III FZ 185/21

Dnia 26 lutego 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 332/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 8.06.2020 r. o sygn. I SA/Gd 332/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. B. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 10.01.2020 r., nr [...], wydaną w przedmiocie ulgi płatniczej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku

2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zarządzeniem z 7.04.2020 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia przez nadesłanie kompletnej i podpisanej skargi, gdyż do Sądu złożono niepodpisaną skargę, zawierająca jedynie jej pierwszą i drugą stronę. Przesyłka zawierająca powyższe zarządzenie została doręczona skarżącej 22.04.2020 r. Braków formalnych nie uzupełniono.

2.2. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę wskazał, że zarządzenie z 7.04.2020 r. zostało doręczone 22.04.2020 r. Niemniej jednak w tym dniu nie rozpoczął się bieg terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W związku z tym, że powyższy przepis wszedł w życie z dniem 31.03.2020 r., wskazywany termin do uzupełnienia braku formalnego skargi nie rozpoczął swojego biegu. Jednocześnie na podstawie art. 46 pkt 20 ustawy 14.05.2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875), został uchylony przepis art. 15 zzs ww. ustawy z 2.03.2020 r. W ustawie zmieniającej w jej art. 68 pkt 6 postanowiono również, że terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ww. ustawy z 2.03.2020 r., których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie zmieniającej. Mając na uwadze, że ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 16.05.2020 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że termin do uzupełnienia braku formalnego skargi rozpoczął swój bieg 25.05.2020 r. i skończył się z dniem 1.06.2020 r. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie, albowiem do dnia 1.06.2020 r. skarżąca nie uzupełnienia braku formalnego skargi. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.

3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia. Zarzuciła postanowieniu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 p.p.s.a. przez uznanie, że skarżącej zostało doręczone wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi i w konsekwencji upłynął termin na uzupełnienie tych braków. Wyjaśniła, że w korespondencji z Sądu otrzymała: pismo przewodnie z 20.04.2020 r.; pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej; pismo z 20.04.2020 r. obejmujące wyciąg z przepisów; pismo doręczenie odpowiedzi na skargę wraz z tą odpowiedzią. Dodała, że w pliku korespondencji nie znalazło się ani zarządzenie z 7.04.2020 r. ani wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z wniesieniem przez skarżącą skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 10.01.2020 r. do skarżącej została skierowana korespondencja z Sądu, w której znajdowało się:

- wezwanie z 20.04.2020 r. w wykonaniu zarządzenia z 7.04.2020 r. Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od daty wezwania pod rygorem jej odrzucenia przez nadesłanie kompletnej i podpisanej skargi, gdyż do Sądu złożono niepodpisaną skargę zawierająca jedynie pierwszą i drugą stronę - karta 11-12;

- pouczenie z 20.04.2020 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 7.04.2020 r. - karta 13;

- pouczenie z 20.04.2020 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 7.04.2020 r. o warunkach wnoszenia pism oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej - karta 14;

- doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę wraz z pismem - karta 15;

- doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu - karta 16.

Powyższe dokumenty przesłano w jednej przesyłce, co wyraźnie wynika z opisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w którym opisując, co zawiera przesyłka, wymieniono wszystkie wyżej wymienione załączniki (karta 17). Zostały one prawidłowo doręczone 22.04.2020 r., co potwierdza podpis skarżącej. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, z uwagi na rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, rozpoczął swój bieg 25.05.2020 r. i skończył się z dniem 1.06.2020 r. Do tego dnia skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi.

Przesłanie kilku dokumentów w jednej przesyłce jest stosowane w praktyce i zrozumiałe z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Istotnym jest, aby fakt ten został odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienie NSA z 20.04.2011 r., II OSK 707/11). W § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12.10.2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1222; dalej: rozporządzenie), znajdującego zastosowanie w sprawie na podstawie art. 65 § 2 p.p.s.a., odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Należy uznać, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru (zob. np. postanowienie NSA z 28.04.2020 r., I FZ 30/20).

Własnoręczny podpis osoby upoważnionej do odbioru korespondencji na druku odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania i prowadzi do domniemania prawidłowego doręczenia zawartych w niej dokumentów opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Należy podkreślić, że to w interesie odbierającego przesyłkę jest sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18.01.2017 r., V CZ 88/16, publ: Lex nr 2258062). Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia przesyłki. Przyjęcie dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości, przeczyłoby sensowi potwierdzenia odbioru przesyłki. W każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu lub tylko niektóre z nich, innymi słowy, że odebrał kopertę pustą albo niepełną (zob. postanowienie NSA z 9.07.2014 r., II FSK 2265/12).

Wobec powyższego należało przyjąć, że wymogi prawidłowego doręczenia zostały zachowane. Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takich dokumentów z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - co do zasady - strona może podważać prawdziwość dokumentu przez złożenie stosownych wyjaśnień, ale ocenie podlega wiarygodność takich wyjaśnień (zob. postanowienia NSA: z 26.09.2019 r., I GZ 308/19; z 7.07.2017 r., II GZ 390/17).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie na potwierdzeniu odbioru widnieje informacja, że w skierowanej do skarżącej i prawidłowo doręczonej przesyłce w jednej kopercie znajdowały się wymienione wyżej pisma. W rubryce "Rodzaj przesyłki" zawiera ono informację: "wezw. do us .br. form. sk., poucz. o art., poucz o warunkach wnoszenia pism el, dor. odpisu odp. na sk., wezw. o wpis". Takie skrótowe sformułowania niewątpliwie wskazują, że przesyłka zawierała wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wobec nieusunięcia braków formalnych skargi, o jakich mowa powyżej.

4.2. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.