 r., II KB 10/22). Wobec faktu, że szerokie uzasadnienie w tym zakresie zawarto w uzasadnieniach tych orzeczeń ponowne przytaczanie szczegółowej argumentacji jest zbędne, tym bardziej, że obecny skład Sądu Najwyższego w całości argumenty te podziela i uznaje je za własne. Już zatem ta okoliczność, z uwagi na wystąpienie skarżącego, który domaga się wyłączenia sędziów A. Dziergawki i P. Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy, musi skutkować wyłączeniem tych sędziów od rozpoznania sprawy kasacyjnej, tak aby Polska nie ponosiła odpowiedzialności odszkodowawczej za naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC, co jest bardzo prawdopodobne uwzględniając dotychczasową linię orzeczniczą ETPC.

Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu sędziów SN: A. Dziergawki i P. Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy wywołanej kasacją obrońcy skazanego D. F. (III KK 406/23). Sprawa ta nie powinna trafić do żadnego z sędziów powołanych do Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze.

[PGW]

[ał]