III KK 107/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 maja 2025 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Adam Roch (sprawozdawca)
SSN Stanisław Stankiewicz
w sprawie H. G.
o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 15 maja 2025 r.
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Lesku z dnia 21 listopada 2024 r.,
sygn. akt VI K 131/24
uchyla wyrok w zaskarżonej części, to jest co do orzeczenia
przepadku pojazdu mechanicznego i sprawę w tym zakresie
przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w
Lesku.
Adam Roch
Zbigniew Kapiński
Stanisław Stankiewicz
UZASADNIENIE
III KK 107/25
2
Wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 roku, sygn. VI K 131/24, Sąd Rejonowy
w Lesku uznał oskarżonego H. G. za winnego tego, że w dniu 22 sierpnia 2024 roku
w U., pow. [...], woj. [...], będąc w stanie nietrzeźwości – 1,22 mg/l alkoholu w
wydychanym powietrzu prowadził pojazd mechaniczny marki R. o nr. rej. [...] w ruchu
lądowym po drodze publicznej, tj. czynu z art. 178a § 1 k.k., za który wymierzył mu
karę 4 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania
na okres próby wynoszący 2 lata. Nadto, na podstawie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art.
44b k.k., orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa pojazdu mechanicznego
marki R. o nr. rej. [...] Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i
stał się prawomocny.
Kasację od powyższego rozstrzygnięcia na niekorzyść skazanego wniósł
Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia
naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 44b § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178a
§ 5 k.k., poprzez orzeczenie na rzecz Skarbu Państwa – w związku ze skazaniem H.
G., za popełniony w dniu 22 sierpnia 2024 r. występek kwalifikowany z art. 178a
§ 1 k.k. – przepadku pojazdu mechanicznego prowadzonego przez oskarżonego
w czasie zdarzenia, w sytuacji gdy nie stanowił on własności wymienionego, w
konsekwencji czego w miejsce przepadku pojazdu mechanicznego powinien zostać
orzeczony przepadek jego równowartości. Podnosząc powyższy zarzut Prokurator
Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co
umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
W wywiedzionej kasacji Prokurator Generalny trafnie wskazał, iż w
analizowanej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa karnego
materialnego, a to art. 44b § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. Bezsporne pozostaje,
iż w punkcie VII zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy w Lesku – na podstawie art.
44b § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. – orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa
pojazdu mechanicznego marki R. o nr. rej. [...]. Zgodnie z art. 178a § 5 k.k. sąd
orzeka przepadek, o którym mowa w art. 44b k.k., w razie popełnienia przestępstwa
określonego w § 1 lub 4, chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy
III KK 107/25
3
przestępstwa określonego w § 1 była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3
w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do takiego stężenia. Sąd może
odstąpić od orzeczenia przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony
szczególnymi okolicznościami.
W realiach analizowanej sprawy H. G. przypisano popełnienie czynu z art.
178a § 1 k.k., w sytuacji gdy stan jego nietrzeźwości w czasie prowadzenia pojazdu
mechanicznego przewyższał zakreśloną przez ustawodawcę granicę. Tym samym
sąd meriti, stosownie do dyspozycji art. 178a § 5 in principio k.k., przy braku uznania,
że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami – co do
zasady obowiązany był do orzeczenia przepadku uregulowanego w dyspozycji art.
44b k.k. Przepis ten, precyzując środek penalny, jakim niewątpliwie jest przepadek
pojazdu mechanicznego lub jego równowartości, w § 1 stanowi, że w wypadkach
wskazanych w ustawie sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego
prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym. Zgodnie jednak z jego § 2, jeżeli w
czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy
albo po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub ukrył podlegający
przepadkowi pojazd, orzeka się przepadek równowartości pojazdu.
Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że w odniesieniu do pojazdu
mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, jeżeli orzeczenie
przepadku pojazdu jest niemożliwe ze względów prawnych (brak po stronie sprawcy
wyłącznego prawa własności, względnie przeniesienie prawa własności po dacie
czynu a przed datą wyrokowania w sprawie, poprzez jego zbycie lub darowanie) lub
też jest niecelowe ze względów faktycznych (ukrycie pojazdu), orzeka się przepadek
równowartości pojazdu mechanicznego.
Całokształt przedstawionego wywodu nakazuje podzielić twierdzenie autora
kasacji, że w analizowanej sprawie wadliwe było, zawarte w pkt VII sentencji wyroku,
rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Lesku, mocą którego orzeczono przepadek na
rzecz Skarbu Państwa pojazdu mechanicznego marki R. o nr. rej. [...] Jak bowiem
wynika z informacji nadesłanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w U., pojazd
ten nie jest własnością skazanego H. G.. Właścicielem tego samochodu jest J. G. (k.
76). Powyższa informacja znajduje również potwierdzenie w znajdujących się w
III KK 107/25
4
aktach sprawy dokumentach takich jak umowa kupna-sprzedaży (k. 16) czy polisa
ubezpieczenia pojazdu (k. 17-19).
Wobec braku części motywacyjnej orzeczenia zaskarżonego wyroku nie
sposób ustalić czy kontestowane postąpienie sądu meriti, sprowadzające się do
orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego, w odniesieniu do którego
skazanemu nie przysługiwało prawo własności pojazdu, było wynikiem
nieuwzględnienia w ramach wyrokowania okoliczności wynikających z opisanych
powyżej dokumentów i poczynienia nieprawidłowych ustaleń faktycznych w
odniesieniu do prawa własności pojazdu mechanicznego, czy też było wynikiem
dokonania błędnej wykładni przepisów art. 44b § 1 i 2 k.k. Bez względu jednak na
powody, jakie legły u podstaw powyższego, poza sporem pozostaje, że postępując
w ten sposób Sąd Rejonowy w Lesku wydał orzeczenie wadliwe, obarczone rażącym
naruszeniem prawa materialnego.
Słusznie przy tym Prokurator Generalny akcentuje, że podniesione w kasacji
uchybienie miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, ponieważ negatywnymi
skutkami orzeczonego środka penalnego została obciążona osoba niebędąca
sprawcą czynu zabronionego. Dodatkowo skazany H. G. nie poniósł wszystkich
konsekwencji prawnych swojego zachowania, albowiem przy prawidłowym
zastosowaniu prawa materialnego, należało orzec wobec niego przepadek
równowartości pojazdu mechanicznego prowadzonego przez niego w czasie
inkryminowanego zdarzenia. Powyższe przekonuje o trafności określonego przez
skarżącego kierunku nadzwyczajnego środka zaskarżenia – na niekorzyść.
Przy ponownym orzekaniu odnośnie do przepadku pojazdu mechanicznego
lub jego równowartości, Sąd Rejonowy w Lesku będzie baczył na prawidłowe
zastosowanie norm prawa materialnego, biorąc pod uwagę zaprezentowany wyżej
wywód, jak też treść art. 44b § 2 zd. 2 k.k.
Na marginesie jedynie nadmienić należy, że uregulowana w art. 420 § 1 k.p.k.
możliwość wydania postanowienia uzupełniającego, przedmiotem, którego może być
także rozstrzygnięcie co do przepadku, została ograniczona jedynie do wyroków
niezawierających takowego rozstrzygnięcia, a zatem niedopuszczalnym jest
konwalidowanie w tym trybie wadliwych orzeczeń.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
III KK 107/25
[J.J.]
[r.g.]
Adam Roch
5
Zbigniew Kapiński
Stanisław Stankiewicz
