III FSK 3469/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku D. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 971/19 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 971/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe B. S.A. z siedzibą w W. z tytułu podatku akcyzowego za czerwiec 2013 r.

Skarżący złożył następnie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku pełnomocnik reprezentujący skarżącego wskazał, że w wyniku wykonania decyzji organu, skarżący został zobowiązany do uiszczenia zaległego podatku akcyzowego za czerwiec 2013 r. w wysokości 270 405 zł wraz z odsetkami w ramach solidarnej odpowiedzialności ze Spółką. Zdaniem skarżącego, tak wysoka kwota, która miałaby zostać wyegzekwowana, w sposób istotny wpłynie na jego sytuację materialną. Do wniosku Skarżący dołączył zeznania podatkowe za 2019 r. z których wynika, że osiągnął dochód wynoszący 9.134,44 zł, co jednoznacznie potwierdza, że nie jest w stanie nawet częściowo uregulować zobowiązania określonego przez organ. Podkreślił, że organ wykonując decyzję, nie wyegzekwuje całego świadczenia, ale przede wszystkim w znaczący sposób utrudni funkcjonowanie skarżącego, gdyż wyegzekwowanie tak wysokiej kwoty w świetle poziomu dochodów skarżącego naruszy jego bezpieczeństwo finansowe a w konsekwencji doprowadzi do sytuacji, że nie będzie miał on środków na bieżące funkcjonowanie i zaspokajanie podstawowych potrzeb. Skarżący poinformował również, że pozostaje na utrzymaniu małżonki w związku z jego stanem zdrowia i brakiem możliwości samodzielnego utrzymania. Podkreślił również, że niedopuszczalnym w świetle zasad demokratycznego państwa prawa jest taka sytuacja, w której organ podatkowy doprowadza do egzekucji środków wiedząc, że nie dojdzie do zaspokojenia roszczenia, a jedynym efektem podjętych czynności będzie odebranie podatnikowi wszystkich środków pieniężnych, co doprowadzi do jego uzależnienia od skarbu państwa poprzez korzystanie z sytemu zasiłków. Wskazał również, że w podejmowanych czynnościach organy podatkowe powinny mimo wszystko zachowywać umiar i działać rozsądnie, szczególnie w takiej sytuacji jak skarżącego, gdy nie ma on dostatecznych środków na zaspokojenie roszczenia, a decyzja będąca podstawą zobowiązania podatkowego ma tak wątpliwe podstawy prawne. Skarżący wskazał również drugą przesłankę warunkującą zasadność wniosku, tj. trudność odwrócenia skutków. W jego ocenie wyegzekwowanie przez organ zobowiązania spowoduje dla skarżącego odebranie mu wszystkich środków niezbędnych do życia, co i tak nie pozwoli na całkowite zaspokojenie roszczeń organu. Skarżący będzie musiał pozyskiwać środki pieniężne poprzez kolejne pożyczki, w momencie gdy nie będzie w stanie spłacać już tych istniejących, wpadając tym samym w spiralę zadłużenia. Skarżący wskazał również, że oprócz przesłanek merytorycznych spełniona została również przesłanka formalna tj. przedawnienie zobowiązania podatkowego z tytułu solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe.

Skarżący wskazał, że mimo iż wydanie decyzji nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania to jednak jej doręczenie dokonane zostało już po jego upływie tj. w styczniu 2019r. W jego ocenie na gruncie Ordynacji podatkowej na czynność wydania decyzji składa się oprócz wydania również jej doręczenie. W ocenie Skarżącego I instancji została wydania po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, który zdaniem Skarżącego upłynął 31 grudnia 2019r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Uregulowana w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać więc konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd powinien dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Analizowany art. 61 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość wstrzymania wykonania decyzji wyłącznie w sytuacji, w której obiektywnie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności istotnych w sprawie, właśnie z powodu wykonania decyzji może dojść do zaistnienia zdarzeń w nim opisanych. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. to skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie. Przedstawiony powyżej sposób wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10; z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12; z dnia11 października 2012 r., II OZ 877/12; z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12; z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12; z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12; z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12; z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OZ 65/08, z dnia 15 lutego 2008 r., II OZ 110/08; publ. CBOSA). Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został zgromadzony w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10; z dnia 19 lipca 2017 r., I FZ 139/17; publ. CBOSA). Ciężar jednak wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zawsze na skarżącym.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu była prawidłowa. Konieczne jest bowiem choćby wskazanie na okoliczności faktyczne, które w ocenie strony wynikają już z akt sprawy, a także ich powiązanie z przesłankami warunkującymi przyznanie ochrony tymczasowej na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący powinien wobec tego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedstawić taką argumentację, która przekona, iż konsekwencje jej wykonania mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny może jedynie w granicach prezentowanych argumentów wziąć pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały wyraźnie powołane przez skarżącego i wynikają z akt sprawy, lecz nie może w tym zakresie działać z urzędu. Trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest jednak wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 173/14, publ. CBOSA). W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I FZ 15/13, publ. CBOSA).

Zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego podniesione przez Skarżącego we wniosku o wstrzymanie wykonania będą przedmiotem oceny w postępowaniu kasacyjnym i ich ocena na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.