III FSK 375/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1030/21 w sprawie ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjna.

Zaskarżonym wyrokiem z 10 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1030/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi S.M. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 11 lutego 2021 r., nr 1401-IEE3.711.2.284.2020.3.JO w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a."

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:

1. art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 3 i § 4 oraz art. 59 § 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." w zw. z art. 13 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało błędnym przyjęciem przez Sąd, że nie doszło do rozpoznania istoty sprawy ze względu na fakt, że treść pism skarżącego, składanych przez niego w toku postępowania wskazuje, że po jego stronie nie istnieje obowiązek, a nie że w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a." w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 i 4 oraz art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie ww. przepisów skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia i brakiem zastosowania art. 151 p.p.s.a. przy ocenie zebranego materiału oraz prawidłowej wykładni art. 59 § 1 pkt 2 i 4 oraz art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a., co skutkować winno było oddaleniem skargi.

Na podstawie art. 176 § 1 i § 2 p.p.s.a. skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu pomimo trafności podniesionych w niej zarzutów.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2678/14 oraz z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3233/21 - publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA; J.P. Tarno, Odrzucenie skargi kasacyjnej, PP 2005, nr 6, str. 33 - 39). Innymi słowy, Sąd kasacyjny może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2016 r., II FSK 272/15 - CBOSA).

Sąd I instancji uchylając zaskarżone postanowienie uznał, że organ egzekucyjny nie rozpoznał istoty sprawy. W ocenie Sądu I instancji z treści pism składanych przez skarżącego w toku postępowania wynika, że po jego stronie nie istnieje obowiązek, a nie że w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jak przyjął organ egzekucyjny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 59 § 4 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek zobowiązanego, wierzyciela lub z urzędu. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić jeżeli zaistnieje co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej trafnie dostrzeżono, że organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne powinien weryfikować, czy może być ono prowadzone i czy nie występują przyczyny niedopuszczalności egzekucji o trwałym charakterze. Skoro więc organ prowadził postępowanie, to jednoznacznym jest, że nie stwierdził przesłanek uzasadniających wydanie postanowienia o jego umorzeniu.

Powyższa uwaga czyni uzasadnionym twierdzenie, że skoro zobowiązany żąda umorzenia postępowania egzekucyjnego to jego obowiązkiem jest wskazanie na jakiej konkretnie przesłance opiera swoje żądanie, zaś rzeczą organu nie jest ocena każdej z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego ale ocena zasadności żądania opartego na skonkretyzowanej przez zobowiązanego przesłance.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu administracji publicznej, który przyjął, że zobowiązany, jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazał wyrażony w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. błąd co do osoby zobowiązanego. W świetle treści pisma stanowiącego żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego przyjęcie, że istotą żądania zobowiązanego było wskazanie, że obowiązek nie istnieje stanowi nadinterpretację. Skoro w treści wniosku zawarto stwierdzenia, że: tytuły wykonawcze (...) zostały wystawione na niewłaściwą osobę. Zaskarżone tytuły dotyczą podatku dochodowego od osób fizycznych, który to podatek powinien być odprowadzony przez podmiot powierzający mi pracę (...). To nie ja byłem zobowiązany do odprowadzana zaliczek na ww. podatek, i to spółka winna spotkać się z odpowiedzialnością w przypadku uchybień w uiszczaniu zaliczek na podatek dochodowy, to organ był uprawniony przyjąć, że przesłanką mająca uzasadniać umorzenie postępowania egzekucyjnego jest błąd co do osoby zobowiązanego.

Nadto, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że jeżeli nawet przyjąć, że w świetle pism wnoszonych przez zobowiązanego w toku postępowania istnieją wątpliwości co do rzeczywistej woli zobowiązanego, to Sąd I instancji powinien wytknąć organowi brak dostatecznego wyjaśnienia wątpliwości co do treści wniesionego żądanie ale nie mógł zastępować zobowiązanego w tym zakresie.

Pomimo trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, albowiem jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji uchylenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z dwóch przyczyn. Obok tej, która została oceniono powyżej Sąd I instancji stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na weryfikację stanowiska organów co do prawidłowości doręczenia skarżącemu upomnienia. Ponieważ kwestia ta stanowi samoistną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś trafność wyrażonej w tym obszarze oceny Sądu I instancji nie została zakwestionowana poprzez adekwatny zarzut skargi kasacyjnej, przyjąć należy, że kierunek rozstrzygnięcia Sądu I instancji jest prawidłowy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną pomimo, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest częściowo nieprawidłowe.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie skarżący organ zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Bogusław Woźniak (spr.) Krzysztof Winiarski Sławomir Presnarowicz