III FSK 2137/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 702/19 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w G. na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia 29 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych na 2019 r. oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 702/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w G. (dalej: "Prokurator") stwierdził nieważność w całości uchwały Rady Miejskiej w W. (dalej: "Rada Miejska") z [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych na rok 2019. Powyższy wyrok oraz pozostałe powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego, wyroku Rada Miejska zaskarżyła go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1461, ze zm. - dalej "ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych"), bowiem WSA bezpodstawnie uznał, że w uchwale Rady Miejskiej z [...] r. nadano wsteczną moc obowiązywania oraz błędnie stwierdzono, że powyższa uchwała, która weszła w życie z dniem 15 stycznia 2019 r., obowiązuje od 1 stycznia 2019 r., co narusza zakaz retroaktywności prawa, zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa, przy jednoczesnym pogorszeniu sytuacji podatnika.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Prokurator wniósł o jej oddalenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z poźn. zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 30 września 2021 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej.

Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznał zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W myśl natomiast art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

W rozpatrywanej sprawie należy przypomnieć, że w § 3 opisanej na wstępie uchwały Nr [...], Rada Miejska postanowiła, iż wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], nie wcześniej jednak niż z dniem 1 stycznia 2019 r. Uchwała ta, dotycząca podatku o charakterze rocznym, została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] dnia 31 grudnia 2018 r., co oznacza, że weszła ona w życie po rozpoczęciu roku podatkowego, którego dotyczy, albowiem po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, to jest z dniem 15 stycznia 2019 r. W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że naruszenie w zaskarżonej uchwale zasad prawidłowej legislacji, zakazu niedziałania prawa wstecz, zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa, przy jednoczesnym pogorszeniu sytuacji podatników z uwagi na podwyższenie stawek w podatku od środków transportowych, bez stosownego uzasadnienia, stanowi istotne naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych dopuszcza nadanie aktowi normatywnemu "mocy wstecznej", ale tylko "jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie". Wsteczna moc prawa może dotyczyć ewentualnie tylko przyznania praw. Z całą stanowczością natomiast należy wykluczyć możliwość zastosowania tej normy do nakładania obowiązków (zob. wyrok NSA z 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1272/09). Ponadto należy stwierdzić, że wykazywanie w skardze kasacyjnej, iż odpowiedzialność za opóźnienie w ogłoszeniu aktu (omawianej uchwały) leżała wyłącznie po stronie organu wydającego dziennik urzędowy, nie ma wpływu na wynik rozpatrzonej sprawy. Na organie uchwałodawczym ciąży obowiązek odpowiednio wczesnego, poprawnego uchwalenia stosownego aktu prawa miejscowego (bez braków) i przekazania go do organu wydającego dziennik urzędowy, w celu ogłoszenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz Tomasz Zborzyński