III FZ 115/23

Dnia 16 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 473/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 marca 2022 r., nr KO.400.577.2021 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 29.12.2022 r. o sygn. I SA/Łd 473/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 31.03.2022 r., nr KO.400.577.2021, wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi.

2.1. Pismem z 20.05.2022 r. skarżąca, zaskarżyła decyzję SKO w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie określenia podatku od nieruchomości za 2021 r.

2.2. Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za spóźnioną i ją odrzucił. W uzasadnieniu wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona w trybie art. 150 § 4 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: o.p.), po dwukrotnym awizowaniu, przy czym pierwsze awizo miało miejsce 5.04.2022 r. Zgodnie z art. 150 § 4 o.p., WSA w Łodzi przyjął, że czternasty dzień (liczony od dnia następnego po pierwszym awizo) na odebranie przesyłki upłynął w dniu 19.04.2022 r. (wtorek). W dniu 19.04.2022 r. doszło zatem do doręczenia zastępczego. Po upływie tego terminu korespondencja podlegała zwrotowi do nadawcy. Przesyłka nie została jednak zwrócona do organu, lecz 20.04.2022 r. wydana skarżącej.

W ocenie WSA w Łodzi, z uwagi na doręczenie zastępcze zaskarżonej decyzji w dniu 19.04.2022 r. termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg 20.04.2022 r. i upłynął z dniem 19.05.2022 r. (czwartek). Tymczasem – jak wskazuje pieczęć nadania placówki pocztowej na kopercie – skarga została wniesiona za pośrednictwem operatora pocztowego 20.05.2022 r., czyli z jednodniowym uchybieniem terminu wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Termin na wniesienie skargi (liczony od dnia 20.04.2022 r.) upływał bowiem 19.05.2022 r., a bez znaczenia dla zachowania terminu do wniesienia skargi była okoliczność faktycznego wydania skarżącej zaskarżonej decyzji w urzędzie pocztowym 20.04.2022 r., gdyż skutki prawne wywołało już doręczenie przedmiotowej decyzji w trybie art. 150 § 4 o.p.

3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym domagała się jego uchylenia i zmiany bądź uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W ocenie skarżącej, organ podatkowy nie zdołał wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że sporna przesyłka zawierająca decyzję SKO w Piotrkowie Trybunalskim z 31.03.2022 r. była prawidłowo awizowana, a jej adresat został powiadomiony w sposób zgodny z prawem.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 i 2 o.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p., operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 o.p.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, o czym stanowi § 3 ww. przepisu.

Stosownie do art. 150 § 4 o.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jak stanowi art. 150a o.p., na wniosek strony doręczenie może być dokonane na wskazany przez nią adres skrzynki pocztowej. W tym przypadku pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23.11.2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 896) składa się w placówce pocztowej tego operatora. Artykuł 150 § 2-4 stosuje się odpowiednio, z tym że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości jego odbioru, umieszcza się w skrytce pocztowej adresata.

Przepisy o doręczeniach pism pełnią dwojaką rolę. Po pierwsze, mają zapewnić sprawne procedowanie przez organ administracji, a w konsekwencji zapobiegać próbom negatywnego wpływania przez strony na przebieg postępowania poprzez utrudnianie go w wyniku nieodebrania pism i próby blokowania jego przebiegu. Po drugie, mają zapewnić stronom postępowania możliwość zapoznania się z pismami, które są do nich kierowane, przede wszystkim przez zagwarantowanie procedury urzeczywistniającej możliwość odebrania i zapoznania się przez stronę z treścią pisma w odpowiednim terminie (zob. wyrok NSA z 14.01.2021 r., II FSK 2330/20). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wszelkie uchybienia przy zastosowaniu trybu doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. powodują jego bezskuteczność.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na konieczność zagwarantowania stronom postępowania administracyjnego prawa do sądu oraz gwarancji rzetelnej procedury, takie podejście znajduje również odzwierciedlenie na gruncie art. 150 o.p., a więc dla uznania czy decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 o.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa/pracownik organu podatkowego lub inna upoważniona osoba zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać. Umieszczone na zwróconej przesyłce adnotacje, czy to na kopercie, czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru opatrzone stosownymi pieczątkami oraz podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w aktach sprawy widnieje informacja, że decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącej w trybie art. 150 o.p. (doręczenie przez awizo w postępowaniu podatkowym). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, na którym wskazano, że decyzja była dwukrotnie awizowana: 5.04.2022 r. oraz 13.04.2022 r., a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, wskazano również miejsce odbioru decyzji - [...]. Na awizo znajdują się również wymagane podpisy i stempel poczty. Spełnione zostały zatem przesłanki do przyjęcia, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, że doszło do jej doręczenia zastępczego w dniu 19.04.2022 r. (art. 150 § 4 o.p.). Od tego dnia rozpoczął bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi do WSA w Łodzi, który upływał w 19.05.2022 r. (art. 53 § 1 p.p.s.a.).

Odebranie decyzji po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z art. 150 o.p. fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. W tym zakresie jej skutki nie przestają wywoływać konsekwencji prawnych późniejszego doręczenia przesyłki. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, na skutek jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 150 o.p.

W świetle powyższego jako prawidłowe ocenić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że wprawdzie przedmiotowa przesyłka została wydana skarżącej 20.04.2022 r., jednakże fakt ten nie uchyla skutków doręczenia wynikających z powołanych wyżej przepisów. Doręczenie pisma w toku postępowania może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez stronę. Przetrzymanie i wydanie przez urząd pocztowy pisma po upływie tego terminu niewątpliwie stanowi uchybienie, jednakże nie modyfikuje zaistniałego już skutku prawnego doręczenia.

4.4. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.

Sędzia NSA Stanisław Bogucki