III CZ 55/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Jacek Grela
21 maja 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2026 r. w Warszawie
zażalenia H. spółki akcyjnej w W.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 26 listopada 2025 r., VII AGa 701/24 (VII WSC 148/25),
w sprawie z powództwa H. spółki akcyjnej w W.
przeciwko M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.
o zapłatę,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 18 kwietnia 2024 r. zasądził od M.
sp. z o.o. w Ł. na rzecz H. S.A. w W. 338 250 zł wraz z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie od 8 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty.
Wyrokiem z 9 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił ww. wyrok
w ten sposób, że oddalił powództwo.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła powódka, zaskarżając
orzeczenie w całości.
Postanowieniem z 26 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie
odrzucił skargę kasacyjną, ponieważ doszedł do przekonania, że została ona
wniesiona przez H. S.A. w W., czyli podmiot, który nie jest legitymowany do
III CZ 55/26
2
złożenia środka zaskarżenia ze względu na ustanowienie zarządcy przymusowego
w postępowaniu o ogłoszenie upadłości. Skarga taka podlega odrzuceniu jako
niedopuszczalna.
Powyższe orzeczenie zaskarżyła zażaleniem powódka, zarzucając
naruszenie:
1. art. 144 ust. 1 i 2 w zw. z art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku
Prawo upadłościowe (dalej: „pr. up.”) przez dokonanie ich błędnej wykładni
i w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do zarządcy
przymusowego ustanowionego w toku postępowania o ogłoszenie upadłości
powódki, podczas gdy jest to nieuzasadnione ze względu na zasadnicze różnice
zachodzące między postępowaniem o ogłoszenie upadłości, a właściwym
postępowaniem upadłościowym, w szczególności ze względu na fakt, że w toku
postępowania o ogłoszenie upadłości nie istnieje „masa upadłości”, a zatem nie
sposób uznać, by niniejsze postępowanie dotyczyło masy upadłości;
2. art. 3986 § 2 k.p.c. przez jego niesłuszne zastosowanie i odrzucenie skargi
kasacyjnej, w sytuacji gdy nie zachodziły ku temu podstawy.
We wnioskach skarżąca domagała się
postanowienia i nadania skardze kasacyjnej biegu.
uchylenia
zaskarżonego
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 40 ust. 4 pr. up. do zarządcy przymusowego przepisy art. 38
ust. 1a-3 oraz przepisy ustawy o syndyku stosuje się odpowiednio. Z kolei w myśl
art. 144 ust. 1 i 2 pr. up. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe,
administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być
wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.
Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz
w imieniu własnym.
Niewątpliwie należy zgodzić się ze skarżącą, że właściwe postępowanie
upadłościowe i postępowanie w postaci czynności zmierzających do ewentualnej
upadłości, to nie są tożsame postępowania. W istocie, zarządca przymusowy został
ustanowiony jako urzeczywistnienie innego sposobu zabezpieczenia majątku
III CZ 55/26
3
dłużnika, zgodnie z art. 40 ust. 1 pr. up. Stąd, jak trafnie zauważyła skarżąca,
przepisy pr. up. o syndyku stosuje się odpowiednio. Z natury rzeczy, odmienność
zabezpieczenia majątku dłużnika, a jego upadłość, jest oczywista. Tym niemniej,
w myśl powszechnej reguły odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że
niektóre z nich będą stasowane wprost, inne po modyfikacji, a jeszcze inne nie
będą miały w ogóle zastosowania. Mając to na względzie należy uznać, że co do
funkcji i pozycji syndyka i zarządcy przymusowego, poszczególne uregulowania
będą bardzo zbieżne. Z istoty bowiem zarządu przymusowego wynika, że wchodzi
on w rolę i kompetencje organu zarządzającego. Zatem, art. 144 ust. 1 w zw.
z art. 40 ust. 4 pr. up. należy tak wykładać, że po zabezpieczeniu majątku dłużnika
przez ustanowienie zarządu przymusowego nad jego majątkiem postępowania
sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące zabezpieczonego
majątku mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę
przymusowego albo przeciwko niemu.
W konsekwencji, po ustanowieniu zarządcy przymusowego, wszcząć
postępowanie kasacyjne wniesieniem skargi kasacyjnej i kontynuować je, mógł
tylko zarządca przymusowy. Tym bardziej, że od chwili ukazania się ogłoszenia
o ustanowieniu zarządcy przymusowego – co nie zmienia powyższej oceny – był
wystarczający czas na wniesienie skargi kasacyjnej przez uprawniony podmiot.
Co zaś się tyczy ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art.
174 § 1 pkt 5 k.p.c. - który stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli
ustanowiono zarządcę przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia
upadłości lub zarządcę tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania
sanacyjnego, a postępowanie dotyczy majątku objętego zabezpieczeniem – to
byłoby ono zasadne, gdyby dane postępowanie (tu: kasacyjne) było wszczęte.
Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie, w którym sąd drugiej instancji
wydał orzeczenie, ma status prawomocnie zakończonego. Zatem, kolejne
postępowanie, a więc postępowanie kasacyjne, może być wszczęte tylko przez
uprawniony podmiot. Wówczas dopiero można rozważać kwestię jego zawieszenia.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art.
39814 w zw. z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c.
III CZ 55/26
4
[S.J.]
[r.g.]
Jacek Grela
