III FSK 770/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 429/22 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2022 r., nr SKO-4231/155/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r. oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 września 2022 r. w sprawie sygn. akt I SA/Bd 429/22 oddalił skargę M. B. (dalej Strona, Skarżący) na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2022 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Od przedmiotowego wyroku przez Stronę złożona została skarga kasacyjna. Zaskarżonemu wyrokowi Strona skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie, w tym w szczególności:

- art. 2 ust.2, art. 7 ust.1 pkt 4 lit b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy nieruchomości objęte sprawą podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości z uwagi na fakt, iż tereny te stanowią użytki rolne lub lasy;

2) przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji, w tym akceptację naruszeń przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie dokonanych ustaleń;

b) art. 121 § 1 w zw. z art. 122 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.) poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów podatkowych oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji, gdy organ podatkowy przez kilka lat, gdy obowiązek podatkowy nie zmieniał się, nie kwestionował tych ustaleń i podjął - po znacznym upływie czasu - czynności dopiero w 2022 r., zamiast przeprowadzenia postępowania podatkowego wezwał skarżącego do korekty deklaracji, które w jego ocenie pozostają prawidłowe;

c) art. 194 § 3 w zw. z art. 181 o.p. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy obalony został dowód z dokumentu w postaci danych z ewidencji gruntów i budynków poprzez istniejący w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości wpis w jej oznaczeniu w dziale I-O KW nr [...] sposób korzystania: ROLA;

Mając powyższe na uwadze Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Stronie skarżącej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym na zasadzie prawa pomocy według norm przepisanych, albowiem nie zostały one uiszczone ani w całości, ani w części.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik organu, kwestionując zaskarżony wyrok powołał zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Skoro w skardze kasacyjnej zostały sformułowane zarówno zarzuty z art. 174 pkt 1 jak i art. 174 pkt 2 P.p.s.a., to w takiej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozpoznaje najpierw zarzuty drugiego rodzaju (naruszenia przepisów postępowania), ponieważ potwierdzenie ich zasadności może czynić zbędnym lub przynajmniej przedwczesnym rozpatrywanie zarzutów łączących się z ewentualnym naruszeniem prawa materialnego.

Sąd administracyjny dokonuje kontroli ustaleń stanu faktycznego przeprowadzonych przez organy administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego. Zaakceptowane przez Sąd ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie stan faktyczny nie został skutecznie podważony.

Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 145 §1 lit c P.p.s.a. – w pierwszej kolejność wskazać należy, że w ustawie nie ma takiej jednostki redakcyjnej, zapewne autorowi skargi kasacyjnej chodziło o art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie po pierwsze Sąd I instancji oddalając skargę wskazał, że nie stwierdził uchybień, które stanowiłyby podstawę do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Decyzja nie narusza prawa. Z tego też względu skoro Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie miał podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a.

Po drugie wypada wyjaśnić, że naruszenie tego przepisu, będącego tak zwanym przepisem wynikowym, jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Powołanie się w skardze kasacyjnej na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. bez przytoczenia przepisów postępowania podatkowego, których naruszenie nakazywało Sądowi I instancji uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., nie spełnia wymagań podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2030/16, LEX nr 2537280). Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie tych przepisów, powinna wskazywać konkretne przepisy postępowania, którym uchybił organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie Sąd I instancji.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 121 §1 w zw. z art. 122 §1, art. 194 w zw. z art. 181 Ordynacji podatkowej. Powołane przez autora skargi kasacyjnej przepisy nie zostały z kolei powiązane w żaden sposób z przepisami P.p.s.a. Przepisu art. 121 §1, art. 122 §1, art. 194, art. 181 § 1 O.p. nie może naruszyć WSA, gdyż nie stosuje on przepisów O.p. Skarżący władny jest jedynie wykazywać, że przepis ten mógł naruszyć organ podatkowy, czego nie zauważył Sąd pierwszej instancji, kontrolujący zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Prawidłowo postawiony zarzut naruszenia tego przepisu, powinien w takim przypadku zostać powiązany z naruszeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie ustalenia stanu faktycznego zaakceptowane przez Sąd nie zostały skutecznie podważone.

Z tego też względu niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 2 ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.)- dalej u.p.o.l. poprzez ich niezastosowanie.

Z przyjętego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wynika, że sporna nieruchomość – działka o powierzchni 435 m kw. - została opodatkowana podatkiem od nieruchomości. Skarżący jest samoistnym posiadaczem ww. nieruchomości. Z wypisu z rejestru gruntów, według stanu na dzień 12 kwietnia 2022 r. wynika, że działka ta o powierzchni 1.1200 ha, została sklasyfikowana jako: - RV - grunty orne - o powierzchni 1.0765 ha, - B - tereny mieszkaniowe o powierzchni 0,0435 ha.

W odniesieniu do roku 2022 - organ pierwszej instancji wszczął i przeprowadził postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r. Postępowanie to zakończono wydaniem decyzji z dnia 11 maja 2022 r. z której wynika, że na kwotę łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2022 składają się: podatek od nieruchomości od budynku mieszkalnego 40,77 zł (55 m kw); podatek od nieruchomości od gruntów pozostałych 217 zł (za 435 m kw), co razem dało kwotę 258 zł. (w decyzji wymieniono też grunty rolne, od których nie naliczono podatku).

Podatnik kwestionuje naliczenie podatku od nieruchomości od gruntu gdyż w jego ocenie grunt ten podlega zwolnieniu z podatku od nieruchomości z uwagi na to, że jego zdaniem jest to grunt rolny. .

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1-2 u.p.o.l opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają: grunty, budynki lub ich części. W myśl art. 4 ust. 1 podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. W art. 1 a ust. 3 ustawy wskazano natomiast, że przez użyte w ustawie określenia: użytki rolne, lasy, nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oraz grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi - rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., dalej: p.g.k.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji mają charakter wiążący dla wymiaru podatków od nieruchomości i rolnego. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym.

Organ podatkowy przy wymiarze podatków od nieruchomości oraz rolnego związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o położeniu, granicach i powierzchni gruntów oraz rodzaju użytków gruntowych i klasach gleboznawczych gruntów i danych tych nie może samodzielnie korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej I zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Przepis art. 21 ust. 1 p.g.k. wyraźnie stanowi, że podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków.

Dopóki dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków nie zostaną zmienione, organy podatkowe mają obowiązek wyliczania podatku, jak i przyjmowania właściciela gruntu na ich podstawie i nie są władne do kwestionowania, czy korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków.

Za 2022 r., w ślad za zapisami widniejącymi w ewidencji gruntów i budynków, sporne grunty o pow. 435 m kw opodatkowano stosownie do ich klasyfikacji wynikającej z ewidencji. Sklasyfikowane są one jako B - grunty pozostałe – i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Natomiast nie ma znaczenia sposób korzystania z gruntu (za wyjątkiem zajęcia go na działalność gospodarczą).

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit.b u.p.o.l. zwalnia się od podatku budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej.

W toku postępowania podatkowego organ pozyskał dane z ewidencji gruntów i budynków i to one stanowią podstawowy dowód na to, jakiego rodzaju grunty posiada Skarżący. To dane z ewidencji bezpośrednio determinują sposób opodatkowania gruntów Skarżącego. Skoro pow. 435 m kw jest sklasyfikowana jako B – tereny mieszkaniowe, to nie stanowi składnika gospodarstwa rolnego i nie podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym, lecz podatkiem od nieruchomości.

W aktach sprawy znajduje się Informacja z rejestru gruntów z 12 kwietnia 2022 r., w której widnieje zestawienie powierzchni użytków, w świetle którego podatnik ma m.in. 435 m kw gruntów sklasyfikowanych jako "tereny mieszkaniowe" oraz 1.0765 ha sklasyfikowane jako RV. Jak już wcześniej wskazano, ustaleń tych Strona nie podważyła.

Mając na uwadze przyjęty za podstawę orzekania stan faktyczny powołane przepisy art. 2 ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l nie miały w sprawie zastosowania.

Mając powyższe na uwadze skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a należało oddalić.

W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (w rozpatrywanym przypadku przed WSA w Bydgoszczy), w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.).

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Paweł Borszowski |Dominik Gajewski |