III FZ 670/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 979/22 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2022 r. sygn. akt [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 979/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek E.P. (dalej: skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO) z dnia 20 czerwca 2022 r., w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postanowienie, o wstrzymanie którego wniosła skarżąca, ze swej istoty nie nadaje się do wykonania. Postanowienie odmawiające wszczęcie postępowania nie nakłada bowiem na skarżącą żadnych obowiązków, a także nie wywołuje skutków w sferze praw i obowiązków materialnoprawnych.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Skarżąca podniosła, iż Sąd pierwszej instancji błędnie założył, iż wniosek dotyczy wyłącznie wstrzymania wykonania postanowienia SKO z dnia 20 czerwca 2022 r., gdyż skarżąca wniosła również o wstrzymanie wykonalności oraz uchylenie czynności Prezydenta Miasta G. (dalej: Prezydent), który dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącej i ściągnięcia z niego kwoty 9 208,60 złotych z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżąca stwierdziła, iż z uwagi na sytuację majątkową jej i jej rodziny ściągnięcie ww. kwoty pieniędzy przez Prezydenta, spełnia przesłanki z art. art. 61 § 3 P.p.s.a., gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, które stanowią: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić − na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji − że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., II FZ 358/12). Przykładowo, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. postanowienie o zawieszeniu postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 805/04). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania (zob. postanowienia NSA z dnia 8 stycznia 2015 r., II OZ 1376/14, z dnia 10 maja 2013 r., II FZ 164/13).

W rozpoznanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora IAS uchylające postanowienie Prezydenta odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wbrew stanowisku skarżącej zaskarżone orzeczenie nie stwierdza ani nie tworzy po stronie skarżącej uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania). Poza zakresem rozstrzygnięcia w ramach niniejszej sprawy pozostają opisane w zażaleniu czynności Prezydenta Miasta G.

Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty skarżącej zawarte w zażaleniu jako niezasadne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia