III CZ 291/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Prezes SN Joanna Misztal-Konecka
21 maja 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2025 r. w Warszawie
zażalenia G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w W.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 22 stycznia 2024 r., I AGa 313/21,
w sprawie z powództwa D.D., B.D.
przeciwko G. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w W.
o zapłatę,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
III CZ 291/24
2
1. Postanowieniem z 22 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie
odrzucił skargę kasacyjną G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w likwidacji w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 14 czerwca 2023 r.,
w sprawie z powództwa D.D. i B.D. o zapłatę.
Sąd Apelacyjny wskazał, że postanowieniem z 14 listopada 2023 r. Sąd ten
zwolnił stronę pozwaną, reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika, od
opłaty od skargi kasacyjnej w kwocie ponad 5000 zł, a w pozostałym zakresie
wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Odpis postanowienia został
doręczony pełnomocnikowi strony pozwanej 16 listopada 2023 r. Zgodnie z art. 112
ust. 3 u.k.s.c. strona pozwana reprezentowana przez profesjonalnego
pełnomocnika winna była wnieść opłatę stosunkową obliczoną od podanej
w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia bez wezwania sądu w terminie
tygodnia od doręczenia odpisu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów
sądowych. Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku. Nie zainicjowała także
postępowania zażaleniowego w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów
sądowych. W szczególności nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia
postanowienia z 14 listopada 2023 r. w części oddalającej wniosek o zwolnienie od
kosztów sądowych. Wobec powyższego skarga kasacyjna jako nieopłacona
podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.
2. Zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 22 stycznia
2024 r. wniosła strona pozwana.
Zarzuciła naruszenie art. 15 zzs9 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
kryzysowych (dalej: „ustawa COVID-19”) oraz art. 3986 § 2 k.p.c. przez odrzucenie
skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy odpis postanowienia Sądu Apelacyjnego
w Krakowie z 14 listopada 2023 r. nie został doręczony przez obligatoryjne
doręczenie za pośrednictwem portalu informacyjnego, lecz pocztą tradycyjną.
Tymczasem z powołanych przepisów wynika, że dopiero doręczenie przez portal
informacyjny wywołuje skutek w postaci skutecznego doręczenia orzeczenia
i rozpoczęcia biegu terminów.
III CZ 291/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestie stanowiące podstawę zarzutów sformułowanych przez skarżącą
zostały szczegółowo omówione przez Sąd Najwyższy w uchwale z 7 grudnia 2022 r.
(III PZP 3/22, OSNP 2023, nr 4, poz. 37), w której rozważano problematykę
skuteczności dokonywania doręczeń zawodowemu pełnomocnikowi strony na
podstawie art. 133 § 3 k.p.c. za pośrednictwem operatora pocztowego bez
uprzedniego wydania zarządzenia o odstąpieniu od doręczenia w sposób wskazany
w art. 15zzs9 ust. 2 ustawy COVID-19.
We wskazanej wyżej uchwale Sąd Najwyższy uznał, że doręczenie
pełnomocnikowi strony odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem przez operatora
pocztowego (art. 131 § 1 i 3 k.p.c.), bez uprzedniego wydania zarządzenia
o odstąpieniu od doręczenia w sposób wskazany w art. 15zzs9 ust. 2 i 5 ustawy
COVID-19 jest skuteczne. Wyjaśnił, że doręczenie pisma sądowego to czynność
procesowa, przy czym wskazana ustawa COVID-19 określiła jedynie dodatkowy
sposób doręczenia, silnie uwarunkowany sytuacją faktyczną. Przyjęty szczególny
sposób doręczenia ma swoje uzasadnienie przyczynowe, jakim jest stan
zagrożenia epidemicznego albo stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19.
Wprowadzenie nowej regulacji dotyczącej doręczeń pism sądowych za
pośrednictwem portalu informacyjnego nie łączy się jednak z zakazem doręczania
tych pism w sposób tradycyjny.
Jak wskazał Sąd Najwyższy, nie ma podstaw do stwierdzenia, że doręczenie
przez operatora pocztowego jest „nieważne” z tego powodu, iż wymagane było
doręczenie za pośrednictwem portalu informacyjnego. Tak daleko idący skutek
byłby niezrozumiały, nie tylko w okresie obowiązywania stanu zagrożenia
epidemicznego, ale przede wszystkim dlatego, że w procedurze cywilnej
przewidziane są różne sposoby doręczeń. Do tych doręczeń dodano nowy sposób
doręczenia za pośrednictwem portalu informacyjnego. Ustawa COVID-19 jest
regulacją pozytywną, a nie negatywną, tzn. nie wprowadza sankcji bezskuteczności
doręczenia tradycyjnego.
III CZ 291/24
4
Sąd Najwyższy podał również, że przyjętej wykładni nie zmienia możliwość
wydania przez przewodniczącego zarządzenia o odstąpieniu od doręczenia pisma
za pośrednictwem portalu informacyjnego. Takie zarządzenie ma swoje znaczenie,
jednak z art. 15zzs9 ust. 5 ustawy COVID-19 nie wynika, że od zarządzenia
przewodniczącego zależy skutek doręczenia w każdy inny sposób. Doręczenia
w trybie zwykłym lub za pośrednictwem portalu informacyjnego mają samodzielne
umocowania w ustawie podstawowej (Kodeks postępowania cywilnego)
i szczególnej (ustawa COVID-19). Natomiast uprawnienie przewodniczącego do
zarządzenia odstąpienia od doręczenia za pośrednictwem portalu informacyjnego
jest ograniczone tylko do tej decyzji, co oznacza, że nie jest warunkiem doręczenia
w sposób tradycyjny na podstawie art. 133 § 1 i 3 k.p.c.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy
i podzielając w pełni stanowisko wyrażone w przytoczonej uchwale, należy wskazać,
że doręczenie zawodowemu pełnomocnikowi strony pozwanej 16 listopada 2023 r.
za pośrednictwem operatora pocztowego odpisu postanowienia z 14 listopada 2023
r., którym Sąd Apelacyjny w Krakowie zwolnił stronę pozwaną od opłaty od skargi
kasacyjnej w kwocie ponad 5000 zł, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie
od kosztów oddalił, było skuteczne. Od daty tej rozpoczął bieg termin do uiszczenia
opłaty od skargi kasacyjnej, przy czym termin ten upłynął bezskutecznie.
Przypomnieć przy tym należy, że sąd drugiej instancji, po doręczeniu
postanowienia oddalającego w całości lub w części wniosek o zwolnienie
skarżącego od kosztów sądowych oraz bezskutecznym upływie terminu
przewidzianego w art. 112 ust. 3 u.k.s.c., odrzuca skargę wniesioną przez stronę
zastępowaną przez zawodowego pełnomocnika (uchwała SN z 16 marca 2017 r.,
III CZP 82/16, OSNC 2017, nr 7-8, poz. 75; postanowienia SN z 14 lipca 2022 r., III
CZ 265/22, i z 24 stycznia 2024 r., III CZ 94/23). Rozstrzygnięcie Sądu
Apelacyjnego było zatem uzasadnione.
Na marginesie można jedynie zauważyć, że wraz z odpisem postanowienia
Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 14 listopada 2023 r. pełnomocnikowi strony
pozwanej doręczono również wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi
kasacyjnej przez przedłożenie odpisu skargi, podanie numerów PESEL obojga
III CZ 291/24
5
powodów, ich miejsc zamieszkania i adresów (k. 2021 i k. 2028). Pismem z 23
listopada 2023 r. (k. 2032) pełnomocnik pozwanej uzupełnił wskazane braki skargi
kasacyjnej oraz przedłożył odpis skargi. Nie ulega więc wątpliwości, że strona
pozwana była świadoma treści postanowienia Sądu Apelacyjnego z 14 listopada
2023 r., a reprezentujący ją zawodowy pełnomocnik powinien zdawać sobie sprawę
z powstałego obowiązku wniesienia opłaty od skargi kasacyjnej, w zakresie w jakim
strona nie została zwolniona od obowiązku jej uiszczenia.
4. Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 39814
w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
(R.N.)
[a.ł]
