III FSK 3191/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 108/20 w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Z. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 108/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 13 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a"

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł Z. K. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) i § 3 P.p.s.a oraz art. 151 P.p.s.a. a contrario w zw. z art. 15 § 1, 1a i 1b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1324 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", art. 33 § 2 pkt. 4 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt. 7 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji zarzutu skargi Z. K. o braku upomnienia poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji, w sytuacji gdy w/w postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec skarżącego Z. K. mimo braku uprzedniego upomnienia, jakie organ egzekucyjny na podstawie art. 15 § 1, 1a i 1b u.p.e.a. zobligowany był przesłać skarżącemu przed wszczęciem wobec niego w/w postępowania egzekucyjnego oraz błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, że w/w kwestia, z powodu braku podniesienia tej okoliczności w zarzucie skarżącego złożonego w trybie art. 33 u.p.e.a., nie mogła być badana przez organy w ramach rozpoznawania w/w zarzutu, to jednakże powinna być wzięta pod uwagę przez sąd administracyjny w ramach kontroli legalności działalności administracji publicznej na zasadzie art. 3 § 1 P.p.s.a. oraz art. 134 § 1 P.p.s.a., co w konsekwencji prowadziło do błędnego rozstrzygnięcia Sądu I instancji w postaci oddalenia skargi, podczas gdy skarga ta powinna zostać uwzględniona w całości, a zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. uchylone i postępowanie egzekucyjne umorzone;

2. art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. art. 151 P.p.s.a. a contrario w zw. z art. 33 § 2 pkt. 1 u.p.e.a., art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a.), art 75 K.p.a. i 77 K.p.a. oraz § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonii i telewizyjnych (Dz. U. 1993 r, poz. 70, nr 338) poprzez błędne przyjęcie, że istnieje obowiązek skarżącego Z. K. w zapłacie opłaty abonamentowej RTV za okres styczeń 2014 r. -wrzesień 2018 r., podczas gdy skarżący wyrejestrował w/w odbiorniki pod koniec lat 90, zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonii i telewizyjnych, a z uwagi na brak jakiegokolwiek obowiązku prawnego do przechowywania związanej z tym faktem dokumentacji przez okres 30 lat, nie posiada obecnie dowodu wyrejestrowania w/w odbiornika, a dodatkowo skarżący Z. K., wobec niepodejmowania przez wierzyciela żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu opłat abonamentowych od końca lat 90, był uprawniony do przekonania o braku tego obowiązku, wobec czego to wierzyciel winien wykazać istnienie tego obowiązku, co też powinno być przedmiotem postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd lub organ administracji publicznej zgodnie z art. 7, 75 i 77 K.p.a.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 188 P.p.s.a. poprzez uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 13 grudnia 2019 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. oraz uchylenie w całości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego G. z 29 października 2019 r. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutu skarżącego Z. K. złożonego w trybie art. 33 u.p.e.a. i w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. ze względu na brak upomnienia poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego (art. 15 u.p.e.a.);

2. zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. i art. 182 § 2 P.p.s.a., skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, stosownie do wniosku strony skarżącej i przy braku sprzeciwu organu administracji publicznej, zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zatem podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 176 P.p.s.a.). Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu I instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W tym zakresie sąd odwoławczy ma obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Nie jest natomiast dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślanie. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1157/18, dostępny, podobnie jak pozostałe orzeczenia sadów administracyjnych przywołane w ramach niniejszego uzasadnienia: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. a contrario w zw. z art. 33 § 2 pkt. 1 u.p.e.a., art. 7, art 75 i 77 K.p.a. oraz § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonii i telewizyjnych poprzez błędne przyjęcie, że istnieje obowiązek skarżącego w zapłacie opłaty abonamentowej RTV za okres styczeń 2014 r.- wrzesień 2018 r.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 75 K.p.a. (§ 1) jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny; (§ 2) Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio. Według art. 77 K.p.a. (§ 1) organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (§ 2) organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu; (§ 3) organ przeprowadzający postępowanie na wezwanie organu właściwego do załatwienia sprawy (art. 52) może z urzędu lub na wniosek strony przesłuchać również nowych świadków i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania; (§ 4) fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie.

Należy podkreślić, co stanowi o wadliwości konstrukcji skargi kasacyjnej, że strona skarżąca wbrew ustawowo określonemu obowiązkowi nie wskazała, która konkretnie jednostka redakcyjna (norma) określona w przepisach art. 75 i art. 77 K.p.a została naruszona. Istotniejsze jest jednak, że uzasadnienie skargi kasacyjnej w żaden sposób nie określa i nie precyzuje na czym konkretnie miałoby polegać uchybienie Sądu I instancji przy ocenie zaskarżonego aktu administracyjnego w powiązaniu ze wskazanymi wyżej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie wskazano chociażby jakich dowodów organ nie dopuścił rozstrzygając sprawę, a które to dowody mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Nie wyjaśniono także na czym miałoby polegać naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji odniósł się i ocenił zgromadzony przez organ w sprawie materiał dowodowy, przyjmując, że jest on dostatecznie wystarczający dla przyjęcia, że na skarżącym ciążył, we wskazanym okresie, obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych. Przy czym, co należy podkreślić ustalenie to opierało się na wskazaniu szeregu okoliczności (dowodów), których ocena wiarygodności przyjęta przez wierzyciela została zaakceptowana przez Sąd I instancji, i które stanowiły podstawę przyjętego stanu faktycznego. Argumentacja skargi kasacyjnej naprowadza, że strona nie tyle kwestionuje zupełność zgromadzonego materiału dowodowego i jego pełne rozpatrzenia, ale jego ocenę. Ocena materiału dowodowego dokonywane jest na podstawie art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Tymczasem w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie został podniesiony, sformułowany i odpowiednio uzasadniony. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny kwestii tej nie może badać.

Zatem, skoro w skardze kasacyjnej skutecznie nie zakwestionowano przyjętego przez organy administracji publicznej i zaaprobowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, przejawiającego się stwierdzeniem, że strona nie złożyła zawiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika, to niezasadny jest zarzutu naruszenia § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych. Zasadnym bowiem jest twierdzenie, że strona nie powiadomiła urzędu pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika. W konsekwencji należy się zgodzić z oceną Sądu I instancji, który uznał za prawidłowe stanowisko organu administracji publicznej, że nietrafny jest zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., że dochodzony obowiązek nie istnieje. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąc, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

Odnośnie zarzutu opisanego w pkt 1 skargi kasacyjnej, polegającego na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji braku upomnienia poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyrażone w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji oraz stanowisko organu administracji publicznej przedstawione w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Powtarzając za organem administracji publicznej należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany zostaje pouczony o przysługującym mu prawie do wniesienia, w przypadku zaistnienia przyczyn enumeratywnie wyliczonych przez ustawodawcę w treści w art. 33 u.p.e.a., zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Pouczenie to zawarte jest w odpisie tytułu wykonawczego, który został doręczony skarżącemu. Prawo do wniesienia zarzutów służy stronie zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w terminie 7 dni, licząc od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W związku z tym zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym, zarzuty zgłoszone po upływie 7 dniowego terminu są spóźnione i w związku z powyższym nie mogą być one rozpatrzone (m. in. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 368/2010, wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 843/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 898/11, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 2103/09).

Wobec powyższego Sąd I instancji zasadnie przyjął, akceptując ustalenia dokonane w postępowaniu przez organ egzekucyjny, że zarzut braku doręczenia upomnienia został wniesiony po upływie terminu i jako taki nie mógł być przedmiotem rozpoznania i oceny.

Ewentualny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi odrębną sprawę administracyjną i ze względu na treść art. 134 § 1 P.p.s.a. nie może być przedmiotem oceny w ramach niniejszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.

Bogusław Woźniak (spr.) Sławomir Presnarowicz Stanisław Bogucki