III FZ 275/22

Dnia 30 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. [...] z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt I SPP/Łd 192/21 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi F. [...] z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 lutego 2021 r., nr SKO.4140.360.2020 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 marca 2022 r., I SPP/Łd 192/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA") odrzucił zażalenie F. [...] z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 lutego 2021 r., w przedmiocie podatku do nieruchomości za 2019 r.

Ze stanu faktycznego przedstawionego przez WSA wynika, że postanowieniem z 15 lutego 2022 r. WSA odrzucił skargę kasacyjną Skarżącej od postanowienia tego Sądu z 11 stycznia 2022 r. W dniu 14 marca 2022 r. Skarżąca złożyła samodzielnie sporządzone zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

WSA odrzucając wniesione zażalenie wyjaśnił, że Skarżąca mimo prawidłowego pouczenia, samodzielnie sporządziła i podpisała zażalenie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W aktach sprawy nie widnieje informacja, że prezes Skarżącej jest jedną z osób wymienionych w art. 175 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej jako "p.p.s.a."), uprawionych do samodzielnego sporządzenia zażalenia.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W tożsamym stanie faktycznym i prawnym orzekał Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 czerwca 2022 r., III FZ 242/22, którym oddalił zażalenie strony Skarżącej. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie zgadza się z argumentacją zawartą w powołanym postanowieniu i poniżej przedstawia ją jako własną.

Zgodnie art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało doręczone Skarżącej wraz z pouczeniem o terminie i trybie zaskarżenia. W punkcie 5 tego pouczenia (karta 57 verte akt sądowych) wskazano, że "zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego". Pomimo skierowanego do Skarżącej prawidłowego pouczenia o tym warunku, zażalenie wniesione przez Skarżącą nie czyni zadość wymogowi przymusu adwokacko-radcowskiego. Prawodawca wprowadzając w cytowanym przepisie wymóg sporządzenia środka odwoławczego przez profesjonalnego pełnomocnika, kierował się przede wszystkim potrzebą udzielenia stronie, która nie zgadza się z zapadłym w jej sprawie orzeczeniem sądu pierwszej instancji, pomocy prawnej ze strony osób posiadających odpowiednią wiedzę prawniczą.

Prawidłowo WSA w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia wskazał, że prezes Skarżącej nie legitymowała się uprawnieniami zawodowymi umożliwiającymi samodzielne sporządzenie sformalizowanego środka zaskarżenia takiego, jak skarga kasacyjna lub zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Niedopełnienie warunku o jakim mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a. jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu. Sporządzenie zażalenia przez stronę nieuprawnioną stanowi zatem nieusuwalną wadliwość tego zażalenia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że niezachowany został wymóg z art. 194 § 4 p.p.s.a., gdyż zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie zostało sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, lecz osobiście przez Skarżącą, co jest niedopuszczalne. W orzecznictwie i piśmiennictwie ukształtowane zostało stanowisko w zakresie wykładni art. 175 § 1 p.p.s.a., które należy odpowiednio stosować do art. 194 § 4 p.p.s.a. Przyjmuje się jednolicie, że sformułowanie "powinna być sporządzona" należy rozumieć jako obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej (odpowiednio – zażalenia o jakim mowa w art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a.) przez profesjonalny podmiot. W języku prawniczym używanym w aktach normatywnych i orzecznictwie sądowym utrwalone jest rozumienie wyrażenia "powinno być sporządzone" jako obowiązek sporządzenia (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, red. T. Woś, LEX 2016, art. 175).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach wyjaśniał, że przez pojęcie "sporządzenie skargi kasacyjnej" (zażalenia) należy rozumieć jej napisanie i podpisanie, ponieważ to podpis wprost wskazuje na osobę, która przygotowała dany środek odwoławczy. Jedynie podpis złożony pod skargą kasacyjną potwierdza z punktu widzenia sądu oceniającego dopuszczalność tego środka. Brak podpisu jest usuwalny tylko wówczas, gdy treść pisma wskazuje, że zostało ono sporządzone przez uprawnioną osobę, stosownie do art. 175 § 1 lub art. 194 § 4 p.p.s.a. Natomiast podpisanie środka zaskarżenia przez osobę niewymienioną w tych przepisach stanowi uchybienie skutkujące niedopuszczalnością takiego pisma, a w konsekwencji odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a. bądź art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA: z 29.09.2010 r., II FZ 469/10; z 4.01.2012 r., I OZ 1088/11; postanowienia (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Wobec powyższego WSA w Łodzi nie miał obowiązku podejmowania czynności w trybie art. 49 p.p.s.a., skoro zażalenie było podpisane przez prezes Skarżącej, a jego treść oraz akta sprawy nie wskazywały, aby była ona podmiotem upoważnionym do sporządzenia tego zażalenia. Również w rozpatrywanym zażaleniu nie zostało wykazane przez Skarżącą uprawnienie do sporządzenia zażalenia, stosownie do art. 194 § 4 p.p.s.a. Brak taki jest nieusuwalny i stanowi przeszkodę do nadania sprawie dalszego biegu. Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu (zob. postanowienia NSA z 4.01.2012 r., I OZ 1088/11, z 5.04.2006 r., II OZ 349/06). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10.04.2019 r., II OZ 294/19, art. 177a p.p.s.a. nie ma zastosowania do przypadku, gdy środek zaskarżenia został złożony przez nieuprawniony podmiot.

Zaznaczyć również należy, że ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. tzw. przymus adwokacko-radcowski nie stanowi ograniczenia prawa do sądu, gdyż to rozwiązanie zapewnia stronie niemającej odpowiedniego przygotowania prawnego możliwość skutecznego wniesienia takiego sformalizowanego środka odwoławczego. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca, niestosując się do pouczeń i wymogów proceduralnych, wniosła zażalenie z naruszeniem art. 194 § 4 p.p.s.a., co skutkować musiało jego odrzuceniem, zgodnie z art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zważyć należy, że WSA w Łodzi nie naruszył art. 34 p.p.s.a. w relacji do art. 175 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do wniosku Skarżącej, że w sprawie powinno nastąpić zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na braki w reprezentacji uczestnika postępowania, wskazać należy, że nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania wpadkowego, ponieważ wykracza poza prawne i faktyczne ramy postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie stanowi kontrolę instancyjną wyłącznie legalności postanowienia WSA w Łodzi z 29 marca 2022 r.

Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.