III CZ 38/12

Sygn. akt III CZ 38/12 POSTANOWIENIE Dnia 6 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Anna Owczarek (sprawozdawca) w sprawie ze skargi I. R. i A. R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 6 maja 2008 r., w sprawie z wniosku I. R. przy uczestnictwie A. R., i innych o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 czerwca 2012 r., zażalenia I. R. i A. R. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 26 stycznia 2012 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r. odrzucił skargę I. R. i A. R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie z wniosku o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, jako nieopartą na ustawowej podstawie wznowienia. Skarżący wskazali na podstawę z art. 403 § 2 k.p.c., tj. wykrycie nowego środka dowodowego, poprzez odnalezienie przez I. R. podczas porządków pisemnej umowy z dnia 18 lutego 1957 r., którą jej ojciec J. W. przekazał I. i A. małżonkom R. nieruchomość o powierzchni 2100 m2 jako darowiznę. W uprzednio toczącym się postępowaniu wnioskodawczyni nie mogła złożyć przedmiotowego dokumentu z uwagi na przekonanie, że uległ on zniszczeniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili obrazę art. 403 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, podczas gdy wiek stron i upływ 50 lat od zawarcia umowy oznaczał brak zaniedbania, czy opieszałości. Wskazali, że prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że wnioskodawczyni nie miała możliwości skorzystania z tego środka dowodowego w postępowaniu o zasiedzenie. Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia. Sąd Najwyższy zważył: Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym i nauce prawa skarga o wznowienie postępowania ma charakter nadzwyczajnego środka prawnego. Przepisy ją wprowadzające, zmierzając do wzruszenia prawomocnego orzeczenia poza tokiem instancji i zastąpienia wydanego orzeczenia nowym, muszą być wykładane ściśle, a podstawy wskazane przez stronę poddane restrykcyjnej ocenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 r., IV CK 57/05, nie publ.). Do przesłanek odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym, wskazanych w art. 410 k.p.c., należą uchybienie terminowi, brak oparcia skargi na ustawowej podstawie i niedopuszczalność skargi z innych przyczyn. Wyznaczają one zakres wstępnej kontroli formalnej skargi o wznowienie postępowania. Skarżący wnieśli o wznowienie postępowania nie wskazując wprost podstawy skargi. Podane przez nich okoliczności polegające na odnalezieniu pisma datowanego na dzień 18 lutego 1957 r., zawierającego stwierdzenie że J.W. w obecności świadków nieformalną umową darowizny przekazał I. i A. małżonkom R. nieruchomość o powierzchni 2100 m2, którego nie byli w stanie złożyć w toku zakończonego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia uzasadniają zakwalifikowanie ich jako podstawy restytucyjnej. Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania w razie wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, nowe środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, to takie, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym przy zachowaniu wysokiej staranności w jego prowadzeniu. "Wykrycie", o którym mowa w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych. Nie dotyczy to pojęcie również takich okoliczności, które strona mogła powołać w prawomocnie zakończonym postępowaniu, mając ku temu obiektywnie istniejącą możliwość (por. postanowienie z dnia 26 października 2011 r., III CZ 57/11, niepubl. oraz postanowienie z dnia 25 maja 2011 r., II CZ 20/11, niepubl. i powołane w nim postanowienia). Skarżąca przyznała, co wynika z akt sprawy o zasiedzenie, w których powoływała się na tę okoliczność, że fakt zawarcia umowy i istnienia dokumentu był jej znany, skoro uczestniczyła w jego sporządzaniu i go podpisała. Ze skargi wynika ponadto, że była jego posiadaczką, zabrała w lipcu 2010 r. podczas przeprowadzki do nowego mieszkania, a jedynie odnalazła podczas porządków przedświątecznych w 2011 r., kiedy zaczęła przeglądać dokumenty. Takie zachowanie świadczy o braku należytej staranności, którą powinna wykazać jako strona. Argument, że skarżąca z uwagi na wiek oraz odległość czasową od zawarcia umowy darowizny do dnia złożenia wniosku o zasiedzenie nie wiedziała, gdzie ten dokument się znajduje, jest nieprzekonywający. Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że okoliczności podniesionej przez skarżących nie można zakwalifikować jako takiej, która w prawomocnie zakończonym postępowaniu była „nieujawnialna”, a więc o której strona przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć i nie dysponowała środkami służącymi jej ujawnieniu. I. R. mogła zatem poszukiwać dokumentu i powinna go wykorzystać jako środek dowodowy w postępowaniu o zasiedzenie. Z tych względów zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.