III FZ 674/22

Dnia 28 lutego 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 28/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

1.1. Postanowieniem z 4 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 28/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną H. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 28/22 w sprawie ze skargi H. J. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 26 listopada 2021 r., w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej.

1.2. W dniu 25 lipca 2022 r. do Sądu pierwszej instancji wpłynęła skarga kasacyjna strony od powyższego wyroku. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 26 lipca 2022 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy - w dwóch egzemplarzach, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 26 lipca 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej wraz z odpisem zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone pełnomocnikowi strony 1 sierpnia 2022 r. Termin do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej upływał z dniem 8 sierpnia 2022 r. Pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości z uwagi na trudną sytuację materialną. Brak formalny skargi kasacyjnej w postaci wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy nie został uzupełniony.

1.3. Zażaleniem z dnia 17 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył postanowienie z dnia 4 listopada 2022 r. w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że stwierdzony w niniejszej sprawie brak wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, brak uiszczenia wpisu, uniemożliwiają nadanie skardze kasacyjnej prawidłowego biegu na skutek niezachowania warunków formalnych, w sytuacji gdy nie były to braki istotne, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, prawa do kontroli przez Sąd działalności administracji publicznej i zamknięcia drogi dochodzenia swoich praw wbrew art. 45 ust 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 184 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucji RP). Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

2.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

2.2. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skarga kasacyjna złożona w sprawie zawierała brak formalny w postaci złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Z tego powodu zgodnie z zarządzeniem z dnia 26 lipca 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do jego usunięcia. Wezwanie do uzupełniania braków skargi kasacyjnej zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie. Strona skarżąca nie zastosowała się do doręczonego do niej wezwania. Należy przyjąć zatem, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony.

Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja pełnomocnika skarżącego zawarta w zażaleniu, iż brak wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, brak uiszczenia wpisu, nie uniemożliwiały nadania skardze kasacyjnej prawidłowego biegu ponieważ braki te nie miały charakteru istotnego, w związku z czym nie powinny powodować odrzucenia skargi kasacyjnej.

2.3. Skarga kasacyjna jest środkiem wysoce sformalizowanym. Przepisy Działu IV Rozdziału 1 p.p.s.a. określają szczegółowo wymogi formalne skargi kasacyjnej oraz zasady i tryb wnoszenia tego środka odwoławczego od wyroków sądów administracyjnych pierwszej instancji. Zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna poza wymaganiami, o których mowa w § 1 ww. art. powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Zasadnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna z tej przyczyny, że jej braki formalne nie zostały uzupełnione w sposób należyty, co prowadziło do jej odrzucenia na podstawie art. 178 p.p.s.a., który stanowi, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustanowienie przez stronę zawodowego pełnomocnika ma na celu należyte zabezpieczenie przysługujących jej praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2017 r., II OZ 207/17, CBOSA). Należy przy tym wskazać na silnie ugruntowany i niekwestionowany obecnie pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje przy tym nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r., II FZ 96/18, CBOSA). W postanowieniu z 12 października 2017 r., II OZ 1091/17 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową.

2.4. Podsumowując, skoro w rozpoznawanej sprawie w imieniu skarżącego czynności procesowych dokonywał profesjonalny pełnomocnik, uzasadnione jest stwierdzenie, że jako osoba legitymująca się wymaganą wiedzą i doświadczeniem zawodowym, zna on procedurę w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz jest świadom skutków prawnych popełnionych w tym zakresie uchybień, w szczególności tego, że wszelkie uchybienia wywołują negatywne konsekwencje bezpośrednio dla Skarżącego.

2.5. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie należało uznać za odpowiadające prawu. Stosownie do treści art. 184 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.