III FSK 1243/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Adrian Wierzchowski, , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O.S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 745/22 w sprawie ze skargi O.S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2017 r., nr 1401-IEE-3.711.1.25.2017/ŁS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 16 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 745/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę O.S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS") z 7 kwietnia 2017 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca żądając przeprowadzenia rozprawy, zaskarżyła go w całości wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 190 p.p.s.a., przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia WSA w zakresie istnienia obowiązku wydania przez Wójta Gminy K. decyzji w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu, o czym mowa w art. 210 § 1 pkt 8 w związku z art. 144 § 5 w związku z art. 144a § 1 pkt 2 i § 1b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej jako: "o.p."), w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.;

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej jako: "u.p.e.a.") w zw. z art. 190 p.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, powielonemu następnie przez DIAS i WSA - zgłoszony przez Skarżącą zarzut obowiązku nieistniejącego, jak również obowiązku niewymagalnego był uzasadniony, gdyż decyzja, która stanowiła podstawę egzekucji, jak też postanowienie o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, nie zostały doręczone, gdyż zaniechano jedynego skutecznego sposobu doręczenia w tej sprawie, tj. trybu określonego w art. 152a o.p.

DIAS nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a. WSA w sposób pełny wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie istnienia obowiązku wydania przez Wójta Gminy Korycin decyzji w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu, o czym mowa w art. 210 § 1 pkt 8 w związku z art. 144 § 5 w związku z art. 144a § 1 pkt 2 i § 1b o.p., w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazywał, że do doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735, dalej: "k.p.a."). Odpowiednikiem art. 152a o.p. na gruncie k.p.a. jest art. 39(1). W myśl ogólnej zasady wyrażonej w art. 144 o.p. (art. 39 k.p.a.), jest to, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W niniejszej sprawie decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe oraz postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, doręczone zostało pełnomocnikowi spółki drogą tradycyjną – pocztą (k. 2 akt administracyjnych). Organ nie doręczał spółce korespondencji drogą elektroniczną, bowiem Skarżąca nie założyła – wbrew informacji podanej przez organ podatkowy – tzw. skrzynki ESP na ePUAP, co uniemożliwiło organowi doręczenie decyzji oraz postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, drogą elektroniczną w formie e-dokumentu, podpisanego przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu, na podany przez pełnomocnika adres mailowy, ponieważ nie można było otrzymać poświadczenia odbioru decyzji. Organ podatkowy w przedmiotowej sprawie był zmuszony zatem dokonać doręczenia Spółce pocztą tradycyjną, bowiem nie miał możliwości - z przyczyn leżących po stronie Skarżącej – aby doręczyć decyzję i postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, drogą elektroniczną. W tych okolicznościach doręczenie decyzji i postanowienia drogą tradycyjną było prawidłowe a zatem prawnie skuteczne. Rację ma WSA podkreślając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przepis art. 144 § 2 o.p. ustanawia zasadę, że jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą, to jednak w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pismo można doręczyć w sposób określony w § 1 pkt 1 art. 144 o.p., a więc w sposób "tradycyjny", tj. za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 17 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 450/17 wywiódł, że "(...) W ocenie NSA doręczenie przez organ podatkowy za pośrednictwem operatora pocztowego decyzji, mimo złożenia przez spółkę wniosku o doręczanie jej korespondencji w drodze elektronicznej, stanowi naruszenie art. 144a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jednakże powyższe naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skarżąca nie została pozbawiona możliwości podjęcia działań w celu zrealizowania przysługującego jej prawa do obrony zajętego stanowiska, czemu dała wyraz w złożonym odwołaniu, po uprzednim otrzymaniu decyzji w formie tradycyjnej – drogą papierową za pośrednictwem operatora pocztowego". Jak słusznie podkreślał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pogląd ten koresponduje także z wywodem NSA wyrażonym w wyroku z 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 3608/15, w którym podkreślono, że "(...) Doręczenie decyzji do rąk adresata w formie papierowej, pomimo wniosku o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, które nie prowadzi do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy."

W tym stanie rzeczy za chybiony należy także uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi. Zarówno decyzja, która stanowiła podstawę egzekucji, jak też postanowienie o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, zostały skutecznie prawnie doręczone, pomimo nie zastosowania trybu określonego w art. 152a o.p.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Mirella Łent Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz (spr.)