Uchwała SN z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89 - jak powołują ją inne sądy

„… w czasie trwania wspólności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1979 r. III CRN 137/79, OSNCP 1980, nr 2, poz. 33 oraz uzasadnienia: uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r. III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4, poz. 60 i postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r. III CZP 41/94, Biul.”

„Najwyższego z dnia 15 grudnia 1969 r., III CZP 12/69, OSNCP 1970, nr 3, poz. 39, uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1974 r., III CZP 58/74, OSNCP 1975, nr 6, poz. 90, z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990, nr 4-5, poz. 60, i z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, „Biuletyn SN” 1994, nr 5, poz. 22, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1974 r., III CRN 384/73, nie publ., z dnia 4 …”

„Podziałem powinien być objęty każdy składnik, który należał do tego majątku w chwili ustania ustawowej wspólności i istnieje nadal w momencie dokonywania podziału (podobnie Sąd Najwyższy w: uchwale z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, poz. 60, postanowieniu z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, nie publ. oraz w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2013 r., II CSK 349/12, nie publ.).”

„… należących do majątku wspólnego w chwili ustania wspólności i istniejących w chwili dokonywania działu, według ich wartości w momencie orzekania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, poz. 60 i postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2007 r., IV CSK 139/07, niepubl., z dnia 28 stycznia 2015 r., II CSK 322/14, niepubl., oraz z dnia 26 stycznia 2017 r., I …”

„… w czasie orzekania o podziale (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1979 r., III CRN 137/79, OSNCP 1980, nr 2, poz. 33, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4 – 5, poz. 60 oraz uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, Biul.”

„Małżonek poszkodowany może mieć w takim wypadku pierwszeństwo w domaganiu się przyznania mu ściśle określonych składników majątkowych (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 roku, III CZP 52/89, OSNC 1990, nr 4-5, poz. 60).”

„… o podziale może natomiast powodować różne implikacje dla postępowania działowego w zależności od tego czy było ono przez tego małżonka zawinione (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, poz. 60 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, nie publ.).”

„… 2009/20/1123-1125 zob. też uzasadnienie uchwały z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990/4-5/60).”

„… 2012 r., II CSK 259/12, OSNC 2013, nr 7-8, poz. 92, oraz z dnia 23 września 1997 r., I CKN 530/97, nie publ. Jeżeli zaś chodzi o kryteria wymienione w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, (OSNCPiUS 1990, nr 4-5, poz. 60), to sąd orzekający w sprawie przyjął w ustaleniach faktycznych, że do pogorszenia stanu rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego przyczynili się oboje małżonkowie, …”

„… podziałem składników majątku wspólnego, które należały do tego majątku w chwili ustania wspólności i istnieją nadal w momencie dokonywania podziału (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, p. 60 i postanowienie z 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, Lex nr 9107).”

„… do zasady, istnieje w chwili ustania wspólności ustawowej albo otwarcia spadku oraz istnieje w chwili wydania orzeczenia znoszącego współwłasność (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, poz. 60 i postanowienie z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, Lex nr 9107).”

„Jeżeli, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89 (OSNCP 1990, nr 4-5, poz. 60), szkody wyrządzone przez małżonka z winy nieumyślnej w czasie trwania wspólności ustawowej w majątku wspólnym nie mają wpływu na rozliczenie w postępowaniu o podział …”

„Rozliczeniu podlega całość stosunków majątkowych między małżonkami według stanu na dzień ustania wspólności, natomiast przedmiotem podziału pozostaje stan czynny masy majątkowej w czasie orzekania o podziale (por. np. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990, nr 4-5, poz. 60 i postanowienie Sądu Najwyższego dnia 7 kwietnia 1994 r., III CZP 411/91, Biul.”

„Szkoda w majątku wspólnym wyrządzona przez jednego z nich może być uwzględniona jedynie w ramach rozliczeń na podstawie art. 45 lub art. 43 § 2 k.r.o. i tylko wtedy, gdy była wynikiem winy umyślnej (por. także orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 1958 r., 1 CR 547/58, OSN 1959, nr 2, poz. 59, i z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990, nr 4-5, poz. 60).”

„… wypłaty jakichkolwiek świadczeń powołując się na przepis art. 33 pkt 7 k.r.o. oraz na orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyrok z dnia 30 stycznia 1963 r. III CR 111/62, uchwałę z dnia 19 maja 1989 r. III CZP 52/89, uchwałę z dnia 29 listopada 1996 r. III CZP 118/96 oraz wyrok z dnia 14 września 2000 r. V CKN 111/00.”

„Podział majątku wspólnego obejmuje wszystkie składniki należące do niego w dacie ustania wspólności ustawowej oraz istniejące w momencie dokonywania podziału (m.in. uzasadnienie uchwały SN z 19.05.1989 roku sygn. akt III CZP 52/89 OSNCP 1990 nr 4 -5 poz. 60).”

„Przy ustalaniu składu majątku wspólnego uwzględnia się jednak te przedmioty, które zostały zbyte lub zużyte wbrew prawu albo roztrwonione przez jednego z małżonków, ich wartość zaś zalicza się na poczet udziału w majątku wspólnym tego małżonka, z którego winy ten majątek uległ uszczupleniu (porównaj - uchwała Sądu Najwyższego z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSN 1990, Nr 4-5, poz. 60).”

„Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 maja 1989 roku, III CZP 52/89, uszczuplenie majątku wspólnego przez lekkomyślność lub brak należytej staranności po stronie jednego z małżonków nie może mieć wpływu na rozliczenia w postępowaniu o podział majątku wspólnego, ponieważ …”

„CSK 485/08 i z 21 marca 1977 r., III CRN 31/77, w uchwale z 27 października 1967 r., III CZP 73/67, w orzeczeniu z 18 sierpnia 1958 r., I CR 547/58, por. też uchwała Sądu Najwyższego z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89).”

„… spadku na podstawie art. 1035 i n. k.c. stan spadku ustala się według daty otwarcia spadku, zob. też post. SN z 27.8.1979 r., III CRN 137/79, OSNCP 1980, Nr 2, poz. 33; uzas. uchw. SN z 19.5.1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990, Nr 4–5, poz. 60; uzas. orz.”

„Skład majątku wspólnego ustala się według chwili ustania tej wspólności, natomiast jego wartość według stanu tego majątku oraz cen z chwili dokonywania podziału (zob. uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1969 r., III CZP 12/69; uchwały Sądu Najwyższego z 27 września 1974 r. III CZP 58/74; z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89; z 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94; z 23 lutego 2018 r., III CZP 103/17).”

„Cywilnej Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1969 r., III CZP 12/69, OSNCP 1970, Nr 3, poz. 39, uchwały Sądu Najwyższego z 27 września 1974 r., III CZP 58/74, OSNCP 1975, Nr 6, poz. 90, z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990, nr 4-5, poz. 60, z 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, Biul.”

„… czasie ustania wspólności ustawowej i nadal w nim obecne w czasie orzekania o podziale (por. postanowienie SN z dnia 27 sierpnia 1979 r., III CRN 137/79, uzasadnienie uchwały SN z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89).”

„W przypadku odpowiedzialności małżonka za szkodę wyrządzoną w majątku wspólnym jest jednak jedno istotne odstępstwo, polegające na tym, że naprawieniu podlega wyłącznie szkoda wyrządzona z winy umyślnej (por. w tej kwestii uchwałę SN z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990/4–5, poz. 60).”

„Zgodnie z art. 684 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. w sprawach o podział majątku wspólnego, jego skład i wartość ustala Sąd, przy czym rozliczeniu podlega całość stosunków majątkowych według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej, natomiast podziałowi podlega stan czynny masy majątkowej w chwili dokonywania podziału /por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990/4-5/60/.”

„… wspólnością w chwili jej ustania i które nadal znajdują się w majątku małżonków jako objęte ich współuprawnieniem w częściach ułamkowych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., sygn. III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, p. 60 i postanowienie z 7 kwietnia 1994 r., sygn. III CZP 41/94, Lex nr 9107, postanowienie SN z 4.11.1999 r., II CKN 523/98, LEX nr 737256 oraz przywołane przez Sąd Rejonowy …”

„Na początku wskazać należy, że szkody wyrządzone w czasie trwania wspólności ustawowej przez małżonka w majątku wspólnym z winy nieumyślnej nie mają wpływu na rozliczenia w postępowaniu o podział majątku wspólnego, natomiast mogą mieć wpływ na sposób jego podziału (zob. uchwała SN z 19.05.1989 r., III CZP 52/89, LEX nr 3541).”

„… w chwili ustania wspólności a istniejące w chwili dokonywania podziału (postanowienie SN z dnia 27.08.1979 r., sygn. III CRN 137/79, OSNC 1980/2/33, uzasadnienie uchwały SN z dnia 19.05.1989 r., sygn. III CZP 52/89, OSNC 1990/4-5/60 i postanowienia SN z dnia 07.04.1994 r., sygn. III CZP 41/94), przy czym przedmiotem podziału są wyłącznie aktywa.”

„W uzasadnieniu uchwały z dnia 19 maja 1989 r. wydanej w sprawie III CZP 52/89 Sąd Najwyższy podkreślił, że jeżeli przed podziałem majątku wspólnego jedno z małżonków doprowadzi do rozmyślnego zniszczenia lub wyzbycia się określonych składników majątku wspólnego ze szkodą dla …”

„… majątku osobistego – i odwrotnie – podlegają zwrotowi, o roszczeniach z tytułu posiadania rzeczy, pobranych pożytkach, długach i wierzytelnościach (tak: SN w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 maja 1989r., III CZP 52/89, opubl.”

„… majątku powinna mieć wpływ na rozliczenie pieniężne między podmiotami tego majątku albo na ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym (tak: uzasadnienie uchwały SN z 19 maja 1989 roku, III CZP 52/89 OSNCP 1990, nr 4-5 poz. 60).”

„… – i odwrotnie – podlegają zwrotowi, o roszczeniach z tytułu posiadania rzeczy, pobranych pożytkach, długach i wierzytelnościach (tak: Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 maja 1989r., III CZP 52/89, OSNC 1990/4-5/60).”

„… majątek osobisty jednego z małżonków (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 1958 roku, I CR 547/58, OSNCK 1959/2/59, uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 roku, III CZP 52/89, OSNC 1990/4-5/60, uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2011 roku, IV CSK 521/10, Lex nr 1102544).”

„… należących do majątku wspólnego w chwili ustania wspólności i istniejących w chwili dokonywania działu, według ich wartości w momencie orzekania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4-5, poz. 60 i postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2007 r., IV CSK 139/07, z dnia 28 stycznia 2015 r., II CSK 322/14, oraz z dnia 26 stycznia 2017 r., I CSK 54/16).”

„… – i odwrotnie – podlegają zwrotowi, o roszczeniach z tytułu posiadania rzeczy, pobranych pożytkach, długach i wierzytelnościach (tak: Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 maja 1989r., III CZP 52/89, opubl.”

„… wspólności ustawowej i nadal w nim obecne w czasie orzekania o podziale” (tak też SN w: postanowieniu z 27 sierpnia 1979 r., III CRN 137/79, OSNCP 1980/2/33, uzasadnieniu uchwały z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990/4-5/, uzasadnieniu postanowienia z 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, Biul.”

„… w czasie orzekania o podziale (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1979 r., III CRN 137/79, OSNCP 1980, Nr 2, poz. 33, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990, nr 4 - 5, poz. 60 oraz uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94, Biul.”

„Zasada ta znalazła swój wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego (p. uchwała SN z dnia 19.05.1989r., III CZP 52/89, OSNC 1990/4-5/60).”

„… na dzień ustania wspólności, natomiast przedmiotem podziału pozostaje stan czynny masy majątkowej w czasie orzekania o podziale (vide: uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 roku, III CZP 52/89, OSNC 1990, nr 4-5, poz. 60 i postanowienia Sądu Najwyższego dnia 7 kwietnia 1994 roku, III CZP 411/91, Biuletyn Sądu Najwyższego 1994, nr 5, s. 22 oraz uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 …”

„Z brzmienia cytowanego przepisu wynika więc, że rozliczeniu w postępowaniu podziałowym podlega całość stosunków majątkowych między małżonkami według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej, natomiast stricte podziałowi podlega stan czynny masy majątkowej w chwili dokonywania podziału (uzasadnienie uchwały SN z dnia 19 maja 1989 r., III CZP 52/89 OSNC 1990, nr 4-5, poz. 60).”

„W szczególności nawet ewentualne szkody wyrządzone w majątku wspólnym z winy nieumyślnej nie mają wpływu na rozliczenia w postępowaniu o podział majątku wspólnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1989 roku, III CZP 52/89, OSNCP 1990/4-5/60).”

„SN z 19.05.1989 r., III CZP 52/89, OSNCP 1990/4-5/60 i z 07.04.1994 r., III CZP 41/94, LEX nr 9107).”

„Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19.05.1989r. III CZP 52/89 stwierdził, że „jeśli przed podziałem majątku wspólnego jedno z małżonków doprowadzi do rozmyślnego zniszczenia lub wyzbycia się określonych składników majątku wspólnego ze szkodą dla rodziny, to przy …”

„Takie właśnie zasady określania momentów miarodajnych dla poszczególnych ustaleń istotnych w sprawach działowych formułuje utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego /np. postanowienie z 27 sierpnia 1979 r,, III CRN 137/79, OSNCP 1980, z.2, poz. 33, uzasadnienie uchwały z 19 maja 1989 r., III CZP 52/89, OSNC 1990, z.4-5, poz. 60 czy też z 07 kwietnia 1994 r., III CZP 41/94/.”