III FZ 454/22

Dnia 21 września 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 139/22 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 5 stycznia 2022 r., nr SKO PO/41/6086/939/2021 w przedmiocie podatku rolnego 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 11.05.2022 r. o sygn. I SA/Ke 139/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 5.01.2022 r., nr SKO PO/41/6086/939/2021, wydaną w przedmiocie podatku rolnego za 2019 r. odrzucił zażalenie. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 197 § 2 w związku z art. 178 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach.

2.1. Przewodniczący Wydziału I WSA w Kielcach zarządzeniem z 10.03.2022 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na zarządzenie to skarżąca wniosła zażalenie. Pismem z 4.04.2022 r. sąd wezwał reprezentującego skarżącą R. P. do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie w terminie 7 dni dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, określającego umocowanie do reprezentacji skarżącej, aktualnego na dzień wniesienia zażalenia: odpisu KRS lub innego dokumentu ujawniającego zasady reprezentacji, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie skarżąca odebrała 22.04.2022 r., jednak nie uzupełniła braków formalnych zażalenia.

2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucając zażalenie wskazał, że art. 28 i art. 29 p.p.s.a. wskazują obowiązek wykazania umocowania osób działających w imieniu jednostek organizacyjnych mających zdolność sądową przy pierwszej czynności w sprawie. Skarżąca nie złożyła natomiast dokumentów, o które została wezwana.

3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

3.1. Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata, ustanowionego w ramach prawa pomocy) wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym domagała się jego uchylenia. W uzasadnieniu wskazała, że w aktach sprawy znajduje się odpis KRS aktualny na dzień 4.01.2022 r., potwierdzający umocowanie R. P. do działania w imieniu skarżącej. Jednocześnie skarżąca wniosła o przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższonych o stawkę podatku od towarów i usług, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w żadnej części.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W zażaleniu nie jest kwestionowane, że skarżąca nie uzupełniała na wezwanie Sądu braków formalnych zażalenia przez złożenie dokumentu wskazującego sposób reprezentacji skarżącej (odpisu KRS). Stanowisko skarżącej zmierza zaś do oceny, że pomimo niewykonania wezwania Sądu możliwym było nadanie zażaleniu dalszego biegu celem jego rozpoznania.

W zażaleniu wskazuje się, że kwestię reprezentacji skarżącej spółki Sąd pierwszej instancji mógł ustalić we własnym zakresie z uwagi na treść art. 15 ust. 1 ustawy z 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1683). Takie jednak wnioskowanie skarżącej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw w świetle obowiązujących przepisów i procedury sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 29 p.p.s.a. brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 tej ustawy w odniesieniu do spółek polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS. Powyższego stanowiska nie zmienia wskazana w art. 15 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym zasada domniemania znajomości ogłoszonych wpisów, jak i okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa tej ustawy pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, tj. odpisów odpisy, wyciągów i zaświadczeń oraz udzielanych informacji z Rejestru. Należy wskazać, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (zob. postanowienia NSA: z 9.05.2018 r., II GZ 156/18; z 23.10.2015 r., II OSK 2456/15). Oceny tej nie podważa okoliczność, że zgodnie z zasadą jawności rejestru, wyrażoną w art. 8 ww. ustawy, Sąd pierwszej instancji ma możliwość zapoznania się ze sposobem reprezentacji skarżącego przez ogólnodostępny rejestr Krajowego Rejestru Sądowego. Co prawda sąd może korzystać z pozyskiwanych samodzielnie dokumentów, lecz jedynie informacyjnie, kontrolnie, na etapie prowadzenia postępowania sądowego, nie zaś na etapie oceny, czy postępowanie to zostało wszczęte przez osobę należycie umocowaną do reprezentowania strony, która - pomimo wezwania - nie przedstawiła stosownych dokumentów.

4.2. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zasadą, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a. (w tym osób prawnych – spółki kapitałowej), mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Nieprzedstawienie Sądowi odpisu KRS stanowiło zatem brak formalny zażalenia, i dlatego wystosowano wezwanie do ich usunięcia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Stosownie do art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedłożyła w terminie odpisu z KRS, Sąd pierwszej instancji zobowiązany był zastosować sankcję z art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i zażalenie odrzucić.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji skarżącej, że w aktach sądowoadministracyjnych znajduje się odpis KRS aktualny na dzień 4.01.2022 r., który potwierdza umocowanie R. P. do działania w imieniu skarżącej. Odpis KRS znajduje się w aktach administracyjnych skarżącej, nie zaś w aktach sądowych. W aktach sądowoadministracyjnych brak jest natomiast jakiegokolwiek dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej.

4.3. W zaistniałych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny (w konkretnym przypadku WSA w Kielcach) w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.

Sędzia NSA Stanisław Bogucki