III FSK 1513/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2676/22 w sprawie ze skargi P.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 października 2022 r. nr 1401-IEE1.711.1.225.2022.6.MK w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od P.Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 463 (słownie: czterysta sześćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2676/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P.Z. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 5 października 2022 r., nr 1401-IEE1.711.1.225.2022.6.MK w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 239 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a."

Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 8 czerwca 2021 r. o wskazanych numerach wszczął postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku P.Z. Celem realizacji tych należności Naczelnik Urzędu Skarbowego wystosował zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Bank poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia ze względu na częściowy brak środków, wobec czego zawiadomieniem z 17 czerwca 2021 r., zajęcie to zostało uchylone.

Pomimo tego skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, które Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił postanowieniem z 12 października 2021 r. W dniu 13 maja 2022 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane: "Wniosek o korektę odsetek za zwłokę". Po wezwaniu skarżącego do sprecyzowania zakresu żądania, zawartego w podaniu z 13 maja 2022 r. w piśmie z 31 maja 2022 r. skarżący poinformował organ egzekucyjny, że jego wniosek stanowi skargę na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych.

Organ egzekucyjny zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wyznaczając jednocześnie termin 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W odpowiedzi skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 12 października 2021 r., nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego wniesienia.

Postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny stwierdził uchybienie terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego do złożenia skargi na czynność egzekucyjną.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z 5 października 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Wyjaśnił, że zawiadomienie z 11 czerwca 2021 r. zawierało pouczenie o sposobie i terminie złożenia skargi na czynność egzekucyjną, a doręczono je skarżącemu 16 czerwca 2021 r. w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 2000 ze zm.) – dalej jako: "K.p.a." Bieg siedmiodniowego terminu do złożenia skargi na tę czynność egzekucyjną, rozpoczął się w ocenie organu w dniu 17 czerwca 2021 r. i upłynął w dniu 23 czerwca 2021 r. Tymczasem skargę skarżący wniósł za pośrednictwem ePUAP 13 maja 2022 r., jednocześnie – jak odnotował DIAS – akta niniejszej sprawy nie potwierdzają, aby skorzystał on z instytucji przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 K.p.a.

DIAS zauważył też, że Naczelnik US wypełniając obowiązek wynikający z art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1848 ze zm., dalej jako u.s.r.c.), zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu, wyznaczając jednocześnie termin 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jednak skarżący takiego wniosku nie złożył.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w zażaleniu DIAS przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu złożony przez Skarżącego w dniu 13 lipca 2022 r., dotyczy innej sprawy, a mianowicie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 12 października 2021 r. nr [...], [...].

W skardze wywiedzionej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez nieustalenie rzeczywistej intencji strony i pominięcie przez organ części wnoszonych w sprawie dokumentów, pominięcie przez organ faktu, że o charakterze wniesionego przez stronę pisma decyduje nie jego nazwa a jego treść co doprowadziło do niewyjaśnienia sprawy w stopniu wystarczającym do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia,

2) art. 15zzs ust. 1 u.s.r.c. poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż na gruncie przedmiotowej sprawy doszło do uchybienia terminu, w sytuacji gdy pierwotne pismo zostało złożone w czasie epidemii COVID-19 tj. 13 maja 2022 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie.

Sąd I instancji stwierdził, że nie ma wątpliwości, że zaskarżoną czynnością egzekucyjną było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego w S.K.O.K. im. F. dokonane zawiadomieniem nr [...] z 11 czerwca 2021 r. Zawiadomienie to zostało doręczone do S.K.O.K. w dniu 11 czerwca 2021 r., z kolei skarżącemu doręczono je 16 czerwca 2021 r. w trybie art. 43 K.p.a. Skoro zaś zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", skargę na czynność egzekucyjną wnosi się nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, to należy przyjąć, że właśnie od dnia 16 czerwca 2021 r. rozpoczął bieg siedmiodniowy termin na złożenie takiej skargi.

W dalszej kolejności Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowe jest ustalenie, że skargę wyrażoną w piśmie z 13 maja 2022 r. na czynność egzekucyjną z 11 czerwca 2021 r., o której zawiadomiono skarżącego w dniu 16 czerwca 2021 r., wniesiono z uchybieniem siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 54 § 4 u.p.e.a.

Sąd I instancji nie zgodził się natomiast z organami obu instancji, że w takiej sytuacji należało w drodze postanowienia stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. W ocenie Sądu należało ją bowiem oddalić na podstawie art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. Sąd I instancji wyjaśnił, że skoro art. 54 § 4 u.p.e.a. reguluje kwestię oddalenia skargi, bez precyzowania przyczyn, to w każdym przypadku niemożności jej uwzględnienia skarga powinna być oddalona (por.: wyrok o sygn. akt II FSK 2291/16).

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 § 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz postanowienia poprzedzającego to postanowienie w związku z błędnym uznaniem, że organ egzekucyjny zobowiązany był oddalić skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną w związku z przekroczeniem terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi powoduje, że organ egzekucyjny nie miał prawnej możliwości dokonywania jakiejkolwiek merytorycznej oceny środka zaskarżenia, wniesionego w oparciu o art. 54 § 1 u.p.e.a., a w konsekwencji art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 17 § 1c w zw. z art. 54 § 1 i § 3 u.p.e.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz postanowienia go poprzedzającego, pomimo że organ egzekucyjny był zobowiązany do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, ponieważ dodany ustawą z dnia 6 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) w art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji § 1c, porządkuje i ujednolica sposób postępowania organów egzekucyjnych, w przypadku gdy skarga, wniosek lub inne podanie składane na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostanie wniesione po terminie przewidzianym na jego wniesienie, obliguje organ egzekucyjny do stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia;

W związku z powyższymi naruszeniami Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł:

- na podstawie art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 5 października 2022 r. w razie uznania sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, względnie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

- na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a., art. 205 § 2 P.p.s.a. o zasądzenie na rzecz organu od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, zatem wyrok Sądu I instancji podlega uchyleniu.

Sąd I instancji zaaprobował ustalenie organów administracji publicznej, że skargę wyrażoną w piśmie z 13 maja 2022 r. na czynność egzekucyjną z 11 czerwca 2021 r., o której zawiadomiono skarżącego w dniu 16 czerwca 2021 r., wniesiono z uchybieniem siedmiodniowego terminu z art. 54 § 4 u.p.e.a. Sąd I instancji zakwestionował jednak przyjętą przez organy administracji publicznej formę procesową rozstrzygnięcia. Sąd I instancji stwierdził, że postanowienie w sprawie powinno zostać wydane na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. i organ powinien oddalić skargę.

Trzeba wobec powyższego zauważyć, że na mocy art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) w art. 17 po § 1b dodano § 1c w brzmieniu: "§ 1c. Organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Na postanowienie przysługuje zażalenie."

Na mocy art. 29 ww. ustawy ustawa weszła w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkami dla sprawy nieistotnymi. Przepis art. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej wszedł zatem w życie z dniem 30 lipca 2020 r. W związku z powyższym prawidłowo organ orzekł, w niekwestionowanym stanie faktycznym, na podstawie art. 17 § 1c u.p.e.a. o uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powyższe ustalenie stanowi o zasadności zarzutów sformułowanych w pkt 1 i w pkt 2 skargi kasacyjnej.

Na marginesie można dodać, że kwestia formy rozstrzygnięcia w analogicznych stanach faktycznych wywoływała wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych czego przykładem jest powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II FSK 2291/16. Niemniej ze względu na wskazaną wyżej zmianę przepisów kwestia ta nie może już budzić wątpliwości

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając fakt, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.

Stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Mirella Łent Sławomir Presnarowicz Bogusław Woźniak