III CZ 9/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Łochowski
16 czerwca 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 16 czerwca 2026 r. w Warszawie
zażalenia R.C.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie
z 29 października 2025 r., V Ca 2018/21,
w sprawie ze skargi R.C. o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 10 października 2023 r., V Ca 2018/21,
wydanego w sprawie ze skargi R.C.
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Okręgowego w Warszawie z 20 kwietnia 2021 r., XXVII Ca 1085/25,
w sprawie z powództwa S. w M.
przeciwko R.C.
o zapłatę,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 29 października 2025 r.
odrzucił skargę pozwanego R.C. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia – wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 10
października 2023 r., którym oddalono skargę pozwanego o wznowienie
postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie
z 20 kwietnia 2021 r., XXVII Ca 1085/25. W ocenie Sądu Okręgowego wyrok
III CZ 9/26
2
z 10 października 2023 r. nie stanowi orzeczenia kończącego postępowanie
w sprawie, co przesądza o niedopuszczalności skargi (art. 4241 § 1 k.p.c.).
Zażalenie na to postanowienie wniósł pozwany, wnosząc o jego uchylenie
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę
zaskarżonego postanowienia przez przyjęcie skargi o stwierdzenie niezgodności
z prawem do merytorycznego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 4241
§ 1, art. 4246 § 3 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia przysługuje wyłącznie od prawomocnego wyroku sądu
drugiej instancji, a w wyjątkowych okolicznościach przewidzianych w art. 4241 § 2
k.p.c. – także drugiej instancji. Skarga przysługuje więc jedynie od orzeczeń
merytorycznych i nie przysługuje od postanowienia wydanego w kwestii formalnej,
w tym odrzucającego skargę o wznowienie postępowania (zob. m.in. postanowienia
SN: z 27 stycznia 2015 r., I CNP 23/14; z 16 czerwca 2015 r., IV CNP 71/14; z 26
września 2017 r., III CNP 4/17; z 4 października 2022 r., III CZ 221/22; z 16
czerwca 2023 r., III CZ 101/23; z 6 marca 2025 r., III CZ 183/24).
Jednak wyrok sądu drugiej instancji oddalający skargę o wznowienie
postępowania należy uznać za orzeczenie kończące postępowanie w sprawie
w rozumieniu art. 4241 k.p.c. Zgodnie bowiem z art. 412 § 1 k.p.c., jeżeli skarga nie
podlega odrzuceniu (zob. art. 410 k.p.c.), sąd rozpoznaje sprawę na nowo
w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu
sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź
uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby
pozew odrzuca lub postępowanie umarza (art. 412 § 2 k.p.c.). Oddalenie skargi
następuje więc wówczas, gdy istnieje podstawa wznowienia, ale nieuzasadniająca
zmiany lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Innymi słowy, oddalenie skargi
o wznowienie postępowania powoduje, że zaskarżone orzeczenie pozostaje
w mocy. W konsekwencji stanowisko Sądu Okręgowego wyrażone w zaskarżonym
postanowieniu jest błędne.
III CZ 9/26
3
Nie oznacza to jednak, że zażalenie jest uzasadnione. Rzecz bowiem w tym,
że przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
orzeczenia może być wyłącznie orzeczenie, przez którego wydanie stronie została
wyrządzona szkoda (art. 4241 § 1 i art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). W okolicznościach
sprawy może chodzić tylko o wyrok sądu drugiej instancji, wydany co do istoty
sprawy, czyli wyrok Sądu Okręgowego z 20 kwietnia 2021 r. Ten wyrok wywołał
bowiem ewentualne skutki dla majątku skarżącego. Natomiast wyrok
z 10 października 2023 r. niczego w zakresie tych skutków nie zmienił.
Wyrok sądu drugiej instancji, którym oddalono skargę o wznowienie
postępowania mógłby być przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdyby szkoda została
wyrządzona przez wydanie tego orzeczenia, a nie przez wydanie orzeczenia
objętego skargą o wznowienie postępowania. Skarżący nie uprawdopodobnił
jednak, ani nawet nie wskazał takiej szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarga
podlegała więc odrzuceniu (art. 4246 § 3 k.p.c.). Zaskarżone postanowienie, mimo
błędnego uzasadnienia, odpowiada zatem prawu.
Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art.
3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie.
Marcin Łochowski
(D.Z.)
[a.ł]
