III KK 139/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
Dnia 9 maja 2025 r.
w sprawie M. B.
skazanego z art. 178a § 4 k.k.,
po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2025 r.
w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 532 § 3 k.p.k.),
wniosku obrońcy skazanego
o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją
wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. II Ka 319/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Stalowej Woli
z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. II K 447/22,
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
W złożonej przez obrońcę skazanego M. B. kasacji od wyroku Sądu
Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. II Ka 319/24, jej
autorka sformułowała wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją
orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III KK 139/25
2
Wniosek obrońcy skazanego M. B. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Suspensywność zaskarżonego orzeczenia w postępowaniu kasacyjnym ma
charakter wyjątkowy, jedynie w szczególnych przypadkach dopuszczalne jest
wstrzymanie zaskarżonego kasacją rozstrzygnięcia. Wyrok posiadający atrybut
prawomocności podlega bezzwłocznemu wykonaniu (art. 9 § 1 i 2 k.k.w.).
Regulacja ta bazuje na przyjęciu, że rozstrzygnięcie to korzysta z domniemania
prawidłowości (res iudicata pro veritate habetur). Z kolei implikacją tego założenia
dla postępowania zainicjowanego wniesieniem nadzwyczajnego środka
zaskarżenia ⎯ którego przedmiot stanowi weryfikacja prawomocnego orzeczenia
sądu odwoławczego kończącego postępowanie, którym poddano kontroli wyrok
sądu I-szej instancji ⎯ jest to, że wniesienie kasacji nie wstrzymuje w sposób
automatyczny wykonania prawomocnego rozstrzygnięcia.
Przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie określa przesłanek skutkujących
wstrzymaniem wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia (lub innego
orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji). W judykaturze
przyjmuje się jednak, że wstrzymanie wykonania orzeczenia możliwe jest w razie
kumulatywnego zmaterializowania się dwóch kryteriów.
Po pierwsze chodzi o to, że ocena zarzutów wyartykułowanych w
nadzwyczajnym środku zaskarżenia (dokonana, co wypada podkreślić, wyłącznie
na potrzeby rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia i wydania
rozstrzygnięcia o charakterze incydentalnym) pozwala już prima facie na
stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa ich zasadności oraz postawienia - w
miarę kategorycznej - prognozy co do możliwości uwzględnienia zarzutów
kasacyjnych przez Sąd Najwyższy. Niezbędne jest więc ustalenie, że postawione
orzeczeniu sądu odwoławczego zarzuty (i argumentacja zaprezentowana na ich
poparcie) w kasacji dają asumpt do przyjęcia poglądu o ewidentnej, niejako
"rzucającej się w oczy" wadliwości zaskarżonego wyroku sądu odwoławczego.
Po wtóre zaś, konieczne jest wykazanie przez autora wniosku, że dalsze
wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie
nieodwracalne skutki dla skazanego.
Przy analizie potrzeby wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia w
związku z wniesieniem kasacji posiłkowo należy posługiwać się także rezultatem
III KK 139/25
3
oceny, czy ewentualne wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia zarzutu bądź
zarzutów sformułowanych w nadzwyczajnym środku zaskarżenia doprowadziłoby
do wydania przez najwyższą instancję sądową orzeczenia skutkującego potrzebą
odstąpienia od dalszego wykonywania wobec skazanego orzeczonej w stosunku do
niego kary (czy środka karnego). Nie w każdym bowiem przypadku stwierdzenia
istnienia wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia zarzutów kasacyjnych
nieodzowne stanie się wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia - także z
uwagi na uwarunkowania wynikające z innych zaszłości współkształtujących
aktualny status prawny skazanego w płaszczyźnie wykonywania orzeczonych
wobec niego (innych) kar.
Nie przesądzając obecnie treści rozstrzygnięcia, które po merytorycznym
rozpoznaniu kasacji zapadnie w niniejszej sprawie i finalnej oceny
zaprezentowanych w kasacji obrońcy skazanego zarzutów, należy stwierdzić, że
zupełnie wstępna analiza tych zarzutów ⎯ dokonana przez Sąd Najwyższy jedynie
w ograniczonym zakresie, bo tylko w płaszczyźnie niezbędnej dla rozpoznania
wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia i wyłącznie na użytek rozpoznania
wniosku ⎯ nie upoważnia do wyrażenia poglądu, iżby zarzuty te były zasadne w
stopniu oczywistym ("rzucającym się w oczy") czy formułowania stanowczej
prognozy o istnieniu szczególnie wysokiego prawdopodobieństwa uwzględnienia
tych zarzutów w wyniku rozpoznania kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego.
Tymczasem ⎯ jak już powiedziano wyżej – to wyłącznie stwierdzenie zaistnienia
tych okoliczności otwiera drogę do rozważenia potrzeby wstrzymania wykonania
orzeczenia zaskarżonego kasacją.
Obrońca skazanego formułując wniosek o wstrzymanie wykonania
zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazała wprawdzie zarzut zaistnienia bezwzględnej
przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., bezspornie istotny,
jednak sam fakt podniesienia zarzutu odnoszącego się do wystąpienia
kwalifikowanej wady prawnej nie oznacza per se w każdej konfiguracji procesowej
zmaterializowania się podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku.
Zarówno bowiem w odniesieniu do zarzutów sugerujących wystąpienie uchybienia
z art. 439 § 1 k.p.k., jak i wszystkich pozostałych, trzeba wskazać, że dla
uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku
III KK 139/25
4
prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji (konkretnego zarzutu
wyartykułowanego w kasacji) musiałoby być niemal zbliżone do pewności,
oczywistości (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2021 r.,
V KK 129/21) i prowadzić do wniosku o potrzebie uniewinnienia skazanego,
względnie umorzenia wobec niego postępowania (por. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 15 lutego 2018 r., II KK 23/18). Obecnie, dokonując li tylko
przedwstępnej oceny sformułowanego w kasacji zarzutu nawiązującego do
wystąpienia w sprawie uchybienia kwalifikowanego jako bezwzględna przyczyna
odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wolno wyrazić pogląd, że na obecnym etapie
postępowania niewątpliwie nie zachodzi sytuacja oczywistej zasadności uchybienia
sygnalizowanego w kasacji obrońcy skazanego opartego na wskazaniu ww.
naruszenia. Nie bez znaczenia dla takiego poglądu jest stanowisko prokuratora,
który w pisemnej odpowiedzi na kasacje postuluje ich uznanie za oczywiście
bezzasadnych, w rzeczowy sposób motywując to stanowisko. Nie pominął on przy
tym zawartego w kasacji zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej
określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że obrońca skazanego formułując
wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia w istocie w żaden
sposób go nie uzasadniła choć – jak wskazano wyżej – jest to konieczne. Autorka
wniosku powinna była wykazać, że wykonanie orzeczenia przed rozpoznaniem
kasacji mogłoby wywołać „wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki”
dla skazanego oraz sprecyzować na czym skutki te miałyby polegać, czego jednak
nie uczyniła.
Sumując należy zatem stwierdzić, że brak było podstaw do uwzględnienia
sformułowanego w kasacji obrońcy skazanego M. B. wniosku o wstrzymanie
wykonania zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 19
grudnia 2024 r.
[J.J.]
[r.g.]
III KK 139/25
5
