III FSK 321/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 2063/19 w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

1.1. Wyrokiem z 26 października 2021 r., I SA/Gd 2063/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") oddalił skargę B. D. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2019 r., nr [...]w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

1.2. Decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "NUS") z dnia 31 sierpnia 2018 r., określono skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok w wysokości 13.262,00 zł, z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lokalu mieszkalnego w G. W dniu 30 października 2018 r. NUS wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej (obecnie zamieszkałej na terenie Niemiec). Odpis tytułu wykonawczego wraz z wydrukiem zawiadomienia z dnia 8 listopada 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w mBanku S.A. przesłano doręczono skarżącej w dniu 10 grudnia 2018 r. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, NUS w dniu 8 lutego 2019 r. sporządził wniosek o dochodzenie należności pieniężnych, który wraz z jednolitym tytułem wykonawczym skierowano do administracji niemieckiej. Pismem z dnia 9 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącej złożył zarzuty z art. 46 ust. 2 pkt 1 lit. a), lit. b) ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 425 ze zm., dalej: "u.w.p."). Zdaniem strony tytuł ten zawierał błędne dane osobowe podmiotu oraz wysokość należności. NUS w dniu 27 maja 2019 r. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania o dochodzenie należności na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego. W wyniku rozpoznania zarzutów w spawie jednolitego tytułu wykonawczego, postanowieniem z dnia 17.06.2019 r. organ egzekucyjny odmówił uznania zarzutów. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, NUS zaskarżonym postanowieniem trafnie rozstrzygnął w kwestii zgłoszonych zarzutów.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów ustawy o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych, Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także Konstytucji RP. W pierwszej kolejności, Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżąca zawarła w skardze szereg zarzutów, z których większość nie mieści się w tak zakreślonych granicach sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie NUS, wydane zostały zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, a zarzuty określenia podmiotu i określenia wysokości należności pieniężnych niezgodnie z treścią pierwotnego tytułu wykonawczego, na dzień wystawienia jednolitego tytułu wykonawczego, okazały się nieuzasadnione. Analizując treść danych zawartych w dokumentach, należało stwierdzić, że nie ma żadnej wątpliwości, że zobowiązaną jest ta sama osoba, tj. skarżąca. Natomiast podanie w jednolitym tytule wykonawczym więcej danych identyfikujących osobę (niż w pierwotnym tytule wykonawczym sporządzonym zgodnie z wymogami art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) nie stanowi naruszenia prawa i podstawy do uznania zasadności zarzutu z art. 46 ust. 2 pkt 1 lit. a) u.w.p. Organ prawidłowo wyjaśnił również, że w obu dokumentach kwota należności głównej - 13.262,00 zł jest tożsama i odpowiada wysokości zobowiązania podatkowego określonego decyzją NUS z dnia 31 sierpnia 2018 r.

1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

2.1. Od powyższego wyroku strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania, których to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi na postanowienie organu tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2019 roku nr [...] zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu administracyjnego.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Skarga kasacyjna nie była zasadna.

3.2. Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

3.3. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., jak już wskazywano, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego, bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por. wyrok NSA z 26 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2946/18, CBOSA). Natomiast w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 682/18, CBOSA). Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie powołał się na wystąpienie którejkolwiek z powyższych sytuacji. Nie wykazał również, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższych przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu. Nie przeprowadził zresztą w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skupiono się jedynie na fakcie, że Sąd pierwszej instancji nie jest związany zarzutami skargi i powinien był zbadać, czy jednolity tytuł wykonawczy skutecznie funkcjonuje w obrocie prawnym, jednakże nie przedstawiono żadnych rzetelnych argumentów mających na celu uprawdopodobnienie zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a.

3.4. Natomiast zgodnie z art. 46 u.w.p., podmiot może wnieść zarzuty w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do dochodzenia należności pieniężnych w państwie członkowskim, a podstawą tych zarzutu może być: niezgodne z treścią pierwotnego tytułu wykonawczego, na dzień wystawienia jednolitego tytułu wykonawczego, określenie: podmiotu, rodzaju oraz wysokości należności pieniężnych, okresu, którego dotyczą należności pieniężne lub określenie w jednolitym tytule wykonawczym wysokości należności pieniężnych, o których mowa w art. 42 ust. 2 u.w.p., niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia właściwego organu albo bezpośrednio z przepisu prawa. Słusznie Sąd pierwszej instancji w swoim uzasadnieniu zauważył, że przepis art. 46 ust 2 u.w.p. przyjmuje ogólną zasadę, że zarzuty można wnieść tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w tym artykule. Okoliczności przedstawiane w przedmiotowej sprawie nie mieszczą się w katalogu podstaw wniesienia zarzutów w sprawie jednolitego tytułu wykonawczego, wskazanych enumeratywnie w przywołanym wyżej art. 46 u.w.p. W konsekwencji należy uznać, wbrew argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał zarzuty skarżącej za niedopuszczalne, które nie podlegały rozpoznaniu merytorycznemu.

3.5. Chybione jest także wskazywanie na naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm. - dalej "p.u.s.a.") – które autor skargi kasacyjnej mylnie wskazał jako naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, zaś kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Przyjmuje się w orzecznictwie, że przepis ten mógłby stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę, dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności. Przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a pełnomocnik skarżącej nie wskazał w skardze kasacyjnej, jakie to inne kryteria kontroli (np. celowość, rzetelność, gospodarność), zamiast kryterium legalności, stosował WSA w niniejszej sprawie. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją WSA nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Przepis ten wyznacza jedynie ramy kontroli sądowej, nie określa natomiast zasad postępowania sądowoadministracyjnego, albowiem te zawarte są w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To czy ocena legalności zaskarżonego postanowienia była prawidłowa, czy też błędna, nie może być bowiem utożsamiane z naruszeniem tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 października 2015 r., II GSK 2991/14, publik. CBOSA). W konsekwencji należy uznać, że zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. były bezpodstawne.

3.6. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Paweł Dąbek Wojciech Stachurski Anna Dalkowska