III FSK 1482/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2876/21 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 września 2021 r. nr 1401-IEE2.711.8.2.2021.2.MS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 10 sierpnia 2022r. sygn. akt III SA/Wa 2876/21 oddalił skargę O. S.A. z siedzibą w W. (Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z 4 września 2021 r., w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] z dnia 15 grudnia 2014 r. wystawionych przez Wójta Gminy [...], którymi wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2009 r.

Pismem z 11 stycznia 2021 r. pełnomocnik Strony złożył do Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem DIAS z dnia 19 czerwca 2017 r. o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione. Jako podstawę złożonego wniosku Strona wskazała wyrok z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1827/19, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) w Warszawie z dnia 4 czerwca 2019 r., a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 15 grudnia 2014 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2021 r. DIAS odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia DIAS w Warszawie z dnia 19 czerwca 2017 r. Następnie DIAS, po ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, postanowieniem z dnia 4 września 2021 r. stwierdził, że nie znalazł przyczyn, dla których konieczne byłoby uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia ww. postanowienia.

Sąd I instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż mimo uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego w obrocie prawnym pozostaje postanowienie z 20 marca 2017 r. (będące stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów), które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Skoro nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego postanowienie z 20 marca 2017 r., które to postanowienie stanowiło podstawę (związanie oceną wierzyciela zawartą w ww. postanowieniu z 20 marca 2017 r.), w oparciu o którą zostało wydane postanowienie ostateczne Dyrektora z 19 czerwca 2017 r. będące przedmiotem wniosku Skarżącego, to stwierdzić należy, że nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.). Postanowienie Dyrektora z 19 czerwca 2017 r. (i je poprzedzające 13 kwietnia 2017 r.) zostały wydane w oparciu o postanowienie z 20 marca 2017 r. i to postanowienie nie zostało uchylone ani nie zostało zmienione, jak tego wymaga art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 126 k.p.a., a co za tym idzie w sprawie nie występuje podstawa wznowienia określona w tym przepisie.

Dlatego też Sąd I instancji ocenił, iż wobec niestwierdzenia występowania w sprawie podstawy wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 126 k.p.a., zasadnie w postanowieniu z 30 czerwca 2021 r. odmówiono uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora z 19 czerwca 2017 r., a następnie zaskarżonym postanowieniem z 4 września 2021 r. utrzymano w mocy postanowienie z 30 czerwca 2021 r.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniósł pełnomocnik Spółki, zaskarżając go w całości na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie brak było podstaw do utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 czerwca 2021 r., odmawiającego uchylenia ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 19 czerwca 2017 r., w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2019 r., a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 15 grudnia 2014 r., oraz umorzył postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009, co w konsekwencji oznacza, iż egzekucja nie miała uzasadnionych podstaw prawnych.

W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi.

Na wstępie wskazać należy, że o skuteczności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu, który został oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art.176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W kwestii naruszenia art. 151 p.p.s.a., należy zauważyć, iż nie można czynić Sądowi tego rodzaju zarzutu, gdyż jego zastosowanie uwarunkowane było jedynie oceną prawną, którą wyraził Sąd I instancji – do czego był uprawniony i zobowiązany, orzekając w sprawie. Przepis art. 151 p.p.s.a. zawiera normę wynikową. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzut naruszenia ww. norm nie jest trafny. W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a. Zastosowanie przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. jest rezultatem uznania, że organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. nie ma więc charakteru samoistnego, zawsze bowiem pozostaje w związku z naruszeniem przepisów, które sąd zastosował jako wzorzec kontroli zaskarżonego aktu.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kluczowe z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy staje się ustalenie prawidłowej interpretacji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W analizowanym przepisie prawa wskazuje się na konieczność wykazania istnienia związku przyczynowego między decyzją organu, a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. O istnieniu związku przyczynowego, o którym mowa w analizowanym przepisie prawa, możemy mówić wtedy, gdy jedna decyzja jest związana inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Celem tej przesłanki wznowienia postępowania jest usunięcie sprzeczności między decyzjami oraz między decyzjami ostatecznymi, a orzeczeniami sądów, które następnie zostaną uchylone lub zmienione.

W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego przyjmuje się, że w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. chodzi o decyzje związane, czyli takie, które muszą ze sobą współistnieć w takim sensie, że jedna jest efektem drugiej, a jej brak w obrocie czyni drugą zbędną czy wręcz wadliwą. Podkreśla się, że w przepisie tym chodzi o ścisły, istotny związek przyczynowy (por. wyrok NSA z 29.01.2021 r., sygn. akt II OSK 2049/20, publik. CBOS).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż postanowienie, którego uchylenia domaga się Skarżąca, wydane zostało w oparciu o orzeczenie ostateczne z 20 marca 2017 r., będące stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Natomiast uchylenie decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie daje podstawy do uchylenia ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, gdyż jak wskazano, wydane zostało w oparciu o funkcjonujące nadal w obrocie prawnym, ostateczne stanowisko wierzyciela.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Podnosząc ten zarzut skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła, na czym polegał błąd rozumienia wskazanego przepisu i jak należałoby ten przepis rozumieć prawidłowo.

Prawidłowo sąd I instancji stwierdził, że aby mogło dojść do zastosowania wskazanej w skardze przesłanki wznowienia musiałoby dojść do uchylenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, a z taką sytuacją nie mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Sędzia NSA Dominik Gajewski Sędzia NSA Jolanta Sokołowska Sędzia NSA Bogusław Woźniak