III FSK 65/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. S. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 590/21 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 12 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 590/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi M. S. uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 12 maja 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 3 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, którą następnie cofną pismem z 15 lutego 2022 r. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 marca 2022 r., III FSK 65/22, w punkcie pierwszym sentencji umorzył umorzyć postępowanie kasacyjne, a w punkcie drugim orzekł o zwrocie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie ze środków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 344 złote.

Pismem z 16 marca 2022 r. pełnomocnik M. S. wniósł o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje.

Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego podlega oddaleniu.

Zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od zasady, że strona ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, muszą zatem wynikać z przepisów szczególnych. Ze względu na to, że stanowią one odstępstwa od generalnej reguły rządzącej kosztami postępowania, nie mogą też podlegać wykładni rozszerzającej. (zob. M. Niezgódka-Medek, komentarz do art. 199 p.p.s.a. w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021).

Do takich wyjątków od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. należą regulacje zawarte w art. 200–201 oraz art. 203–204 p.p.s.a., dotyczące zwrotu kosztów postępowania między stronami. Mające zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 203-204 p.p.s.a. nie przewidują możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od wnoszącego skargę kasacyjną na rzecz strony przeciwnej, w przypadku umorzenia tego postępowania w związku z cofnięciem skargi kasacyjnej. W postępowaniu kasacyjnym nie ma też zastosowania (wprost ani odpowiednio) art. 201 § 1 p.p.s.a., który pozwala sądowi pierwszej instancji zasądzić od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., tj. zastosowania przez organ tzw. autokontroli.

Jedyny przepis, który mógłby być w tej sprawie rozważany to art. 208 p.p.s.a., który stanowi, że niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207, sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów - w całości lub w części - wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Regulacja ta, w piśmiennictwie określana jako zasada zawinienia, ma zastosowanie przy orzekaniu o zwrocie kosztów zarówno w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, jak i w postępowaniu kasacyjnym, niezależnie od wyniku tych postępowań. Może zostać zastosowana nie tylko w wyroku, ale również w innym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, np. o umorzeniu postępowania lub odrzuceniu skargi (zob. M. Niezgódka-Medek, komentarz do art. 208 p.p.s.a., op. cit.).

W tej sprawie nie zostały jednak spełnione przesłanki, które w świetle art. 208 p.p.s.a. pozwalałyby zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Po pierwsze, nie można w tej sprawie przyjąć, że koszty postępowania kasacyjnego wywołane zostały niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem organu. Organ miał prawo wystąpić ze skargą kasacyjną i miał też prawo cofnąć tę skargę. Cofnięcie skargi kasacyjnej nie wywołało dodatkowych kosztów postępowania. Przeciwnie, zapobiegło ich generowaniu.

Po drugie, w tej sprawie trudno jest mówić o kosztach postępowania kasacyjnego należnych stronie przeciwnej. Należy wskazać, że zgodnie art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) wynika, że adwokatowi przysługują opłaty za takie czynności adwokackie, jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, czy też sam udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit a-c). W uchwale z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a., stanowią także podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. Musi to być jednak odpowiedź na skargę kasacyjną, o której mowa w art. 179 p.p.s.a., a więc wniesiona w terminie jaki zakreślił mu ustawodawca. Nie stanowi natomiast odpowiedzi na skargę kasacyjną w rozumieniu art. 179 p.p.s.a. pismo procesowe strony, wniesione po upływie terminu zakreślonego w tym przepisie (por. wyrok SN z 2 marca 2010 r., II PK 241/09, Lex nr 589976; wyrok NSA z 16 lipca 2008 r., II OSK 859/07, Lex nr 484868; H. Knysiak – Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2010, str. 419).

W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego wniósł pismo zatytułowane "Odpowiedź na skargę kasacyjną" po terminie, o którym mowa w art. 179 p.p.s.a., a jego wniosek o przywrócenie tego terminu został oddalony postanowieniem NSA z 18 lutego 2022 r., sygn. akt III FSK 65/22.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 193 w zw. z art. 151 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek.