III FZ 565/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 535/20 w sprawie odrzucenia skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 5 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia oddalić zażalenie.

Sygnatura akt III FZ 565/21

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r.

Sąd wskazał, że wobec braków formalnych skargi pełnomocnik skarżącej został wezwany do podania numeru PESEL skarżącej oraz złożenia pełnomocnictwa do wniesienia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie była awizowana dwukrotnie: 8.09.2020 r. i 16.09.2020 r., a następnie została zwrócona nadawcy 24.09.2020 r. Pełnomocnik skarżącej dnia 5.10.2020 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednocześnie załączając pełnomocnictwo do jej wniesienia oraz podając numer PESEL skarżącej. Postanowieniem z dnia 12.10.2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (I SA/Ol 536/20) odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23.02.2021 r. (III FZ 161/21) oddalił zażalenie strony na powyższe orzeczenie.

Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 37 § 1 zdanie pierwsze i art. 46 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.. dalej: P.p.s.a.) odrzucił skargę, a na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrócił wpis sądowy. W uzasadnieniu wskazał, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, z zawiadomieniem umieszczonym w oddawczej skrzynce pocztowej o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Ponieważ zgodnie z art. 73 P.p.s.a. doręczenie w taki sposób uważa się za dokonane z upływem czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia, a więc w rozpoznawanej sprawie z upływem dnia 22.09.2020 r., zatem siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie dnia 29.09.2020 r. Ponieważ braki formalne skargi uzupełniono dopiero dnia 5.10.2020 r. (data nadania pisma u operatora pocztowego), wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia, nastąpiło to sześć dni po upływie terminu do wykonania wezwania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego z którego wynika, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Ponadto wniosła o rozważenie możliwości skierowania w trybie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: czy przepisy prawa Unii Europejskiej stosuje się tylko do sytuacji, w których występuje tzw. czynnik transgraniczny, czy w każdych stosunkach prawnych, również w przedmiotowej sprawie, albowiem wszystkie sądy krajowe są jednocześnie sądami Unii Europejskiej, zaś wszyscy obywatele Polski są jednocześnie obywatelami Unii Europejskiej, a więc nie można ograniczać ich praw do korzystania z prawa Unii Europejskiej tylko do tzw. stosunków prawnych z udziałem czynnika transgranicznego, czy zgodnie z prawem do rzetelnego procesu w rozumieniu art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej i innymi prawami Unii Europejskiej dopuszczalne jest uprawdopodobnianie faktu niedoręczenia przesyłki sądowej innymi dowodami, niż tylko reklamacją pocztową, czy dopuszczalne jest, aby za ewentualne błędy pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym skutki ponosił jego mocodawca oraz czy taka zasada nie stoi w sprzeczności z zasadą praworządności i prawa do rzetelnego procesu, o których mowa w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej lub innymi przepisami prawa Unii Europejskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy zauważyć, że wraz z uzupełnieniem braków formalnych skargi pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia tych braków. Ponieważ zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. przywrócenie terminu możliwe jest tylko wtedy, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, zgłaszając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej implicite oświadczył, że czynność nie została dokonana w terminie, a więc, że termin rozpoczął swój bieg w następstwie skutecznego doręczenia wezwania do wykonania czynności; oświadczył więc także, że doręczenie wezwania było zarówno prawidłowe, jak i prawnie skuteczne. Nielogiczne oraz procesowo bezskuteczne jest więc kwestionowanie prawidłowości doręczenia wezwania w toku dalszego postępowania, co z kolei a limine przesądza o bezzasadności zażalenia, bowiem skoro braków formalnych skargi nie uzupełniono w terminie liczonym od prawidłowego i skutecznego prawnie doręczenia wezwania do dokonania tej czynności, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. skutkować to musiało odrzuceniem skargi, której braków w terminie nie uzupełniono. Do zmiany sytuacji procesowej skarżącej mogło doprowadzić jedynie przywrócenie terminu do uzupełnienia braków, ale wobec prawomocnego oddalenia złożonego w tym przedmiocie wniosku skarżącej możliwość ta została już ostatecznie zamknięta. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o odrzuceniu skargi odpowiada prawu.

W rozpoznawanej sprawie nie występują też wątpliwości odnoszące się do Traktatów Europejskich lub aktów przyjętych przez instytucję, organy lub jednostki organizacyjne Unii Europejskiej, co wyklucza możliwość wystąpienia z proponowanymi przez skarżącą pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a to ze względu na niezaistnienie upoważniających do tego przesłanek, przewidzianych w art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Oczywiście bezzasadne jest bowiem odwołanie się do potencjalnego naruszenia art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, jako że wyrażona w nim zasada państwa prawnego, w polskim porządku prawnym znajdująca oparcie w art. 2 Konstytucji, realizuje się między innymi przez ustawy regulujące postępowania sądowe; przestrzeganie tych ustaw tak przez sądy, jak i przez strony postępowania, stanowi zatem rękojmię państwa prawnego, zarówno na gruncie prawa unijnego, jak i prawa krajowego (polskiego). Dlatego też brak przestrzegania przez stronę postępowania sądowego określonych przez prawo krajowe reguł proceduralnych nie może być sanowany odwołaniem się do ogólnych zasad Traktatów Europejskich.

Chybione są również argumenty odnoszące się do nieponoszenia przez skarżącą negatywnych konsekwencji ewentualnych błędów jej pełnomocnika (zarówno działania jak i zaniechania). Nie może być bowiem wątpliwości co do tego, że w sytuacji, gdy stronę postępowania sądowoadministracyjnego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, skutki prawne jego działań i zaniechań obciążają reprezentowaną przez niego stronę; potwierdza to ugruntowanie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia tego Sądu: z dnia 31.03.2009 r.. I FZ 69/09, z dnia 11.01.2012 r., I GZ 231/11 i z dnia 11.05.2011 r., I OZ 324/11 oraz wyrok z dnia 21.01.2020 r., I FSK 1783/17). Dlatego też ewentualne błędy i zaniechania po stronie pełnomocnika skarżącej obciążają samą skarżącą, to jest wpływają na jej sytuację procesową; nie mogą też w żadnym razie być argumentem przemawiającym za odstąpieniem w takim przypadku od zasad odpowiedzialności za należytą staranność w dokonywaniu czynności procesowych.

Stwierdzając wobec powyższego, że zażalenie skarżącej nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił je na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.