III CZ 72/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Zawistowski
8 kwietnia 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 8 kwietnia 2025 r. w Warszawie
zażalenia Syndyka masy upadłości G. spółki akcyjnej w W.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 15 lipca 2022 r., VI ACa 258/21,
w sprawie z powództwa M.J. i K.J.
przeciwko Syndykowi masy upadłości G. spółki akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie ewentualnie ustalenie,
uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia orzeczenie o kosztach
postępowania zażaleniowego do rozstrzygnięcia w orzeczeniu
kończącym postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2021 r. oddalił
powództwo wniesione przez powodów M.J. i K.J. przeciwko G. S.A.. Od tego
wyroku powodowie wnieśli apelację.
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lipca 2022 r. uchylił
zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego
rozpoznania. Podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd drugiej
instancji było stwierdzenie, że Sąd Okręgowy pominął dokonanie oceny
kwestionowanych przez powodów klauzul umownych pod katem ich abuzywnosci,
co spowodowało nierozpoznanie istoty sprawy i uzasadniało uchylenie
zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
III CZ 72/25
2
W zażaleniu pozwany zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. i art. 385 k.p.c.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że w postępowaniu przed Sądem
Najwyższym, toczącym się na skutek zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu
drugiej instancji, kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do zbadania czy zostały
naruszone przepisy postępowania określające podstawy uchylenia przez sąd
drugiej instancji zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny jako przesłankę uchylenia
wyroku Sądu pierwszej instancji wskazał art. 386 § 4 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że do
nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym,
co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy
żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę,
rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej niż zgłoszona
w pozwie, nie rozważył zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych lub
prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda. Uwzględniając sposób
rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy brak jest podstaw do uznania, że
istota sprawy nie została rozpoznana.
Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji wskazuje, że w sprawie
przeprowadzono postępowanie dowodowe, dokonano ustaleń faktycznych
i dokonano oceny zasadności żądania pozwu, a podstawą oddalenia powództwa
było stwierdzenie, że treść umowy była indywidualnie negocjowana i postanowienia
umowy nie mają charakteru abuzywnego. Nie można zatem przyjąć, że Sąd
Okręgowy nie zbadał materialnej podstawy żądania pozwu. Przyjęty w kodeksie
postępowania cywilnego model apelacji pełnej zakłada, że sąd drugiej instancji
rozpoznając sprawę w granicach zaskarżenia dokonuje własnych ustaleń
faktycznych, opierając się na materiale zebranym w postępowaniu przed sądem
pierwszej instancji i prowadząc w razie potrzeby własne postępowanie dowodowe
oraz stosuje właściwe przepisy prawa materialnego. Postępowanie apelacyjne co
do zasady powinno więc zakończyć się wydaniem merytorycznego orzeczenia
III CZ 72/25
3
rozstrzygającego definitywnie spór między stronami.
Argumentacja przedstawiona przez Sąd Apelacyjny wskazuje, że konieczne
jest uzupełnienie oceny dotyczącej abuzywności postanowień umownych
w związku ze stwierdzeniem, że nie znajdowała podstaw ocena Sądu Okręgowego,
iż klauzule indeksacyjne zamieszczone w umowie były przedmiotem
indywidualnych negocjacji. Nie uzasadniało to dostatecznie stwierdzenia, że Sąd
Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy.
Z tych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie art.
3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.
[a.ł]
