III KK 34/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 kwietnia 2025 r.
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie J. Z.,
obwinionej z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu
w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w dniu 16 kwietnia 2025 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść obwinionej
od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie
z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt V Ka 505/24,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Białogardzie
z dnia 1 lipca 2024 r., sygn. akt II W 276/23,
uchyla zaskarżony wyrok i
Okręgowemu w Koszalinie do
postępowaniu odwoławczym.
sprawę przekazuje Sądowi
ponownego rozpoznania w
Kazimierz Klugiewicz
Jerzy Grubba
Marek Pietruszyński
III KK 34/25
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Białogardzie wyrokiem z dnia 1 lipca 2024 r., sygn. akt II W
276/23, uznał J. Z. za winną tego, że jako Prezes Zarządu V. Sp. z o.o., wbrew
zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele
lub święta, w B., w sklepie wielkopowierzchniowym B., przy ulicy […], w dniu 18
września 2022 r. tj. w niedzielę wolną od handlu, powierzyła wykonywanie pracy w
handlu lub wykonywanie czynności związanych z handlem niżej wymienionym
pracownikom: p. P. D. – sprzedawcy, p. A. S. – kasjerce-sprzedawcy, p. M. M. –
sprzedawcy-magazynierowi, p. D. F. – głównej kasjerce, p. K. J. – kasjerce-
sprzedawcy, p. H. P. – sprzedawcy,
tj. wykroczenia określonego w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia
10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne
dni (dalej: ustawa o ograniczeniu handlu), za które wymierzono jej karę grzywny w
kwocie 1000 złotych.
Od tego wyroku apelację wniósł obrońca obwinionej, który – podnosząc
zarzuty obrazy prawa materialnego (art. 7 § 1 k.w., art. 1 § 1 k.w., art. 6 ust. 1 pkt 10
ustawy o ograniczeniu handlu) – wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub jego zmianę i
uniewinnienie obwinionej od zarzucanego jej wykroczenia.
Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt V
Ka 505/24, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że obwinioną uniewinnił od
zarzucanego jej czynu.
Od tego wyroku kasację na niekorzyść obwinionej wniósł Prokurator
Generalny, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku
naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw.
z art. 109 § 2 k.p.w. oraz art. 107 § 3 k.p.w. w zw. z art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z
art. 82 § 1 k.p.w. oraz art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu, polegającego
na wydaniu - w wyniku przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy w Koszalinie
nieprawidłowej kontroli odwoławczej orzeczenia Sądu I instancji, w tym zwłaszcza
zaniechania wnikliwego rozważenia, zawartego w apelacji obrońcy obwinionej,
zarzutu obrazy przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy
III KK 34/25
3
o ograniczeniu handlu - wyroku reformatoryjnego w następstwie nieuzasadnionego
przyjęcia przez Sąd ad quem, iż z zestawienia braku ustawowej definicji pojęcia
zakładu prowadzącego działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki oraz
wypoczynku i jednoczesnego zaniechania przez ustawodawcę uzależnienia
możliwości prowadzenia takiej działalności od dodatkowych kryteriów
wartościujących należy wywodzić, że z wyjątku, o jakim stanowi przywołany przepis
mogą korzystać placówki spełniające jednocześnie rolę placówek stricte handlowych
i zakładów prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i
wypoczynku, co skutkowało niesłusznym uniewinnieniem obwinionej od zarzutu
popełnienia wykroczenia, polegającego na tym, że w niedzielę 18 września 2022 r.,
wbrew zakazowi handlu powierzyła ona wykonywanie pracy pracownikom
wielkopowierzchniowego sklepu B., tj. czynu z art. 10 ust. 1 ustawy o ograniczeniu
handlu, podczas gdy prawidłowa wykładnia przywołanych przepisów winna
prowadzić do wniosku, że utworzenie, na powierzchni wyodrębnionej na terenie
sklepu „K.” nie czyniło z tej placówki handlowej zakładu prowadzącego działalność
kulturalną, a nadto z racji samodzielnego (autonomicznego) charakteru sklep ten nie
mógł zostać uznany za zwolniony z zakazu handlu, albowiem cyt. ustawa w
dyspozycji art. 6 ust. 1 pkt 10 wymaga, aby placówka handlowa była usytuowana „w”
zakładzie świadczącym określoną działalność, co w analizowanej sprawie nie miało
miejsca, gdzie jednocześnie Sąd ad quem nie ustosunkował się w sposób należyty
do takiego postąpienia, uznając jedynie, że literalne brzmienie przepisu nie jest
jednoznaczne, zaś odwoływanie się do wykładni funkcjonalnej i systemowej nie ma
racjonalnych podstaw.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu w Koszalinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co uprawniało do jej uwzględnienia na
posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Niewątpliwie bowiem Sąd odwoławczy
przeprowadził wadliwą kontrolę instancyjną, w ramach której dopuścił się rażącej
obrazy art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu. Treść tego przepisu
III KK 34/25
4
jednoznacznie wskazuje, że zakaz handlu w niedziele i święta nie obowiązuje
placówek handlowych w (podkr. - SN) zakładach prowadzących działalność w
zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Unormowanie te nie dotyczy
natomiast odwrotnej relacji przestrzennej tj. sytuacji, gdzie to w placówce handlowej
prowadzona jest działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i
wypoczynku. Z tego względu w orzecznictwie wskazuje się, że: „zwolnione od zakazu
handlu w niedziele są placówki handlowe niejako podporządkowane zakładom
świadczącym działalność w zakresie m.in. kultury, albowiem placówki takie muszą
znajdować się w tych zakładach, a nie na odwrót” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia
10 lipca 2024 r., V KK 491/23, LEX nr 3735501). Bez znaczenia jest zatem brak
ustawowej definicji pojęcia zakładu prowadzącego działalność w zakresie kultury,
sportu, oświaty, turystyki oraz wypoczynku. W kontekście realiów faktycznych
niniejszej sprawy warto przytoczyć również inne stanowisko Sądu Najwyższego,
zgodnie z którym: „sklep będący w istocie supermarketem budowlanym jest
samodzielną, wyodrębnioną terenowo placówką handlową. Nie znajduje się na
terenie żadnego zakładu i nie wchodzi w skład większego kompleksu świadczącego
działalność w zakresie kultury czy też sportu, turystyki, wypoczynku lub oświaty.
Wydzielenie na terenie wielkopowierzchniowego sklepu miejsca, w którym ustawiono
regały z książkami oraz wygospodarowano miejsce, w którym klienci sklepu mogli
usiąść, nie czyniło z tej placówki handlowej biblioteki lub czytelni, tak samo jak nie
zmieniło przeznaczenia tego sklepu, który nadal pozostał marketem budowlanym”
(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2023 r., I KK 346/23, LEX nr 3689879).
W świetle powyższych zapatrywań prawnych, które Sąd Najwyższy w
obecnym składzie podziela, należy stwierdzić, że Sąd odwoławczy przeprowadził
wadliwą kontrolę instancyjną, dopuszczając się oczywistej i rażącej obrazy prawa
materialnego, skutkującej niezasadnym wydaniem wyroku reformatoryjnego i
uniewinnieniem obwinionej od zarzucanego jej wykroczenia. Konieczne stało się
zatem uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu
w Koszalinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, podczas
którego Sąd ten ponownie, rzetelnie rozpozna apelację obrońcy obwinionej, mając
na uwadze bogaty i niekwestionowany dorobek orzecznictwa na gruncie
wykroczenia, określonego w art. 10 ust. 1ustawy o ograniczeniu handlu.
III KK 34/25
5
wyroku. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Najwyższy orzekł jak w
Kazimierz Klugiewicz Jerzy Grubba Marek Pietruszyński
[PŁ]
[r.g.]
